Το Sudoku του Κυριάκου Μητσοτάκη

Δημοσιεύτηκε από economia 11/07/2019 0 Σχόλια άρθρα,

του Χάρη Σαββίδη, hsav@economia.gr

 

 

 

Από τις κάλπες της 7ης Ιουλίου προέκυψαν δύο μεγάλοι ηττημένοι, η Χρυσή Αυγή και η «στρατηγική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ», και ένας μεγάλος νικητής: Η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη. Στην εμφατική επικράτηση στις αυτοδιοικητικές εκλογές,  που απέφερε τον έλεγχο σχεδόν του συνόλου των περιφερειών και πολλών μεγάλων δήμων, ήρθε να προστεθεί η νίκη στις βουλευτικές και μια άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, στην οποία η αναθεώρηση του Συντάγματος (που αποσυνδέει την επιλογή Προέδρου της Δημοκρατίας από τον εκλογικό κύκλο) προσφέρει έναν καθαρό τετραετή ορίζοντα. Για να φτάσει, όμως, μέχρι το 2023, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα πρέπει να διατηρεί την ισορροπία σε τρία διαφορετικά μέτωπα – ακριβώς όπως στο Sudoku.

 

Οικονομία

Το… πολιτικό Sudoku αντί για αριθμούς έχει τομείς διακυβέρνησης και Υπουργούς, με πρώτον αυτόν της οικονομίας.

Η Νέα Δημοκρατία επικράτησε στις εκλογές υποσχόμενη χαμηλότερους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές. Ο Γιάννης Βρούτσης επέστρεψε στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων πρωτίστως για να υλοποιήσει, μαζί με τον Παναγιώτη Μηταράκη, τη μεταρρύθμιση του νόμου Κατρούγκαλου. Διά της ενίσχυσης του ιδιωτικού τομέα στο σύστημα των «τριών πυλώνων» θα επιδιωχθεί η ελάφρυνση των υποχρεωτικών ασφαλιστικών εισφορών. Πλην όμως δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο αυτό που η μεταρρύθμιση Κατρούγκαλου έχει εξασφαλίσει: η ομαλή χρηματοδότηση των συντάξεων σε ορίζοντα 25ετίας.

 

Ακόμα πιο ψηλά βρίσκεται ο πήχης στο υπουργείο Οικονομικών, όπου ζητούμενο είναι να μειωθούν οι φόροι χωρίς να απειληθούν τα πρωτογενή πλεονάσματα.

Στη δική του επιστροφή (πλέον ως Υπουργός, από Αναπληρωτής το 2012-2015), ο Χρήστος Σταϊκούρας καλείται να υπερβεί όχι μόνο τα προβλήματα που οδηγούσαν σε απόκλιση από τους δημοσιονομικούς στόχους κατά την πρώτη θητεία του, αλλά τις εντυπωσιακές επιδόσεις τους προκατόχου του Υπουργού Ευκλείδη Τσακαλώτου (καθώς και του διαδόχου του Αναπληρωτή Υπουργού, Γιώργου Χουλιαράκη). Πλέον αγορές, δανειστές και φορολογούμενοι έχουν… κακομάθει στην υπερεπίτευξη των στόχων. Στην προσπάθεια θα έχει αρωγό τον διευθυντή του Γιάννη Στουρνάρα, όταν ήταν Υπουργός Οικονομικών: Ο Άκης Σκέρτσος, με θητεία στον ΣΕΒ, καλείται να επιμεληθεί του τεχνοκρατικού χαρακτήρα της κυβέρνησης.

Στο Υπουργείο Οικονομικών καλούνται, επίσης, να διαχειριστούν το πρόβλημα των κόκκινων επιχειρηματικών δανείων (η αρμόδια Ειδική Γραμματεία ανήκει πλέον στις αρμοδιότητες του χαρτοφυλακίου του), χρησιμοποιώντας ενδεχομένως πόρους από το «μαξιλάρι» των 37 δισ. ευρώ. Στην προσπάθεια αυτή κρίσιμος θεωρείται ο ρόλος του Υφυπυργού Οικονομικών, Γιώργου Ζαββού, που θα έχει την αρμοδιότητα εποπτείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

 

Ανάπτυξη

 

