Μια (πρώτη) τελική ευθεία

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 07/05/2019 0 Σχόλια Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Mάιος 2019, τ. 982

ΑΝΑΛΥΣΗ του Αντώνη Παπαγιαννίδη

 

 

Όταν οι κάλπες ετοιμάζονται να μιλήσουν, όλοι οι υπόλοιποι χρήσιμο είναι να ετοιμαστούν να ακούσουν

 

 

Μετά και την –παραδοσιακά ειρηνευτική/εκτονωτική– περίοδο των γιορτών του Πάσχα, μετά και από ένα πυκνό σύνολο νομοθετικών εργασιών (θα επανέλθουμε στη συνέχεια) αλλά και διεθνών διευθετήσεων, πορεύεται προς μια τελική ευθεία το πολιτικό σύστημα της Ελλάδας του 2019, η χώρα και οι άνθρωποί της. Μια πρώτη, τουλάχιστον, τελική ευθεία – εκείνη των Ευρωεκλογών της 26ης Μαΐου, μαζί και των δημοτικών και περιφερειακών εκλογών. Αναφερόμαστε σε «μια πρώτη» τελική ευθεία, καθώς η πολιτική μας τάξη –κυρίως τα κυβερνητικά έδρανα, βέβαια– κατόρθωσε να συνδυάσει οξύτητα, διάρκεια και ανασφάλεια όσον αφορά την ουσιαστικότερη τελική ευθεία: εκείνη των βουλευτικών εκλογών.

 

Έχει πάντως ένα ενδιαφέρον να καταγράψει κανείς –σ’ αυτή τη στροφή– μιαν αιφνίδια υπόμνηση (από τα χείλη Ντόρας Μπακογιάννη) ότι το υπέρθερμο/επικίνδυνο καλοκαίρι του 2015, τότε που η Ελλάδα φλέρταρε με το Grexit, η αξιωματική αντιπολίτευση (που στήριξε το Μνημόνιο-3 στη Βουλή) θα είχε δεχθεί να συμμετάσχει σε συγκυβέρνηση προκειμένου να βγει η Ελλάδα από την κρίση. Ενώ, με άλλη ευκαιρία, ο Βαγγέλης Μεϊμαράκης –που είχε τότε την ευθύνη των πραγμάτων στη ΝΔ– αναφερόμενος στη διακινούμενη μιντιακά πρόταση για Νόμπελ σε Αλέξη Τσίπρα (μαζί με Ζόραν Ζάεφ) είπε ότι μια τέτοια πρόταση είναι «τιμητική για τη χώρα». Μια μικρή αναταραχή ακολούθησε – αν και ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στο διαφορετικά εμβληματικό ζήτημα των γερμανικών πολεμικών επανορθώσεων, ανακοίνωσε ότι η αντιπολίτευση θα ψηφίσει μαζί με τα κυβερνητικά έδρανα το σχετικό Ψήφισμα της Βουλής των Ελλήνων (αν και φρόντισε να διαχωρίσει, ως νομικά ενεργό και διεκδικήσιμο, το κατοχικό δάνειο: μακρά συζήτηση αυτή).

 

Όμως η πορεία προς τις κάλπες του Μαΐου, και προς όσα αυτές θα δείξουν, συντροφεύεται κυρίως από μια σειρά πρακτικών κινήσεων και τοποθετήσεων. Με δεδομένη τη μεταΜνημονιακή πραγματικότητα, υπήρξαν αρκετές αποφάσεις που επηρεάζουν ουσιαστικά εκείνο που αποτελεί την καθημερινότητα. Μετά και τη νομοθέτηση της προστασίας της
πρώτης κατοικίας, δηλαδή του διάδοχου σχήματος του Νόμου Κατσέλη/Σταθάκη, προωθήθηκε η ρύθμιση των 120 δόσεων – τουλάχιστον για τις οφειλές προς ασφαλιστικά ταμεία, γιατί οι 120 δόσεις προς την εφορία αποδεικνύονται πιο δύσβατη υπόθεση. Η αλήθεια είναι ότι και η ακριβής έκταση της προστασίας των δανειοληπτών (και των 120 δόσεων προς εφορία) και οι σχετικές προϋποθέσεις και, κυρίως, οι διαδικασίες υλοποίησης θα διευκρινιστούν με το πέρασμα του χρόνου – πάντως μηνών: δεν θα πατηθεί ένα κουμπί ώστε να αλλάξει η κατάσταση! Η οποία κατάσταση, εν τω μεταξύ, με το πέρασμα μηνών και μηνών αναμονής έχει βαρύνει: όποιος περίμενε ρύθμιση, «φυσικά» σταμάτησε να εξυπηρετεί το χρέος του προς οποιονδήποτε…

