H Δικαιοσύνη και το κολιμπρί

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 11/04/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

H παρουσίαση, χθες στο Μέγαρο Μουσικής, του συλλογικού έργου «Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα: Προτάσεις για ένα σύγχρονο δικαστικό σύστημα» - πρωτοβουλία δικαστών του Συμβουλίου Επικρατείας, με συμμετοχή ωστόσο και από την πολιτική δικαιοσύνη και τον εισαγγελικό κλάδο – στα πλαίσια των διοργανώσεων της διαΝΕΟσις για μελέτη με βάση στοιχεία των σύγχρονων προβλημάτων ΚΑΙ την διατύπωση προτάσεων λύσης/βελτίωσης έφερε σε ένα πυκνό ακροατήριο μιαν πρότυπη δουλειά. Ακούγεται ίσως τετριμμένο, όμως είναι αλήθεια: και πολύ άργησε μια τέτοια, εκ των έσω αυτοαναλυτική/αυτοκριτική προσέγγιση του πιο επικίνδυνα αδύναμου κρίκου των δημοσίων μας πραγμάτων: της Δικαιοσύνης.

 

Για μια και μόνο διατύπωση - στην πρώτη πρόταση εισαγωγής δια χειρός Μιχάλη Πικραμένου (Συμβούλου της Επικρατείας όταν γραφόταν το βιβλίο, Αντιπροέδρου του ΣτΕ) - θάξιζε η συλλογική αυτή προσπάθεια να κρατηθεί, να παραμείνει ως «υποθήκη μέλλοντος». Διαβάστε: «η αποτελεσματικότητα του δικαστικού συστήματος [...] τοποθετείται στο ίδιο επίπεδο με την δικαστική ανεξαρτησία». Για την τυπολατρική, από κάθε άποψη, «ανάγνωση» της Δικαιοσύνης στην χώρα όπου όλα καταλήγουν σε λίγη γκρίνια για το τι κάνει/τι δεν κάνει το Κράτος και όπου η ίδια η Θέμις κορδακίζεται για το «ισότιμο και ισόκυρο» έναντι των άλλων εξουσιών (η διατύπωση απο το περιβάλλον αποφάσεων Μισθοδικείου για τα μισθολογικά/συνταξιοδοτικά των δικαστών), η παραδοχή αυτή αποτελεί την αρχή προσγείωσης στις ανάγκες της πραγματικότητας. Η οποία την «βραδυπορούσα και ασθμαίνουσα δικαιοσύνη» δεν την θεωρεί πληρούσα την αποστολή της - χωρίς να αναμείνει καν τις καταδικαστικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ! Ακόμη πιο σημαντική, δε, και η επιστράτευση της «ποιότητας του δικαστικού έργου» ως τρίτης θεμελιακής συνιστώσας κάθε κρίσης περί δικαιοσύνης σήμερα. Οικοθεν νοείται ότι στην έννοια αυτη της ποιότητας περιλαμβάνεται κατεξοχήν το προβλεπτό της δικαστικής κρίσης, ή πάντως ο αποκλεισμός κάθε ιδιόρρυθμης αστάθειας στις αποφάσεις, της capriciousness  της κρίσης αυτής!

 

Αλλά και στης Κατερίνας Σακελλαροπούλου την τοποθέτηση (σήμερα Προέδρου του ΣτΕ, στην φάση συγγραφής της μελέτης Αντιπροέδρου) βλέπει κανείς δίπλα στην δικαστική ανεξαρτησία και αμεροληψία να αναδεικνύεται η ικανότητα αλλά και η ακεραιότητα και η ευπρέπεια των δικαστών ως στοιχεία απαραίτητα για να ξαναστηθεί το σύστημα απονομής της Δικαιοσύνης στα πόδια του. Δικαστής να αναφέρεται ανοιχτά στην ανάγκη ευπρέπειας: όχι ασήμαντο! Θύμιζε και ένας των συμμετεχόντων στην προσπάθεια ότι η μεγάλη μεταρρυθμιστική προσπάθεια στον χώρο της Δικαιοσύνης στο ξεκίνημα του 20ου αιώνα χρειάστηκε την πολιτική βούληση ενός Βενιζέλου, αλλά και την δραστηριοποίηση «επί του πεδίου» ενός Ρακτιβάν.

