Η ανατολή της γαλάζιας οικονομίας

Δημοσιεύτηκε από economia 10/11/2017 0 Σχόλια ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ,

Οικονομική Επιθεώρηση, Νοέμβριος 2017, τ. 964

Συνέντευξη στον Παναγιώτη Ζαΐμη*

 

 

Ο Πειραιάς ως κοιτίδα της θαλάσσιας καινοτομίας

 

 

Τα τελευταία χρόνια, μετά την πράσινη οικονομία, το επίκεντρο του ενδιαφέροντος έρχεται να μονοπωλήσει η γαλάζια οικονομία. Ειδικότερα για μια χώρα όπως η Ελλάδα, η οποία έχει άμεση πρόσβαση σε θαλάσσια ύδατα και βρίσκεται στο επίκεντρο του ναυτιλιακού γίγνεσθαι, η γαλάζια οικονομία αποτελεί ένα μεγάλο στοίχημα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για το κράτος. 

O Δήμος Πειραιά κερδίζει αυτό το στοίχημα και μετουσιώνεται σε πρωτεύουσα της θαλάσσιας καινοτομίας, μέσα από την εξαιρετικά επιτυχημένη πρωτοβουλία Blue Growth Piraeus. Πρόκειται για έναν θεσμό με απώτερο σκοπό τη στήριξη, την προβολή και την καθοδήγηση της νεοφυούς θαλάσσιας επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, υπό τη σκιά της πετρελαιοκηλίδας στον Σαρωνικό, ενός τραγικού γεγονότος τόσο για τη ναυτιλία όσο και για τη θαλάσσια οικονομική ανάπτυξη εν γένει, μιλά στην Οικονομική για τις συστηματικές προσπάθειες που καταβάλλονται από τον Δήμο έτσι ώστε να παραχθεί ένα ισχυρό οικοσύστημα, το οποίο ιδανικά θα προσελκύσει.

 

 

 

Ο ορισμός της γαλάζιας οικονομίας είναι κατά κανόνα ιδιαίτερα ευρύς και ανοιχτός σε διαφορετικές ερμηνείες. Εσείς πώς θα ορίζατε με σαφήνεια τη γαλάζια οικονομία και πώς εντάσσεται ο Πειραιάς σε αυτό το πλαίσιο;

 

Η γαλάζια οικονομία είναι μια μακροπρόθεσμη και πολυδιάστατη στρατηγική για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης του θαλάσσιου και ναυτιλιακού τομέα. Η στρατηγική αυτή αναγνωρίζει ότι οι θάλασσες είναι μοχλοί ανάπτυξης της εθνικής και ευρωπαϊκής οικονομίας, με μεγάλο δυναμικό για καινοτομία και ανάπτυξη. Αποτελεί τη συμβολή της ολοκληρωμένης Θαλάσσιας Πολιτικής στην επίτευξη των στόχων της ευρωπαϊκής στρατηγικής για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη.

Ο Πειραιάς είναι το μεγαλύτερο λιμάνι της Ελλάδας και ένα από τα μεγαλύτερα της Μεσογείου. Αποτελεί αναπτυξιακό μοχλό του διεθνούς εμπορίου, της τοπικής και εθνικής οικονομίας. Ιστορικά η πληθυσμιακή ανάπτυξη, η επέκταση του πολεοδομικού ιστού και η εμπορική ανάπτυξη του λιμανιού συνέπιπταν και δημιουργούσαν συνθήκες κοινωνικής και οικονομικής ευμάρειας στην πόλη του Πειραιά.

Για τον Πειραιά η γαλάζια οικονομία αποτελεί ένα εργαλείο ουσιαστικής διασύνδεσης της πόλης με το λιμάνι, διαμορφώνοντας ιδιαίτερα ανταγωνιστικές οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, δίνοντάς του τη δυνατότητα να μεγεθύνεται αστικά, οικονομικά και πολιτιστικά.

 

 

 

Οι πολιτικές για τη νησιωτική και γαλάζια οικονομία επικεντρώνονται κυρίως στην οικονομική ανάπτυξη. Στον αντίποδα, η βιωσιμότητα και η διατήρηση των ωκεάνιων οικοσυστημάτων διαφαίνεται ως μια προτεραιότητα δεύτερης τάξης. Πώς μπορεί η πολιτική να αναδιαμορφωθεί έτσι ώστε να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ των δύο στόχων;

 

Οι σημερινές τάσεις παγκοσμίως αναφορικά με τη γαλάζια οικονομία και ο σχεδιασμός της εμπεριέχουν στον πυρήνα τους την προστασία του περιβάλλοντος. Οι πρακτικές της γαλάζιας οικονομίας έχουν διατυπωθεί με τέτοιο τρόπο, που οικονομία και περιβάλλον αναπτύσσονται παράλληλα και αλληλοσυμπληρώνονται σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. 