 

Το «πώς μας βλέπουν» σε νέες διαδρομές

Όπως κι αν πορεύονται τα δικά μας, ας σταθούμε στο «πώς μας βλέπουν» οι έξω: πάντως, οι εργασίες της Εαρινής Συνόδου του ΔΝΤ στην Ουάσιγκτον, τη δεύτερη εβδομάδα του Απριλίου, φώτισαν με διαφορετικό τρόπο τις σχέσεις της Ελλάδας με το Ταμείο και με το διεθνές σύστημα – πώς; Οι συζητήσεις για –μερική, έστω– πρόωρη εξόφληση του υπολειπόμενου δανείου του Ταμείου προς την Ελλάδα έδειξαν ότι και στο ΔΝΤ δεν βλέπουν (εδώ και καιρό) με κακή διάθεση το ενδεχόμενο να αρχίσουν να αποκόπτονται από την ελληνική υπόθεση. Δεν έκανε καλό στην εικόνα του Ταμείου ούτε η διάγνωση, ούτε η «συνταγή» με βάση τον λάθος πολλαπλασιαστή για την Ελλάδα, ούτε η συμμετοχή στην εποπτεία της αλήστου μνήμης Τρόικας/ήδη Τετραμερούς.

 

Ταυτόχρονα όμως η μερική εξόφληση έστω 3,5 δισ. εκ μέρους της Ελλάδας από τα 9,3 εναπομένοντα θα χρησιμεύσει στην ισορροπία του ίδιου του Ταμείου. Μετά την αποτυχία να ολοκληρωθεί η πρόσφατη απόπειρα αύξησης των κεφαλαίων του ΔΝΤ, λόγω κυρίως της αρνητικής στάσης των ΗΠΑ, δημιουργείται μια ζήτηση πόρων, τη στιγμή που, π.χ., η Αργεντινή έχει συνεχείς ανάγκες… Μπορεί άλλοι σημαντικοί παίκτες, όπως η Κίνα ή η Ιαπωνία, να προθυμοποιούνται να καλύψουν το κενό, πλην όμως ζητούν να αποκτήσουν πιο ευρύ ρόλο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Πράγμα το οποίο αρνούνται οι ΗΠΑ.

 

 

Έτσι, λοιπόν, μετά και τη θετική εισήγηση του επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ για πρόωρη εξόφληση μέρους των οφειλόμενων στο ΔΝΤ ακριβών δανείων, είχαμε και την εκδήλωση ευνοϊκής προδιάθεσης Κριστίν Λαγκάρντ. Ασφαλώς, χρειάζεται και σύμφωνη γνώμη των χωρών που αποτελούν το ΔΣ του ESM– στην περίπτωση δε της Γερμανίας και του Bundestag. Πάντως, η εικόνα επαναφοράς σε μια κάποια κανονικότητα συνεχίζεται.

 

 

Πρόσθετη θετική εξέλιξη από πλευράς ΔΝΤ ήταν όμως και ότι η πρόβλεψή του για την ανάπτυξη του 2019 στην Ελλάδα παραμένει στο 2,4% (και μάλιστα με προσδοκία ρυθμού 2,7% στο κλείσιμο του χρόνου), τη στιγμή ιδίως που οι γενικότερες προβλέψεις του Ταμείου για την Ευρωζώνη συννέφιαζαν. Η άποψη του Ταμείου ας συγκριθεί με τη 2,2% πρόβλεψη της Επιτροπής, ή και με την περιοχή του 2%, όπως προειδοποιούσε το ΙΟΒΕ ή η ΤτΕ.