Λυδία λίθος για όλα τα παραπάνω, κατά τη Νέα Δημοκρατία, είναι η επιτάχυνση της ανάπτυξης, που θα επιτευχθεί με την προσέλκυση επενδύσεων. Για αυτή υπεύθυνοι ορίστηκαν οι δύο αντιπρόεδροι του κόμματος. Ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Άδωνις Γεωργιάδης, καλείται να αξιοποιήσει τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, τον Αναπτυξιακό και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για να ενισχύσει την καινοτομία, την εξωστρέφεια και τη νεοφυή επιχειρηματικότητα. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Κωστής Χατζηδάκης, καλείται να διαχειριστεί μεγάλες επενδύσεις (Σκουριές, Ελληνικό, για την επιτάχυνση των έργων στο οποίο επιλέχθηκε ως αρμόδιος Υφυπουργός για τη χωροταξία ο πρώην σύμβουλος της Lamda Development, Δημήτρης Οικονόμου), ιδιωτικοποιήσεις (ΔΕΗ, ΔΕΠΑ, ΕΛΠΕ), το επενδυτικό «μπουμ» στις ΑΠΕ και την ολοκλήρωση των ενεργειακών δικτύων (διεθνείς αγωγοί αερίου, ηλεκτρικές διασυνδέσεις).

 

Σε κομβική φάση αναλαμβάνει το Υπουργείο Τουρισμού ο Χάρης Θεοχάρης. Η ανάκαμψη γειτονικών τουριστικών προορισμών απειλεί να βάλει τέλος στο σερί ετών με νέο ρεκόρ στις αφίξεις. Πολλές επενδύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη ή είναι στα σκαριά. Είναι άρα πιθανό, τα επόμενα χρόνια, η προσφορά να αυξάνεται και η ζήτηση να είναι σταθερή ή να υποχωρήσει, οδηγώντας σε κρίση τον σημαντικότερο κλάδο της οικονομίας και παρασύροντας ενδεχομένως και την αγορά ακινήτων. Στην τελευταία επενδύει πολλά η νέα κυβέρνηση, προωθώντας δέσμη παρεμβάσεων ήδη με τα πρώτα νομοσχέδια (αναστολή φόρου υπεραξίας και ΦΠΑ στην οικοδομική δραστηριότητα, φορολογικά και πολεοδομικά κίνητρα για ανακαινίσεις) και τοποθετώντας έναν… Καραμανλή (Κωνσταντίνο, του Αχιλλέα) στο Υπουργείο  Υποδομών και Μεταφορών.

 

Μεταρρυθμίσεις

 

Πολλά επενδύει, επίσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην προώθηση μεταρρυθμίσεων (δεδομένης της προϋπηρεσίας του στο Υπουργείο, όπου μάλιστα επέλεξε να επιστρέψει για να στήσει το στρατηγείο του), ξεκινώντας από τον τρόπο που λειτουργεί ο δημόσιος τομέας. Την προσπάθεια δεν θα την αναλάβει μόνος του, ο Υπουργός Εσωτερικών, Παναγιώτης Θεωδορικάκος, καθώς σημαντικό ρόλο καλείται να παίξει η αξιοποίηση της πληροφορικής, με τον έλεγχο όλων των σχετικών υπηρεσιών να περνά στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

 

Εμβληματικός χώρος για το μεταρρυθμιστικό εγχείρημα είναι η Παιδεία, όπου η Νίκη Κεραμέως καλείται να μετατρέψει σε έργα, την κριτική περί παραμέλησης της αριστείας. Αντιστοίχως στο Υπουργείο Υγείας, ο Βασίλης Κικίλιας, καλείται να προωθήσει μεταρρυθμίσεις που θα βελτιώνουν τις προσφερόμενες υπηρεσίες, αξιοποιώντας τον ιδιωτικό τομέα.

 

Οι τρεις ισορροπίες

 

Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη καλείται να τοποθετηθεί σε όλα τα παραπάνω ζητήματα, διατηρώντας την ισορροπία σε τρία μέτωπα: Πρώτον με τους δανειστές, τις αγορές και τους ισχυρούς παράγοντες της οικονομίας. Μετά την έξοδο από τα Μνημόνια η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να καθορίζει ελεύθερα τα μέσα πολιτικής αλλά οφείλει να επιτυγχάνει τους συμφωνημένους στόχους.

 

Επιπλέον οι επιλογές ως προς τα μέσα κρίνονται σε καθημερινή βάση από τις αγορές. Και οι καλές σχέσεις με τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες είναι απαραίτητες για το επενδυτικό «μπουμ» αλλά θα δοκιμαστούν, εάν κάποιος νιώσει ότι αδικείται ή άλλοι ευνοούνται περισσότερο. Ένα μικρό δείγμα προσέφερε η ιστορία της μη υπουργοποίησης της Όλγας Κεφαλογιάννη (για την οποία φέρεται σφόδρα ενοχλημένος ισχυρός οικονομικός παράγοντας), ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει την… οικογενειακή εμπειρία, των συγκρούσεων κατά την πρωθυπουργία του πατέρα του.

