Εναλλακτικά εργαλεία για να κλείσει το κενό χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων

Δημοσιεύτηκε από economia 29/03/2019 0 Σχόλια Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Mάρτιος 2019, τ. 980

XΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ της Βάσως Αγγελέτου

 

 

Πρόγραμμα του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης θα διαθέσει 1,2 δισ. ευρώ σε 300 επιχειρήσεις.

Στην τελική ευθεία το σχέδιο των μικροπιστώσεων

 

 

Νέα, εναλλακτικά εργαλεία έρχονται να καλύψουν το κενό χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τα οποία θα ενεργοποιήσει το Ταμείο Ανάπτυξης Νέας Οικονομίας (ΤΑΝΕΟ) τον Μάρτιο και αναμένεται να δώσουν το φιλί της ζωής στη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, που παραμένει ουσιαστικά αποκλεισμένη από τον τραπεζικό δανεισμό τα τελευταία χρόνια.

 

Με το πρόγραμμα αυτό, το Υπουργείο Οικονομίας ρίχνει στην αγορά 700 εκατ. ευρώ κοινοτικών κεφαλαίων σε μια προσπάθεια να αντισταθμίσει τη δυστοκία του τραπεζικού κλάδου να χρηματοδοτήσει την πραγματική οικονομία υπό το βάρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Πηγές του Υπουργείου διαβεβαιώνουν ότι τα εν λόγω εργαλεία θα λειτουργήσουν συμπληρωματικά –όχι ανταγωνιστικά– προς το τραπεζικό σύστημα και εκτιμούν ότι οι τράπεζες θα παρέχουν στα νέα επενδυτικά σχήματα την αναγκαία βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση, γεγονός που συνεπάγεται πολλαπλασιαστικά οφέλη για τις ίδιες αλλά και την οικονομία γενικότερα.

 

Όπως αναφέρουν στην Οικονομική πηγές του Υπουργείου, 300 μικρομεσαίες επιχειρήσεις εκτιμάται ότι θα αντλήσουν κεφάλαια άνω των 1,2 δισ. ευρώ σε ορίζοντα 2 ετών, ενώ για τη διαχείριση των κεφαλαίων αυτών θα συγκροτηθούν 20 funds με έδρα στην Ελλάδα ή άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στόχος του προγράμματος είναι να κινητοποιήσει ιδιωτικά κεφάλαια και να προσελκύσει εγχώριους και ξένους επενδυτές που θα τοποθετηθούν στη χώρα μας μέσω συνεπένδυσης με το ΤΑΝΕΟ, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 50-70%. Ο ορίζοντας του προγράμματος είναι τα 10 έτη και περιλαμβάνει επενδυτική και αποεπενδυτική περίοδο 5 ετών περίπου. Σε κάθε περίπτωση, εντός 12 ετών το αργότερο θα πρέπει το Δημόσιο να έχει ρευστοποιήσει τα κέρδη του, τα οποία θα επανεπενδύσει στην ελληνική οικονομία.

 

 

Τα εν λόγω funds θα τρέχουν ειδικές εταιρείες διαχείρισης, οι οποίες θα πρέπει να έχουν την έδρα τους αποκλειστικά στην Ελλάδα, ωστόσο οι επενδυτές που θα συμμετέχουν στο επενδυτικό σχήμα θα μπορούν να προέρχονται από οποιαδήποτε χώρα του εξωτερικού. «Σε κάθε περίπτωση, η διαδρομή των επενδυτικών κεφαλαίων θα είναι απολύτως διαφανής, ενώ αποκλείονται οι φορολογικοί ή άλλοι παράδεισοι», διευκρινίζουν πηγές του ΥΠΑΝ.