 

 

Η σχετική αισιοδοξία ως προς την πορεία του ελληνικού ΑΕΠ επιτρέπει στο Ταμείο να δέχεται ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση του 2019 (κάνει λόγο για ένα 5,4% πρωτογενούς πλεονάσματος) διατηρείται, έστω και καμπτόμενη, μέχρι και το 2024: μέχρι το 2022 είμαστε άνω του συμφωνημένου μεταΜνημονιακά 3,5% του ΑΕΠ (4,6% για το 2020, 4,1% για το 2021, 3,7% για το 2022), αλλά τα πρωτογενή πλεονάσματα (κατά το μέχρι προ μηνών δύσπιστο Ταμείο) εγκαθίστανται πλέον στην ελληνική οικονομία. Και τούτο, τη στιγμή που τα φορολογικά έσοδα σταδιακά υποχωρούν, από 47,5% του ΑΕΠ σε 44% το 2024. Το πώς υποχωρούν τα έσοδα –το βλέπουμε, προοπτικά, ιδιαίτερα με τις προθέσεις ΝΔ άμα βρεθεί στα πράγματα– αλλά να μένει σε υψηλό επίπεδο το πλεόνασμα εξηγείται για το Ταμείο με αντίστοιχη μείωση των δημοσίων δαπανών, οι οποίες από 47,7% περνούν κατ’ αυτό στο 44,7% του ΑΕΠ την ίδια περίοδο. Μικρό ερωτηματικό εδώ, πώς η τελευταία αυτή παραδοχή συμβιβάζεται με, π.χ., την αύξηση των κονδυλίων για στήριξη των υπό ρύθμιση δανείων πρώτης κατοικίας, ή πάλι την επαναφορά των συντάξεων χηρείας, ή –για να πάμε σε σοβαρά ποσά– με τη σταδιακή ικανοποίηση των αναδρομικών κατηγοριών δικαιούχων λόγω δικαστικών αποφάσεων.

 

 

Και κάτι από τις αγορές, ως κατακλείδα

 

Ένα ακόμη βήμα: σε μια φάση όπου οι διεθνείς αγορές κινούνταν αρνητικά και οι αποδόσεις ανέβαιναν, κάτω από το 3,3% βρέθηκε με το καλό η απόδοση του 10ετούς μας. Το 3ετές βρίσκεται κάτω από το 1,65% (για έκδοση 3ετούς γίνεται συζήτηση, ως τρίτη απόπειρα φέτος), με το 7ετές να αγγίζει το 2,6%, το δε 5ετές λίγο κάτω από 2,2%. Άμα θέλετε να δείτε κάτι από εξέλιξη, θα βρείτε στους πίνακες της Τράπεζας της Ελλάδος τη μέση απόδοση Ιανουαρίου κάπου στο 3,75% για το 10ετές, στο 2,9% για το 3ετές, στο 3,85% για το 7ετές, στο 3,10% για το 5ετές. Bloomberg και Reuters και Handelsblatt καλύπτουν σταθερά την εξέλιξη, ενώ διατυπώθηκε μέχρι και… προειδοποίηση ότι έτσι που περιέρχεται η Ελλάδα στο περισκόπιο των αγορών, να προσέξει μήπως δεν υπάρξουν αρκετοί τίτλοι στο ελληνικό Χρηματιστήριο όταν έρθει κύμα!

 

 

Εύλογα η κυβέρνηση θεωρεί ότι έτσι λαμβάνει μιαν ιδιότυπη ψήφο εμπιστοσύνης. Ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση θεωρεί ότι η δική της έλευση είναι που, προεξοφλούμενη, εξηγεί την κίνηση αυτή.

Αφήστε ένα σχόλιο