Οικονομική Επιθεώρηση, Σεπτέμβριος 2021, τ.1010

του Χάρη Σαββίδη

Το στερεότυπο θέλει τους Γερμανούς λάτρεις του προγραμματισμού και της οργάνωσης, μέχρι… βαρεμάρας. Κι όμως οι ομοσπονδιακές εκλογές που θα γίνουν την τελευταία Κυριακή του Σεπτέμβρη κάθε άλλο παρά βαρετές και προβλέψιμες μπορεί να θεωρηθούν. Καθώς πλησιάζει η ώρα της κάλπης, τα σενάρια για τον κυβερνητικό συνασπισμό που θα προκύψει πληθαίνουν αντί να περιορίζονται. Κι ας πρόκειται για τις κρισιμότερες εκλογές μετά την επανένωση, δεδομένου ότι αποχωρεί η πολιτικός που στιγμάτισε τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η Άνγκελα Μέρκελ.

Συμπληρώνοντας πλέον 16 χρόνια (εάν δεν σχηματιστεί νέα κυβέρνηση μέχρι τα Χριστούγεννα, η Μέρκελ θα προσπεράσει τον Κολ και θα γίνει η μακροβιότερη καγκελάριος μεταπολεμικά) στο «τιμόνι» της Γερμανίας, θα περίμενε κανείς οι Γερμανοί να έχουν κουραστεί με το κόμμα της, τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU), και να στρέφονται στον έτερο παραδοσιακό κυβερνητικό πόλο, τους Σοσιαλδημοκράτες (SPD). Μόνο που στα 12 από τα 16 αυτά χρόνια (περιλαμβανομένων των τελευταίων 8) το SPD βρισκόταν επίσης στην κυβέρνηση.

Αυτό, σε συνδυασμό με την όλο και εντονότερη ευαισθητοποίηση των πολιτών για την κλιματική κρίση, φάνηκε να δημιουργεί μια νέα κυβερνητική δύναμη στο πολιτικό σκηνικό της Γερμανίας. Σταθερά την τελευταία 3ετία το SPD υποχώρησε στην τρίτη θέση των δημοσκοπήσεων, με τους Πράσινους να το προσπερνούν. Φέτος την άνοιξη έδειχναν, μάλιστα, ικανοί και να εκτοπίσουν το CDU από την πρώτη θέση. Καθώς όμως πλησίαζαν οι εκλογές, το CDU φάνηκε να ανακάμπτει και ερωτηματικό παρέμενε μόνο το εάν θα αρκούσαν οι Φιλελεύθεροι (FDP) για να σχηματίσει κυβέρνηση.

Και ξαφνικά, έναν μόλις μήνα πριν από τις εκλογές, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν το SPD όχι απλά να ανακάμπτει στη δεύτερη θέση αλλά και να προσπερνά το CDU στην κορυφή. Με τα δεδομένα που υπάρχουν 4 εβδομάδες πριν από τις εκλογές, για να προκύψει κυβερνητική πλειοψηφία θα χρειαστούν πιθανότατα 3 από τα 6 κόμματα, που αναμένεται να εκπροσωπηθούν στη Βουλή. Το ακροδεξιό AfD μάλλον θα πρέπει να αποκλειστεί, καθώς τα υπόλοιπα κόμματα δεσμεύονται να μην συνεργαστούν μαζί του, κάτι που δεν ισχύει πλέον για την Αριστερά, που θεωρητικά θα μπορούσε να σχηματίσει κυβέρνηση με το SPD και τους Πράσινους. Οι διάφοροι πιθανοί κυβερνητικοί συνασπισμοί έχουν αρκετά διαφορετικές (έως διαμετρικά αντίθετες) θέσεις σε κομβικά ζητήματα, όπως η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η κλιματική κρίση και το μεταναστευτικό.

Δεδομένου του κεντρικού ρόλου της Γερμανία στην ΕΕ, η κυβερνητική συμφωνία που θα προκύψει θα επηρεάσει σημαντικά τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Το τρέχον τεύχος της Οικονομικής εστιάζει στις γερμανικές εκλογές, αξιοποιώντας μόνιμες συνεργασίες (ανάλυση του Αντώνη Κεφαλά, άρθρα του Economist για τις εκλογές, καθώς κι ένα ελληνικού ενδιαφέροντος) και δίνοντας βήμα σε εκπροσώπους του πολιτικού κόσμου (Ντόρα Μπακογιάννη, Ράνια Σβίγκου) και της ακαδημαϊκής κοινότητας (Γιώργος Πρεβελάκης, Βασίλης Τρίγκας).