Βαλκανική προδοσία

Δημοσιεύτηκε από economia 04/07/2019 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ioύλιος 2019, τ. 984

ΕΥΡΩΠΗ από τον Τhe Economist

 

 

 

Η ΕΕ οφείλει να τηρήσει την υπόσχεσή της και να αρχίσει ενταξιακές διαδικασίες με τη Βόρεια Μακεδονία

 

 

Είναι καιρός που η διεύρυνση της ΕΕ έπαψε να είναι της μόδας. Καμία νέα χώρα δεν έχει ενταχθεί αφότου η Κροατία έγινε το 28ο μέλος, το 2013. Καθώς οι ηγέτες της Ουγγαρίας και της Πολωνίας επιτίθενται στο δικαστικό σώμα των χωρών τους, το παλιό επιχείρημα ότι η διαπραγμάτευση της ένταξης στην ΕΕ θα ενσωμάτωνε δημοκρατικά αντανακλαστικά στις χώρες με μακρές μνήμες δικτατορίας δεν είναι πλέον ελκυστικό. Ακόμη πιο δύσκολο είναι να επικαλεσθεί κανείς τέτοιο επιχείρημα στα Βαλκάνια, όπου Κόσοβο και Σερβία βρίσκονται στα μαχαίρια, ενώ η Βοσνία έχει γίνει πλέον μη κυβερνήσιμη.

 

Όμως, μια πολύ πιο ευχάριστη ιστορία βρίσκεται σε εξέλιξη στη χώρα που, από τον περασμένο Φεβρουάριο, είναι γνωστή ως Βόρεια Μακεδονία. Μετά από πολλά χρόνια αυταρχικής κακοδιαχείρισης, η νέα κυβέρνηση του Ζόραν Ζάεφ έχει αρχίσει να αντιμετωπίζει τη διαφθορά και να μεταρρυθμίζει το δικαστικό σύστημα. Στην ταλαιπωρημένη αυτή περιοχή, η σλαβική πλειοψηφία της χώρας διατηρεί καλές σχέσεις με την αλβανική μειοψηφία. Πριν από έναν χρόνο δε, η κυβέρνηση Ζάεφ υπέγραψε τη Συμφωνία των Πρεσπών με την Ελλάδα, τερματίζοντας την αποσταθεροποιητική διαφορά σχετικά με την ονομασία της χώρας. [Η Ελλάδα επιμένει ότι το «Μακεδονία» μπορεί να αναφέρεται μόνο σε ελληνική περιφέρεια, όμως με διστακτικότητα κατέληξε να δεχθεί το «Βόρεια Μακεδονία».]

 

Σε αναγνώριση όλης αυτής της προόδου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τις κυβερνήσεις της ΕΕ να ξεκινήσουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βόρεια Μακεδονία. Η υπόσχεση ένταξης στην ΕΕ (και στο ΝΑΤΟ, όπου η διαδικασία ένταξης προχωρεί) είναι εκείνο που βοήθησε τον Ζ. Ζάεφ να προωθήσει τη Συμφωνία των Πρεσπών στη χώρα του. Τον Ιούνιο του 2018 το αίτημά του για έναρξη διαπραγματεύσεων αναβλήθηκε για έναν χρόνο.

 

Αντίθεση έχει προκύψει εν μέρει από τον Γάλλο πρόεδρο Μακρόν, ο οποίος επιμένει ότι η ΕΕ θα έπρεπε πρώτα να επιδιώξει βαθύτερη ολοκλήρωση αντί να διευρυνθεί με νέα μέλη. Όμως, αν κάτι διδάσκει η ιστορία, αυτό είναι ότι οι δύο αυτοί στόχοι δεν αποκλείουν ο ένας τον άλλο. Αντιθέτως, προηγούμενα κύματα διεύρυνσης απαίτησαν –σύμφωνα με την άποψη πολλών– να υπάρξει πρόσθετη εμβάθυνση. […] Άλλοι πάλι διαφωνούντες με τη διεύρυνση επισημαίνουν ότι δεν είναι ορθό να γίνουν δεκτά ως μέλη χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπου η δημοκρατία ή το κράτος δικαίου χωλαίνουν. Η ένταξη της Βουλγαρίας –ισχυρίζονται– έδωσε πρόσβαση στην Ένωση σε πολλές εγκληματικές οργανώσεις. Αυτή θα μπορούσε να είναι μια εύλογη αντίρρηση για την Αλβανία, για την οποία επίσης προτείνεται έναρξη διαπραγματεύσεων από την Επιτροπή λόγω της προόδου που έχει σημειώσει σε άλλους τομείς. Όχι όμως και για τη Βόρεια Μακεδονία, όπου η κυβέρνηση Ζάεφ κατέγραψε πρόοδο.

 

Η αντίδραση των Χριστιανοδημοκρατών της Άνγκελα Μέρκελ στη Γερμανία δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα: χρειάζεται εντολή της Βουλής της, πριν συμφωνήσει. Θα μπορούσε να οργανωθεί έκτακτη Σύνοδος Κορυφής της ΕΕ τον Ιούλιο, αν το αποτέλεσμα ήταν σίγουρο για τη Βόρεια Μακεδονία. Όμως επίκεινται οι θερινές διακοπές του Bundestag, οπότε νέα ευκαιρία θα προέκυπτε μόνο τον Οκτώβριο. Μέχρι τότε, η συνήθεια της αναβλητικότητας θα έχει ριζώσει.

 

Μια τέτοια μεταχείριση της Βόρειας Μακεδονίας θα ήταν άδικη, αλλά και επικίνδυνη. Στη Βόρεια Μακεδονία, η αντιπολίτευση είναι έτοιμη να επιτεθεί με το πρώτο σημάδι αποτυχίας, ενώ μέχρι το φθινόπωρο η Ελλάδα μπορεί κάλλιστα να έχει μια νέα κεντροδεξιά κυβέρνηση, η οποία θα βρεθεί υπό ισχυρή πίεση από τους ψηφοφόρους που αντιτίθενται στη Συμφωνία των Πρεσπών να παγώσει τις διαπραγματεύσεις. Όμως και ευρύτερα, άμα η ΕΕ παραβεί την υπόσχεσή της σε μια χώρα της Βαλκανικής, θα ισχυροποιήσει τους ηγέτες εκείνους που λένε ότι οι Ευρωπαίοι δεν είναι αξιόπιστοι· αλλά και άλλοι, που περιφέρονται στην περιοχή επιδιώκοντας επιρροή (Κίνα, Ρωσία, Τουρκία), θα καταγράψουν την εξέλιξη…

 

Άλλωστε, το να ξεκινήσουν ενταξιακές διαπραγματεύσεις δεν αποτελεί δέσμευση και για ολοκλήρωσή τους, όπως γνωρίζει πολύ καλά η Τουρκία. Η απόρριψη της Βόρειας Μακεδονίας χωρίς να γίνει καν μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης θα ήταν σκληρό, αυτοτραυματιστικό και λάθος.

Αφήστε ένα σχόλιο