Για τη δημοτική αρχή του Πειραιά η οικονομική ανάπτυξη και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν ταυτόσημες έννοιες. Όσο ο Πειραιάς αναπτύσσεται, άλλο τόσο αναπτύσσουμε από την πλευρά μας τους μηχανισμούς που συντελούν στην προστασία του οικοσυστήματος. Σε αυτή τη λογική προωθούμε, σε συνδυασμό με τη γαλάζια οικονομία και ανάπτυξη, συνεργασίες και ενέργειες για τη διαχείριση των θαλάσσιων δραστηριοτήτων, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της θαλάσσιας κληρονομιάς, την πρόληψη και την καταπολέμηση της ρύπανσης και τη βελτίωση της ασφάλειας στη θάλασσα.

 

Πώς σχολιάζετε τη βύθιση του δεξαμενόπλοιου ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ ΙΙ στον Σαρωνικό, και τι επιπτώσεις θεωρείτε ότι μπορεί να έχει αυτό στην οικονομική ανάπτυξη του Πειραιά;

 

 

Θεωρώ ότι είναι πολύ νωρίς για να έχουμε πλήρη και σαφή εικόνα των επιπτώσεων τόσο σε οικολογικό όσο και σε οικονομικό επίπεδο, αλλά όπως λένε οι ειδικοί πρόκειται για μια μεγάλη οικολογική καταστροφή. Είναι βέβαιο όμως ότι σε μια πόλη σαν τον Πειραιά, με τόσο μεγάλο παράκτιο μέτωπο, στο οποίο συνυπάρχουν ένα τέτοιου μεγέθους λιμάνι, παραλίες, μαρίνες και αλιευτικές δραστηριότητες, είναι απαραίτητες οι πολιτικές που σχετίζονται με τη γαλάζια ανάπτυξη, οι οποίες, όπως προανέφερα, είναι απόλυτα συνδεδεμένες με την προστασία του περιβάλλοντος. Με την έννοια αυτή, το εξαιρετικά αυτό δυσάρεστο γεγονός, που έπληξε και την πόλη μας, είναι αφορμή για να τονιστεί ακόμα περισσότερο η σημασία της γαλάζιας οικονομίας, όχι μόνο για τον Πειραιά, αλλά ως εθνική στρατηγική.

 

Ποια θεωρείτε πως είναι τα κρίσιμα στοιχεία διακυβέρνησης που πρέπει να τεθούν για την επιτυχή εφαρμογή πολιτικών για μια βιώσιμη γαλάζια οικονομία;

 

Οι νέες τάσεις και στρατηγικές που αναπτύσσονται διεθνώς, αλλά και στον ευρωπαϊκό χώρο, αναφορικά με ένα σύγχρονο αναπτυξιακό μοντέλο, που θα ενσωματώνει προωθητικά τις νέες τεχνολογίες στις μεταφορές και στα δίκτυα, στη θαλάσσια πολιτική, στην ενέργεια, στην έξυπνη εξειδίκευση και στον τουρισμό, είναι καθοριστικής σημασίας για μια βιώσιμη γαλάζια οικονομία.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι τομείς της γαλάζιας οικονομίας παρέχουν απασχόληση σε 5,4 εκατομμύρια άτομα και εξασφαλίζουν ακαθάριστη προστιθέμενη αξία που ανέρχεται περίπου στα 500 δισ. ευρώ ετησίως. Μέχρι το 2020 εκτιμάται ότι οι απασχολούμενοι θα αυξηθούν στα 7 εκατομμύρια άτομα και η ακαθάριστη προστιθέμενη αξία στα 600 δισ. ευρώ ετησίως. Τα δεδομένα αυτά φανερώνουν την ολοένα αυξανόμενη σημασία που διαδραματίζει η γαλάζια οικονομία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συνεισφέροντας στην οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

Η προοπτική αυτή ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τη ραγδαία τεχνολογική πρόοδο για ανάπτυξη δραστηριοτήτων στην ανοικτή θάλασσα, καθώς και την ανάγκη για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσα από την εκμετάλλευση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ανοικτή θάλασσα και την προώθηση των θαλάσσιων μεταφορών.

Συνεκτιμώντας τα πιο πάνω, διαπιστώνεται ότι η σημασία της γαλάζιας οικονομίας για την Ελλάδα –αλλά και για τον Πειραιά συγκεκριμένα– είναι πολύ μεγάλη.