 

Η σειρά προτάσεων που προκύπτει από την μελέτη δεν έχει κάτι το συγκλονιστικά νέο, αν και οι αναφορές στην μονομέρεια «ενασχόλησης» της πολιτικής με τις θέσεις δικαστών ή με την πανσπερμία μικρών δικαστηρίων αντί για την προώθηση ικανών (και καταρτισμένων, όχι εκ βολικών μονιμοποιήσεων….) δικαστικών υπαλλήλων ή την δημιουργία ισχυρών/λειτουργικών μονάδων δείχνουν ότι συνειδητοποιείται πώς η κατάσταση φθάνει στο όριό της. Ομοίως η παραδοχή ότι η ψηφιακή τεχνολογία δεν δίνει απλώς δυνατότητες βελτίωσης της κατάστασης – κινδυνεύει να διαταράξει τον πυρήνα των σχέσεων στην ίδια την Δικαιοσύνη. Ένα ξάφνιασμα ακούστηκε στην αίθουσα όταν η (απερχόμενη) Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ξένη Δημητρίου απετόλμησε να πει ότι η απελαύνουσα – στις χώρες-πρότυπα της Δύσης – χρήση της τεχνητής νοημοσύνης/ΑΙ για την επίλυση διαφορών κινδυνεύει να αποδειχθεί όχι απλώς αποτελεσματικότερη αλλά και δικαιότερη της κρίσης του δικαστή-ανθρώπου: πάγωμα! Αντίθετα, για μια ομήγυρη τόσο έμπειρων ανθρώπων δεν υπήρξε – για μας – ικανή αυτοκριτική για τις αντιστάσεις (δικαστικού κόσμου αλλά και δικηγορικού) στην προώθηση των εναλλακτικών μορφών επίλυσης όπως η διαμεσολάβηση και η διαιτησία: ασφαλώς οι πρόνοιες υπάρχουν, όμως η υπερπροθυμία δικαστικού «ξανα-ανοίγματος» υποθέσεων που έχουν κριθεί διαιτητικά, τραυματίζει τις εναλλακτικές μορφές επίλυσης. όπως άλλωστε και ο φόβος των δικηγόρων για διαρροή «ύλης». Και να δούμε τι θα απομείνει, στα πλαίσια της νέας Ποινικής Δικονομίας, από την προσπάθεια της ποινικής διαπραγμάτευσης και των εκδοχών συνδιαλλαγής μετά το κύμα αμφισβητήσεων στις υποθέσεις υψηλού προφίλ…

 

Όμως για μας, την παράσταση στην παρουσίαση του «Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα» έκλεψε, από την τοποθέτηση του Προέδρου Πρωτοδικών Π. Αλικάκου – ο οποίος έχει ανάμειξη στην διαδικασία κατάρτισης των δικαστών –, το ινδιάνικο παραμύθι με την πυρκαγιά στο δάσος και το κολιμπρί. Πήρε κάποτε φωτιά το δάσος και καιγόταν. Τα ζώα άρχισαν να τρέχουν, να πετάνε, να σωθούν. Μοναχικό ένα κολιμπρί έσπευσε σε γειτονική λίμνη, έπαιρνε στο ράμφος του σταγόνες νερού και επέστρεφε στις φλόγες ρίχνοντας λίγο νερό. Κάγχαζαν τα υπόλοιπα ζώα του δάσους για την μάταια προσπάθεια. «Κάνω πάντως ό,τι μπορώ» είπε το κολιμπρί.

 

Κάπως έτσι και με την «Δικαιοσύνη στην Ελλάδα». Κάθε συγκεκριμένη προσπάθεια καλύτερη από την ακινησία. Ή από την εξ αποστάσεως κριτική. Ή την εκδήλωση καλών προθέσεων.

 

Αφήστε ένα σχόλιο