Η περιπέτεια της βιομηχανίας στην μεταπολεμική Ελλάδα κατά Αντώνη Κεφαλά

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 06/06/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

Με ένα εντελώς ιδιαίτερο στιγμιότυπο ξεκίνησε – χθες, στην Στοά του Βιβλίου – η παρουσίαση του βιβλίου του βετεράνου της οικονομικής δημοσιογραφίας (και όχι μόνο) Αντώνη Κεφαλά: «Πτυχές εκβιομηχάνισης 1945-2010: Μια ιστορία» (εκδ. Σιδέρη), δηλαδή μιας ακτινογράφησης της ανόδου της βιομηχανίας από τα χαλάσματα του Πολέμου μέχρι την ακμή της, ύστερα της σταδιακής πτώσης και καταβύθισης, μέχρι και την αρχή της κρίσης. Το «ύστερα» είναι μια άλλη ιστορία…

 

Το στιγμιότυπο: ενώ ήταν να ξεκινήσει το πάνελ παρουσίασης του βιβλίου από γνώστες του χώρου, εν συνεχεία από τους ίδιους τους συντελεστές του βιβλίου-  μαζί με τον Κεφαλά: Μιχ. Μητσόπουλος, Θανάσης Παπανδρόπουλος, Αντ. Στρατάκης, Κωνστ. Στρογγυλος – δόθηκε ο λόγος στην Μαντώ Κεφαλά. Την κόρη του Αντώνη, που με το θάρρος των 12(;) χρόνων της δεν αρκέσθηκε να παρουσιάσει στην αίθουσα «έναν πολύ σπουδαίο άνθρωπο, τον μπαμπά μου», αλλά να εξηγήσει πώς (στα 2,5 χρόνια γραψίματος του βιβλίου) «έχει καταπιεστεί, έχει δυσκολευτεί, αλλά τα κατάφερε». Και μάλιστα συνεισέφερε τις – κατ’ αυτήν – δυο δυσκολίες του εγχειρήματος: τον χρονικό περιορισμό («δεν ξέρεις πότε θα τελειώσει») και την κούραση («ιδίως στο τέλος, σε καταβάλλει»). Εισέπραξε το αναμενόμενο χειροκρότημα και το φιλί του Αντώνη.

 

Το φαινόμενο της βιομηχανίας –  κατά Κεφαλά, «χωρίς να έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της εκβιομηχάνισης, πέρασε σε αυτή της αποβιομηχάνισης» - προσέγγισε βραχύλογα/εισαγωγικά ο Πρόεδρος του ΣΕΒ Θόδωρος Φέσσας, θυμίζοντας ότι ακόμη και κινούμενη στην Ελλάδα κάτω του 9% του ΑΕΠ μετά την κρίση δεν παύει να καλύπτει 88% των εξαγωγών και να δημιουργεί 350.000 θέσεις απασχόλησης (με τετραπλάσιες έμμεσες). Έτσι όπως η βιομηχανία είναι ο βασικός κλάδος που παράγει διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα, ισχύει κατά Φέσσα η αρχή «χωρίς βιομηχανία, η ανάπτυξη δεν θα πάει μπροστά».

 

Το νήμα επεχείρησε να τραβήξει προς το μέλλον ο Γ. Τσόπελας – της McKinsey – κάνοντας αναφορά στις προϋποθέσεις που υπάρχουν για να προχωρήσει η βιομηχανία μπροστά τώρα. Ενιαία βιομηχανική πολιτική, που όμως να μείνει σταθερή αφού διαμορφωθεί/έμφαση στο μέγεθος, με συγχωνεύσεις, αναδιαρθρώσεις και συνεργασίες/ χαμηλότερο κόστος εισροών (ενώ στο θέμα της ενέργειας ή του κόστους χρήματος λίγες αντιρρήσεις θα έβρισκε κανείς, η επισήμανση ότι το εργατικό κόστος παραμένει ανασχετικό σε σύγκριση με χώρες ανταγωνιστικές για επενδύσεις μπορεί να λειτουργήσει σαν νάρκη στην δημόσια πρόσληψη των πραγμάτων) /αύξηση της παραγωγικότητας ιδίως με ενσωμάτωση ψηφιακής τεχνολογίας/ροή επενδύσεων με άρση φραγμών και βελτίωση φορολογικού περιβάλλοντος.