 

 

Υπάρχουν εμπόδια στην επένδυση στη γαλάζια και νησιωτική οικονομία;

 

 

Όπως σε όλες τις μορφές επενδύσεων, έτσι και στη γαλάζια οικονομία παρουσιάζονται εμπόδια, με επικρατέστερο αυτό της γραφειοκρατίας, αλλά και την έλλειψη επιχειρηματικής κουλτούρας που εδράζεται στον μακροπρόθεσμο και σε στέρεες βάσεις σχεδιασμό.

 

 

Πείτε μας λίγα λόγια για την πρωτοβουλία Blue Growth Piraeus.

 

 

Το Βluegrowth συνιστά μία από τις πιο πρωτοποριακές δομές υποστήριξης της γαλάζιας καινοτομίας εδώ και χρόνια, η οποία δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη μιας νέας γενιάς επιχειρήσεων, ικανής να ανταποκριθεί στις σύγχρονες απαιτήσεις ανταγωνιστικότητας.

Επίσης, προάγει μια νέα επιχειρηματική κουλτούρα (μακριά από τις παθογένειες του επιχειρείν στη χώρα μας των τελευταίων δεκαετιών), η οποία βασίζεται στην ευελιξία, την αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών και την επινοητικότητα που απαιτείται για τη διαμόρφωση προϊόντων και υπηρεσιών με υψηλή προστιθέμενη αξία και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Ο Δήμος Πειραιά και εγώ προσωπικά έχουμε ως στόχο να συμβάλουμε ουσιαστικά ώστε ο Πειραιάς να αποτελέσει τη "φυσική έδρα" για την ανάπτυξη αντίστοιχων πρωτοβουλιών και την αναβάθμιση των υφιστάμενων.

 

Πώς θα μπορέσει λοιπόν ο Πειραιάς να εδραιωθεί ως ένας ναυτιλιακός, τουριστικός, πολιτιστικός και εμπορικός προορισμός διεθνούς ανταγωνιστικότητας;

 

 

Ο Δήμος Πειραιά προσανατολίζει όλες του τις δυνάμεις στην ανάδειξη του Πειραιά ως επιχειρηματικού, τουριστικού, ναυτιλιακού και εμπορικού προορισμού, διεθνούς αναγνωρισιμότητας και εμβέλειας, με ενεργειακή, περιβαλλοντική και κοινωνική προστιθέμενη αξία για τους κατοίκους, τους εργαζομένους και τους επισκέπτες.

Γι’ αυτό τον σκοπό ο Δήμος έχει ξεκινήσει μια συστηματική προσπάθεια για την αξιοποίηση των ευκαιριών και των δυνατοτήτων που διαθέτει ο Πειραιάς, ώστε να μετατραπεί σε μια σύγχρονη και δυναμικά αναπτυσσόμενη πόλη. Η αναμενόμενη επέκταση της εμπορικής και επιβατικής δραστηριότητας του λιμανιού λόγω της ιδιωτικοποίησης, η τόνωση της τουριστικής κίνησης λόγω της αναβάθμισης της κρουαζιέρας και τα έργα υποδομής, όπως η επέκταση των μέσων σταθερής τροχιάς (μετρό, τραμ), στην πόλη διαμορφώνουν ευνοϊκές προϋποθέσεις για επιχειρηματική και οικονομική αναβάθμιση σε πολλούς τομείς.

Ταυτόχρονα, στρατηγική στόχευση του Δήμου είναι η άντληση και βέλτιστη αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων. Γι’ αυτό τον σκοπό ο Δήμος Πειραιά εξασφάλισε χρηματοδότηση ύψους 80.065.000 ευρώ για την πόλη μας μέσω του εργαλείου της Ολοκληρωμένης Χωρικής Επένδυσης, που θα υλοποιηθεί τα επόμενα 5 χρόνια. Πρόκειται για το μεγαλύτερο αναπτυξιακό σχέδιο στην ιστορία της πόλης και ένα από τα μεγαλύτερα αυτή τη στιγμή στη χώρα, που ξεπερνά τα 111 εκατ. ευρώ. Αποτελεί ένα από τα πλέον σύγχρονα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, που παρέχει μια συνεκτική και λειτουργική στρατηγική για την υλοποίηση αναπτυξιακών έργων υποδομής, έναν συνεκτικό και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό με παρεμβάσεις ισχυρού αστικού, οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου.

Ο συνδυασμός της αναπτυξιακής στρατηγικής του Δήμου με τις ευκαιρίες που ανοίγονται τα επόμενα χρόνια διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την άνοδο των αξιών γης και ακινήτων, την προσέλκυση επενδύσεων και ασφαλώς τη θεσμοθέτηση και ισχυροποίηση του ελληνικού ναυτιλιακού cluster.