 

 

 

 

 

Οι τέσσερις πυλώνες του προγράμματος

Τα επενδυτικά κεφάλαια 700 εκατ. ευρώ του προγράμματος θα διατεθούν/κατανεμηθούν ως εξής σε νέες ή υφιστάμενες ΜμΕ μέσω απόκτησης μετοχών/μεριδίων ή και μετατρέψιμων ομολογιών:

• 50 εκατ. ευρώ σε νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) με έμφαση στην έρευνα και ανάπτυξη στην τεχνολογία (κατηγορία: 4η Βιομηχανική Επανάσταση)

• 50 εκατ. ευρώ σε ΜμΕ παραγωγής και προώθησης επώνυμων προϊόντων ελληνικής προέλευσης (κατηγορία: Made in Greece)

• 150 εκατ. ευρώ σε ΜμΕ που χρήζουν αναδιάρθρωσης και δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και τη μεταποίηση (κατηγορία: ΕΠ-ΑΝΟΔΟΣ). Ουσιαστικά πρόκειται για «πορτοκαλί» επιχειρήσεις– όσες δηλαδή δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις οφειλές τους και κινδυνεύουν να καταστούν υπερήμερες. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτει σημαντικό ποσοστό των εγχώριων ΜμΕ, ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης, καθώς σε πολλές περιπτώσεις οι τράπεζες προσπαθούν να τους δώσουν χρονική παράταση ώστε να μην «κοκκινίσουν».

• 450 εκατ. ευρώ σε νέες εταιρείες venture capital (κατηγορία: Debt Funds). Ο σχεδιασμός του προγράμματος προβλέπει την έκδοση χαμηλότοκων ομολόγων, με κουπόνι που δεν θα υπερβαίνει το 3-4%, ώστε ο δανεισμός να πραγματοποιείται σε ανταγωνιστικούς όρους. Η διάρκεια των εκδόσεων θα είναι 3-5 έτη, ώστε να παρέχεται περιθώριο αποεπένδυσης για το ΤΑΝΕΟ. Επιπλέον, θα προσφέρει στον ομολογιούχο και μερίδιο από τα μελλοντικά κέρδη της επιχείρησης της τάξης του 12% (structured bonds).

 

Κριτήρια χρηματοδότησης

Η χρηματοδότηση των funds θα πραγματοποιείται στη βάση «first come/first served» και η διάρκεια του προγράμματος εκτείνεται μέχρι εξαντλήσεως των κεφαλαίων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Υπουργείου, οι πόροι του προγράμματος θα εξαντληθούν σε ορίζοντα διετίας. Τα κριτήρια με βάση τα οποία θα επιλεγούν τα επενδυτικά σχήματα που θα χρηματοδοτηθούν συνοψίζονται στο τρίπτυχο «ομάδα διαχείρισης/σχέδιο επένδυσης/κεφάλαια». Συγκεκριμένα:

• Διαχειριστής και ομάδα διαχείρισης: Αξιοπιστία και εμπειρία, σύνθεση και μέγεθος της ομάδας, δεξιότητες, δυνατότητα δημιουργίας προστιθέμενης αξίας, δέσμευση καθ’ όλο τον χρόνο ζωής του fund.

• Επενδυτική στρατηγική:  Καταλληλόλητα και στόχευση του business plan, ισχυρή μεθοδολογία, ποιότητα επενδυτικών προτάσεων

• Ιδιωτικά κεφάλαια

 

Χρονοδιάγραμμα προγράμματος

1.  Αξιολόγηση των funds: αναμένεται να διαρκέσει 4-5 μήνες. Στο στάδιο αυτό, το ΤΑΝΕΟ θα συνεργαστεί με εξωτερικό σύμβουλο.

2.  Νομική σύσταση των επενδυτικών σχημάτων: αναμένεται να διαρκέσει 2-3 μήνες. Τα επενδυτικά σχήματα έχουν διττή φύση: αποτελούνται από το fund, το οποίο αποτελεί το σύνολο των επενδυτικών κεφαλαίων, και από την εταιρεία διαχείρισης που αποτελεί τον «πυρήνα» του σχήματος και είναι αυτή που ουσιαστικά θα αξιολογηθεί.

Πηγές του Υπουργείου Ανάπτυξης, πάντως, αναφέρουν ότι με βάση τη μελέτη της αγοράς (premarketing), υπάρχει έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό. Ιδίως το πρώτο εξάμηνο (Μάρτιος-Σεπτέμβριος) αναμένεται να υπάρξει έντονη κινητικότητα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές. Όσον αφορά το τμήμα της διαχείρισης, έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον ισχυρά στελέχη του τραπεζικού κλάδου με τεχνογνωσία στις χρηματοδοτήσεις και τις ομολογιακές εκδόσεις. Το πρόγραμμα αναμένεται να προσελκύσει ιδιώτες από την Ελλάδα με μεγάλη οικονομική επιφάνεια, αλλά και funds τόσο του εσωτερικού όσο και του εξωτερικού.