 

Το βιβλίο αυτό, που ο όγκος του κινδυνεύει να αποθαρρύνει τον αναγνώστη – αλλά δεν θάπρεπε, καθώς η γραφή του Κεφαλά κάνει το κείμενο να ρέει και να λειτουργεί η ανάλυσή του σαν αφήγηση! – έχει μια δίδυμη λειτουργία. Το δεύτερό του μέρος συγκεντρώνει 20 case studies/μελέτες περιπτώσεων γνωστών και λιγότερο γνωστών επιχειρήσεων οι οποιες αναδύθηκαν, έπαιξαν ρόλο, μερικές πρωταγωνίστησαν, κάποιες απ’ αυτές κρατήθηκαν (Τιτάν, 3Ε, Μπισκότα Παπαδοπούλου) άλλες μεταπλάσθηκαν και προχωρούν (ΔΕΛΤΑ, Μυτιληναίος, S&Β), πολλές όμως βρέθηκαν σε αδιέξοδα ή και καταβυθίστηκαν (χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις των εταιρειών του Ομίλου Μποδοσάκη, της ΑΓΕΤ/Ηρακλής, της Πειραϊκής Πατραϊκής, της Intracom, της Ιζόλα αυτή η περίπτωση με συνεργασία του Αντ. Στρατάκη). Μάλιστα ένα ειδικό κεφάλαιο αφιερώνεται στην συνολική μελέτη – με συνεργασία Θανάση Παπανδρόπουλου – της «ανόδου και πτώσης» της βιομηχανίας στην εμβληματική Αχαϊα.

 

Aυτό το υλικό και η εξιστόρησή του αντιστηρίζει τον βασικό καμβά της ανάλυσης του Αντ. Κεφαλά, που αποτελεί και την ουσιαστική του συνεισφορά στην οικονομική/επιχειρηματική ιστορία με συνειδητά θεωρητική/ιδεολογική όδευση. Βλέπει την βιομηχανία – την οποία καταλήγει να θεωρεί ότι στην δημόσια εικόνα και αναπαράσταση θεωρήθηκε, ακόμη και στα χρόνια της μεταπολεμικής ακμής, «ως εχθρός» - σαν μια από την γωνίες ενός τετραγώνου: βιομηχανία και Κράτος, βιομηχανία και τράπεζες (το τμήμα αυτό με συνεργασία Κ. Στρογγυλού), βιομηχανία και συνδικάτα (εδώ με συνεργασία Μ.Μητσόπουλου). Οι σχέσεις αυτές, σε ζεύγματα αλλά και με διαγώνιες αλληλεπιδράσεις – η σχέση Κυβέρνησης-συνδικαλισμού πρόδηλη στα χρόνια ΠΑΣΟΚ, η σχέση Κυβέρνησης-τραπεζών πάγιο γνώρισμα όλης της Ελληνικής ιστορίας… - αποτελούν βασικό ερμηνευτικό εργαλείο για το στοίχημα της βιομηχανίας που τέθηκε σε αρκετές φάσεις της μεταπολεμικής περιόδου. ποτέ δεν ολοκληρώθηκε. αρκετές φορές παρανοήθηκε. όχι λίγες τορπιλίστηκε.

 

Θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς ότι το νήμα που πιάνεται από το 1945, τότε που η βιομηχανία βρίσκεται στο 1/3 της προπολεμικής της επιφάνειας με μιαν Ελλάδα ούτως ή άλλως σε συντρίμμια και που η ύπαρξη/επανεκκίνησή της γίνεται με την στήριξη μεν της Αμερικανικής Βοήθειας , με όρους εξάρτησης αλλά και εσωτερικής αμφιθυμίας (η στάση Βαρβαρέσου, η UNRRA και τα ανταλλακτικά και η διάθεση των πρώτων υλών…), δίνει ήδη την αίσθηση μιας προδιαγεγραμμένης πορείας.

 

Αξίζει να διαβαστεί – όχι δε μόνο σε έναν κύκλο ειδικών ενδιαφερόντων, αλλά και σ’ αυτό που λέγεται «γενικό κοινό ενδιαφερομένων ανθρώπων».

 

 

Αφήστε ένα σχόλιο