 

 

Μπορείτε να δώσετε μερικά παραδείγματα για το πώς η ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας του Πειραιά έχει επηρεάσει την πραγματική οικονομία; Έχουν δημιουργηθεί ή αναμένετε να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας;

 


Αντιλαμβάνεστε ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Κάνουμε μικρά αλλά σταθερά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Αναλάβαμε πρωτοβουλία για τη δημιουργία Κόμβου Καινοτομίας, με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών και μέσων για την εκκόλαψη νέων καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών από μικρομεσαίες επιχειρήσεις και νέους επιχειρηματίες στον τομέα της γαλάζιας οικονομίας.

Παράλληλα, η προσπάθεια για την ενδυνάμωση του υφιστάμενου άτυπου ναυτιλιακού cluster, οργανικού τμήματος της γαλάζιας οικονομίας, στο πλαίσιο μάλιστα μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που αφορά το περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία, έχει τη δυνατότητα να δημιουργήσει μετρήσιμα και πολύ σημαντικά αποτελέσματα.

Επιπροσθέτως, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάδειξη της πόλης σε τουριστικό προορισμό διεθνούς εμβέλειας με διακριτή φυσιογνωμία, αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματά του. Ο Πειραιάς έως πρόσφατα δεν προβαλλόταν ως αυτόνομος τουριστικός προορισμός, αλλά περισσότερο ως σημείο εισόδου και εξόδου επισκεπτών για την πρωτεύουσα και τα νησιά. Όμως, ο Πειραιάς διαθέτει αξιοθέατα των οποίων η θεματική και λειτουργική διασύνδεση μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης μεγάλου αριθμού επισκεπτών από την προσδοκώμενη αύξηση αφίξεων κρουαζιερόπλοιων. Στόχος είναι η αξιοποίηση και προβολή των αξιοθέατων της πόλης ώστε να αποτελέσουν το βασικό κίνητρο για την επιμήκυνση παραμονής επισκεπτών στα όρια του Δήμου Πειραιά και σε καταλύματα που βρίσκονται εντός των ορίων του Δήμου. Με δεδομένο ότι ο Πειραιάς μπορεί να προσφέρει ένα πολυσύνθετο τουριστικό πακέτο σε συνδυασμό με τη σημαίνουσα γεωγραφική του θέση, η αναβάθμιση και ανάπτυξη της προβολής του τουριστικού προϊόντος της πόλης μπορεί να ενισχύσει την τοπική οικονομία και τις τουριστικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός των ορίων του Δήμου Πειραιά.

Όπως αντιλαμβάνεστε, όλα τα παραπάνω αποτελούν μια συστάδα ενεργειών οι οποίες προσβλέπουν στην οικονομική ανάπτυξη μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας στο άμεσο μέλλον, ενισχύοντας τόσο την τοπική όσο και την εθνική οικονομία.

 

 

Κλείνοντας, ποιο είναι το όραμά σας για τα επόμενα χρόνια και πώς συνδέεται αυτό με την εδραίωση του Πειραιά ως μιας ισχυρής κοιτίδας ανάπτυξης της γαλάζιας οικονομίας, τόσο σε μεσογειακό όσο και ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο;

 

 

Στόχος όλων μας είναι ο Πειραιάς να πάρει τη θέση που του αξίζει τόσο σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και στο διεθνές περιβάλλον. Θέλουμε να δημιουργήσουμε συνθήκες που θα κάνουν την πόλη μας φιλικότερη στον κάτοικο και ελκυστική για τον επιχειρηματία. Ο Δήμος Πειραιά προσανατολίζει όλες του τις δυνάμεις στην ανάδειξη του Πειραιά ως επιχειρηματικού, τουριστικού, ναυτιλιακού και εμπορικού προορισμού, διεθνούς αναγνωρισιμότητας και εμβέλειας, με ενεργειακή, περιβαλλοντική και κοινωνική προστιθέμενη αξία για τους κατοίκους, τους εργαζομένους και τους επισκέπτες. Ο Πειραιάς διαθέτει όλα εκείνα τα στοιχεία που απαιτούνται για να αποκτήσει μια καθοριστική θέση σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, τόσο ως κέντρο ανάπτυξης της γαλάζιας οικονομίας όσο και ως διεθνής διαμετακομιστικός κόμβος. Το όραμά μας είναι ο Πειραιάς να αναπτύξει όλες τις δυνατότητες που έχει προς όφελος των κατοίκων, της τοπικής και εθνικής οικονομίας.

 

 

*Ο δαίμονας του τυπογραφείου απέδωσε λανθασμένα τη συνέντευξη στον Γιώργο Μανέττα.

 

 

Εγγραφείτε τώρα για απεριόριστη πρόσβαση στην Οικονομική Επιθεώρηση

 

ή

 

Αγοράστε το τεύχος Νοεμβρίου 2017