Τουρκία – Κύπρος – Ελλάδα: διαφορετικές λειτουργίες νομικών και οικονομικών «όπλων»

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 18/06/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

Σε καθημερινή πλέον βάση, οι κινήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο (με Αιγαίο όμως σε όχι τόσο απόμακρο φόντο…) βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ενδιαφέροντος. Το πλωτό γεωτρύπανο Fatih παραμένει εδώ και βδομάδες στην ΑΟΖ της Κύπρου, δυτικά της Πάφου/Ακάμα: μένει μόνον ανοιχτό το αν ενήργησε ήδη γεώτρηση, δηλαδή ευθεία πράξη αμφισβήτησης, ή «απλώς» απειλείται κάτι τέτοιο. Το αδελφό Yavuz αναμένεται να καταπλεύσει, ασαφές όμως αν θα προστεθεί στο ίδιο σημείο ή αν θα πάει ανατολικά της Καρπασίας σε μια λογική τανάλιας.

 

Στην πρώτη γραμμή ενδιαφέροντος βρίσκονται και οι κινήσεις απόκρουσης των τουρκικών πρωτοβουλιών, με πλέον πρόσφατη την τοποθέτηση των Med7 –  των Μεσογειακών χωρών της ΕΕ – εναντίον των διεκδικήσεων της Άγκυρας, με τον Νίκο Αναστασιάδη (και τον Αλέξη Τσίπρα) να δέχονται με ανακούφιση – στην διπλωματία δεν ξέρεις ποτέ τι γίνεται! – την εκδηλωθείσα ευθεία στήριξη και Εμμανουέλ Μακρόν και Τζιουζέππε Κόντε και Πέδρο Σάντσεθ. Με «κατάλληλα μέτρα» να παραπέμπονται, σε περίπτωση συνέχισης των Τουρκικών παραβιάσεων, στην Κορυφή ΕΕ 20-21 Ιουνίου.

 

Αυτά όμως ανάγονται στην μεγάλη εικόνα. Τα πιο συγκεκριμένα έχουν την δική τους σημασία. Πρώτα μια ματιά στα νομικά. Η υψιπετής επίκληση του διεθνούς δικαίου, έτσι όπως δεν είναι σαφής η διάσταση κυρώσεων – πλην αν… ληφθούν! – και οι εκκλήσεις για τήρησή του «υποβοηθούνται» από την επισήμανση, από την Κυπριακή Δημοκρατία, προς τις αδειοδοτημένες απ’ αυτήν διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες της προσβολής που υφίστανται και τα «δικά τους» Οικόπεδα. Πολύ πιο δραστική και άμεση η κίνηση της Λευκωσίας για έκδοση διεθνών ενταλμάτων σύλληψης για το τεχνικό προσωπικό (Αμερικανικό, Νορβηγικό, Βρετανικό) που απασχολείται στα πλωτά γεωτρύπανα: η έκδοση και κοινοποίηση – μέσω Interpol – των «σε διψήφιο αριθμό» ενταλμάτων προξένησε ιδιαίτερη ενόχληση στην Άγκυρα, όμως φαίνεται ότι άρχισε να λειτουργεί αποτρεπτικά. Ομοίως, η επισήμανση στις διεθνείς εταιρείες τεχνικής υποστήριξης προς την Τουρκική ΤΡΑΟ (που τρέχει τα Fatih και Yavuz) της αποζημιωτικής ευθύνης, που θα μπορούσε να προκύψει γι αυτές.

 

Αν μετακινηθούμε τώρα από τα νομικά στα οικονομικά, καλό θα ήταν να σταθεί κανείς πρώτα-πρώτα στην εμπορική συμφωνία για την διάθεση (σε βάθος 18ετίας) του προϊόντος του κοιτάσματος φυσικού αερίου «Αφροδίτη» από το κονσόρτσιουμ Noble Energy, Shell και Delek, με αποδοχή από την Κύπρο να υποχωρήσει από 62% στο 57% η απαίτησή της  επί των εσόδων. (Σημειώστε το, αυτό). Η αξία που προκύπτει θα είναι 9,4 δις ευρώ για την Κυπριακή Δημοκρατία, δηλαδή κάπου 540 εκατ/χρόνο: για μια χώρα με ΑΕΠ γύρω στα 20 δις/χρόνο, το ποσό είναι αξιοσέβαστο. Βέβαια, την ίδια στιγμή αυτή η αίσθηση της συγκεκριμένης αξίας των Κυπριακών κοιτασμάτων επιτείνει την αίσθηση επείγοντος στην διεκδίκηση μεριδίου από την Ανατολική Μεσόγειο στην Τουρκία…

 

Όμως, μιας και ο λόγος περί Τουρκίας (μιας χώρας με ΑΕΠ γύρω στα 800 δις, σημειωτέον) η συνεχιζόμενη εκεί οικονομική πίεση επανέρχεται στην ζώνη κινδύνου. Η πρόσφατη πρόσθετη υποβάθμιση του αξιόχρεου από την Moody’s (σε Β1, με αρνητική προοπτική: εκεί βρισκόμαστε κι εμείς μετά μια χρεοκοπία και 10 χρόνια) δεν ενδιαφέρει τόσο για την ίδια την κρατική οντότητα, όσο για την πρόσθετη πίεση που θα δεχθούν οι επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα οι οποίες «σήκωσαν» όλα τα χρόνια Ερντογάν την αναπτυξιακή απογείωση της Τουρκικής οικονομίας και ύστερα την άμυνά της από την κατρακύλα. Άμα η διαμάχη υψηλού προφίλ για τους S-400 και τα F-35 φθάσει (εντός του καλοκαιριού) στο όριο, τότε πρόσθετοι οικονομικοί κραδασμοί – οι ΗΠΑ γενικώς δεν διστάζουν να προχωρήσουν σε λογική έμμεσων κυρώσεων: μην ξεχνούμε ότι στην κρίση που εξελίσσεται στον Κόλπο, το Ιράν έχει στήριξη από Μόσχα και Άγκυρα… – θα μπορούσαν να φέρουν την Τουρκία σε αληθινό, όχι «δημοσιογραφικό» οικονομικό αδιέξοδο. Οι επιπτώσεις σε επίπεδο γεωπολιτικής δύσκολα προβλεπτές.

 

Βέβαια ο αναγνώστης, βλέποντας μέρα-τη-μέρα/ώρα-την-ώρα την ένταση στην κεντρική σκηνή να ξεφεύγει – με τις ΗΠΑ – να αναφέρονται επισήμως σε «ιδιαίτερα προκλητικό βήμα» της Τουρκίας με την επιχειρούμενη γεώτρηση στην Κυπριακή ΑΟΖ, με τους Med7/χώρες του Νότου της ΕΕ να τοποθετούνται έντονα εναντίον των Τουρκικών ενεργειών, με τους ΥΠΕΞ της ΕΕ να καλούνται να διαμορφώσουν μέχρι και πλαίσιο κυρώσεων κατά της Άγκυρας για την Κορυφή της 21-22 Ιουνίου, τέλος με ΚΥΣΕΑ να συγκαλείται και ανακοινώσεις να γίνονται – εύλογα θα θεωρήσει όσα προσεγγίσαμε παραπάνω δεν είναι τίποτε περισσότερο από το φόντο, η περιβάλλουσα των πραγμάτων. Μήπως όμως εκεί – στο φόντο – δεν είναι που διαμορφώνεται η ουσία των πραγμάτων;

 

Αφήστε ένα σχόλιο