Η Μεγάλη Κρίση: 2009-2019

Μύθοι και Αλήθειες – Χρονολόγιο – Μια κριτική αποτίμηση

Μιλτιάδης Ηλ. Παπαϊωάννου

Πρόλογος Τάσου Γιαννίτση

Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα 2022, σελίδες 480

 

Για την πορεία της Ελλάδας στην εποχή των Μνημονίων μπορεί να έχουν γραφτεί πολλά. Όμως εδώ έχουμε μια κατάθεση αποτίμησης του δραματικού διαστήματος 2009-2019 από έναν άνθρωπο με πρόδηλη την αίσθηση της πολιτικής ευθύνης. Όχι κεντρικής, ως προς τη συγκεκριμένη διαχείριση της κρίσης, καθώς ο Μιλτιάδης Παπαϊωάννου πέρασε μεν από υπουργικά έδρανα αλλ’ όχι σε άμεση σχέση με τη θεματική των Μνημονίων μετά το 2000· ωστόσο, δείχνει αντίληψη της συλλογικής ευθύνης της πολιτικής τάξης στην οποία, ως ΠΑΣΟΚ πρώτης εποχής, ανήκει εδώ και δεκαετίες.

Καταθέσεις του για το πώς «σε τόσο κρίσιμες στιγμές βρέθηκαν να διαχειρίζονται την κρίση πρόσωπα που μετατράπηκαν σε δευτερογενή παράγοντα κρίσης, διογκώνοντας σημαντικά το κόστος για την κοινωνία» ή πάλι για το πώς «εθνικές και συλλογικές αξίες παραμερίστηκαν από κομματικές παραμέτρους και προσωπικές (πολιτικές) ιδιοτέλειες κάνοντας την κρίση βαθύτερη, πιο πολύπλοκη και πιο εκτεταμένη σε βάθος χρόνου» πηγαίνουν πολύ πιο πέρα από την πάγια διαπίστωση ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα ουδέποτε θέλησε/δέχθηκε την «ιδιοκτησία» των Προγραμμάτων Προσαρμογής, ενώ αντίθετα επαναπαύθηκε στην εικόνα της έξωθεν επιβολής.

Η επιλογή που κάνει ο Παπαϊωάννου για τη διεξοδική κατάθεσή του είναι να ακολουθεί μέρα-την-ημέρα μιαν ιστορική/αφηγηματική προσέγγιση – χρήσιμη ήδη, για όποιον θέλει να ξαναζήσει την πικρή εκείνη δεκαετία. Χωρίς όμως να αποφεύγει να διατυπώνει γνώμη, να κάνει αξιολόγηση, ακόμη και αιχμηρή. Έτσι, τη μυστική συμφωνία Σαρκοζί-Μέρκελ της Ντοβίλ που βύθισε (και) τα ελληνικά ομόλογα τη χαρακτηρίζει «ηλίθια», ενώ ευθέως «τιμωρητική» αποκαλεί την πρόταση Μέρκελ για αναστολή του δικαιώματος ψήφου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσων χωρών δεν τηρούσαν τους κανόνες Μάαστριχτ. [Θυμίζει ο Παπαϊωάννου και την αντίδραση ΓΑΠ: «Δεν το δέχομαι, προτιμώ την πτώχευση». Θυμίζει και την απόσυρση της εν λόγω πρότασης Μέρκελ.]  Ούτε διστάζει να αναφερθεί στον Λουκά Παπαδήμο ως «εξαίρετη επιλογή»· ή, ακόμη, να δώσει τον ψύχραιμο χαρακτηρισμό «αχρείαστο» και στο δημοψήφισμα του 2015 και στο Τρίτο Μνημόνιο.

Ας σημειωθεί και η παρατήρηση του Τάσου Γιαννίτση –προλογικά– για την πολιτική εντιμότητα του Παπαϊωάννου να επισημάνει ρητά, στην αφήγησή του, το «προσωπικό πρόβλημα» που αναγνωρίζει οσάκις αναφέρεται ή ασκεί κριτική στον ΓΑΠ ή τον Βαγγέλη Βενιζέλο· καθώς και για τη σημασία που προσλαμβάνει, στην κατάθεση του Παπαϊωάννου, ο συνδυασμός της παρουσίασης της μεγάλης εικόνας των εξελίξεων «με πολλές επιμέρους, όμως όχι ασήμαντες λεπτομέρειες “από τα μέσα”, όπως τις έζησε ο ίδιος».

Και οι μύθοι και οι αλήθειες του τίτλου του βιβλίου αξίζουν την επίσκεψη.

ΑΔΠ