 

Οικογενειακή εμπειρία έχει και σε σχέση με τη δεύτερη ισορροπία, αυτή στην κοινοβουλευτική ομάδα. Η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη είχε αρχικά 150+1 (Κατσίκης) βουλευτές, κατάφερε να αντέξει 3,5 χρόνια αλλά έπεσε μετά από διάσπαση της κοινοβουλευτικής ομάδας (ΠΟΛΑΝ). Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει στην αφετηρία σαφώς ευρύτερη πλειοψηφία, πλην όμως αυτό μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι: Μια οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία απαιτεί διαρκώς απόλυτη συσπείρωση και πλήρη πειθαρχία. Μια πλειοψηφία των 158 μπορεί να οδηγήσει στη χαλάρωση και ξαφνικά να αποκαλυφθεί μια εσωτερική αντιπολίτευση 8-10 βουλευτών. Με τον ΣΥΡΙΖΑ στο 31,5% (το οποίο αυξάνεται πάνω από το 36% εάν συνυπολογιστούν οι ψηφοφόροι που επέλεξαν κόμματα που προέκυψαν από αυτόν) η ΝΔ δεν έχει τα περιθώρια να υποστεί σημαντική διάσπαση. Μια επανάληψη του 1993 το πιθανότερο είναι να αποδειχθεί εξίσου καταστροφική.

 

Η σημαντικότερη, βέβαια, ισορροπία που πρέπει να τηρείται σε κάθε δημοκρατία είναι αυτή σε σχέση με τους ψηφοφόρους. Μπορεί να ελέγχεται μόνο στις κάλπες, πλην όμως το κλίμα που διαμορφώνεται συχνά καθορίζει τα περιθώρια κινήσεων της κυβέρνησης από ένα σημείο και μετά. Η Νέα Δημοκρατία κατάφερε να προσεγγίσει το 40% προσελκύοντας ψηφοφόρους από ένα ευρύ μέρος του πολιτικού φάσματος: από τους «Μένουμε Ευρώπη» στο Ποτάμι, μέχρι τους «μακεδονομάχους» στα άκρα δεξιά.

 

Τώρα καλείται στον κυβερνητικό της βίο να τους διατηρεί όλους ικανοποιημένους.

Ένας τρόπος θα μπορούσε να είναι ο εντοπισμός και ανάδειξη σκανδάλων της προηγούμενης διακυβέρνησης. Η δικαστική οδός είναι ισχυρό εργαλείο συσπείρωσης και εφόσον γίνει η επιλογή να αξιοποιηθεί, αναμένονται σφοδρές κοινοβουλευτικές αντιπαραθέσεις. Ίσως έτσι απαντηθεί και γιατί ανατέθηκαν τόσο «ελαφριά» κυβερνητικά καθήκοντα στον Μάκη Βορίδη.

 

 

Ένα δεύτερο εργαλείο συσπείρωσης μπορεί να αποδειχθεί η επιβολή «νόμου και τάξης». Η επιλογή για το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη δύο «μεταγραφών» από το κέντρο (Χρυσοχοΐδης, Οικονόμου) αντιπροσωπεύει ακριβώς αυτή τη διάθεση συναινετικής… αποκατάσταση της τάξης. Η κατάργηση του ασύλου και η αστυνόμευση των Εξαρχείων πιθανότατα θα είναι τα δύο πρώτα πεδία, όπου θα ασκηθεί η νέα πολιτική.

 

 

 

Αστάθμητοι παράγοντες

 

Στον αντίποδα, ένας παράγοντας διασπαστικός της εκλογικής βάσης της ΝΔ είναι η εξωτερική πολιτική, το τιμόνι της οποίας ανατέθηκε στον Νίκο Δένδια. Η νέα κυβέρνηση έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι δεσμεύεται από τις επιλογές της προηγούμενης ακόμα κι αν διαφωνεί με αυτές (λέγε με Συμφωνία των Πρεσπών), ικανοποιώντας του κεντροδεξιούς ψηφοφόρους και δυσαρεστώντας τους πιο δεξιούς. Η πολιτική συμμαχιών στα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο πιθανότατα θα συνεχιστεί. Ερωτηματικό, αντίθετα, αποτελεί η πορεία της σχέσης με την Τουρκία, καθώς σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από τον αστάθμητο παράγοντα Ερντογάν.

 

Συνολικά, άλλωστε, οι αστάθμητοι παράγοντες στο διεθνές σκηνικό είναι πολλοί και ενδέχεται να επηρεάσουν άμεσα τόσο τις οικονομικές όσο και τις πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της προηγούμενης αυτοδύναμης κυβέρνησης: Προ δεκαετίας, το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου συγκέντρωνε πλειοψηφία 160 βουλευτών -  δύο χρόνια αργότερα, την έχανε στις πλατείες των αγανακτισμένων.

 

Αυτή είναι μια μεγάλη διαφορά του πολιτικού από το κανονικό Sudoku: υπάρχει το τυχαίο.

Αφήστε ένα σχόλιο