 

 

Μικροπιστώσεις έως 25.000 ευρώ

Δάνεια έως 25.000 ευρώ χωρίς εξασφαλίσεις και με ορίζοντα αποπληρωμής έως τα 10 έτη θα μπορούν να λαμβάνουν σύντομα μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς και ελεύθεροι επαγγελματίες. Η δημόσια διαβούλευση του σχετικού νομοσχεδίου για τις μικροπιστώσεις τέθηκε προς ψήφιση τον Φεβρουάριο και σύντομα το πρόγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή από τις τράπεζες και τα υπόλοιπα ιδρύματα χρηματοδοτήσεων που θα συσταθούν ειδικά για τον σκοπό αυτό. Οι εν λόγω πιστώσεις δεν συνιστούν τραπεζικό δανεισμό και δικαιούχοι θα είναι φυσικά πρόσωπα που θα χρηματοδοτούνται για την κάλυψη εκπαιδευτικών αναγκών, δικαιούχοι προγραμμάτων εφαρμογής δημόσιας πολιτικής και ευάλωτες κοινωνικά ομάδες. Η χορήγηση μικροδανείων στην Ελλάδα σήμερα είναι εξαιρετικά περιορισμένη, καθώς οι σχετικοί φορείς που δραστηριοποιούνται σήμερα στη χώρα μας, όπως η AFI και το Κέντρο Επιχειρηματικής Πολιτιστικής Ανάπτυξης (ΚΕΠΑ), είναι υποχρεωμένοι να παρέχουν δανειοδοτήσεις μέσω του υφιστάμενου τραπεζικού συστήματος λόγω έλλειψης εναλλακτικού πλαισίου. Οι πρώτες άδειες υπό το νέο πρόγραμμα εκτιμάται ότι θα χορηγηθούν εντός του πρώτου εξαμήνου του 2019, ενώ υπάρχει ανοικτό το ενδεχόμενο κάποιοι φορείς να χορηγούν δάνεια και με επιδοτούμενο επιτόκιο, καθώς προβλέπεται ότι τα ιδρύματα αυτά θα μπορούν να εξασφαλίζουν κεφάλαια από εθνικούς ή κοινοτικούς πόρους. Όπως ισχύει σήμερα με το ΕΤΕΑΝ, στις περιπτώσεις αυτές, ένα μέρος του επιτοκίου θα είναι επιδοτούμενο.

Παρέμβαση από την ΕΚΤ

Σε πρόσφατη παρέμβασή της, ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ζητά την εξαίρεση των πιστωτικών ιδρυμάτων από το νομοσχέδιο για τις μικροπιστώσεις, επισημαίνοντας τις διαφορές μεταξύ των παρόχων μικροπιστώσεων -που θα αδειοδοτηθούν ειδικά για τον σκοπό αυτό από την Τράπεζα της Ελλάδος- και τις τράπεζες. Επισημαίνει δε τις θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των δύο σε σχέση με «τον οικονομικό ρόλο που επιτελούν, τους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται και τις πηγές χρηματοδότησης των δραστηριοτήτων τους εν γένει», τα οποία «συνηγορούν υπέρ μιας διαφορετικής ρυθμιστικής και, ιδίως, εποπτικής αντιμετώπισης που θα λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους». Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρατηρεί, επίσης, πως αν και το σχέδιο νόμου παρέχει στην Τράπεζα της Ελλάδος ευρείες εξουσίες σε σχέση με τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων, ωστόσο το σχέδιο νόμου σιωπά ως προς τις λεπτομέρειες του εποπτικού πλαισίου εντός του οποίου αναμένεται να ασκούν τις δραστηριότητές τους τα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων, καθώς αναφέρεται απλώς σε ελέγχους «αναλογικούς, επαρκείς και προσαρμοσμένους στους κινδύνους», τους οποίους αναμένεται να ασκεί μελλοντικά η ΤτΕ ως αρμόδια αρχή.

Αφήστε ένα σχόλιο