Ανεπιθύμητο παρελθόν: Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ό αιώνα και η καταστροφή τους

Δημοσιεύτηκε από economia 15/07/2019 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Ανεπιθύμητο παρελθόν: Οι φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων στον 20ό αιώνα και η καταστροφή τους

Εκδ. Θεμέλιο/Ιστορική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2019, σελίδες 320, τιμή: 19,00 ευρώ

 

 

 

 

Από την ημέρα που –καλοκαίρι του 1989, επί κυβερνήσεως Τζαννετάκη/ΝΔ-ΣΥΝ– πήραν τον δρόμο για καταστροφή στην υψικάμινο της Χαλυβουργικής οι 17.500.000 φάκελοι κοινωνικών φρονημάτων, που είχαν στοιχειώσει την Ελλάδα των μεταπολεμικών χρόνων (αν και το είδος είχε τη ρίζα του νωρίτερα, στον Μεσοπόλεμο, βάρυνε στην κοινωνική συνείδηση ακόμη περισσότερο τα χρόνια της Χούντας), μέχρι τη στιγμή που –Ιούνιο του 2015, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ– μεθοδεύτηκε η δυνατότητα πρόσβασης στους εναπομείναντες φακέλους, όλη η αναφορά στη βαριά περιπέτεια του φακελώματος των κοινωνικών φρονημάτων πέρασε πολλές φάσεις.

 

Εκείνο που επιχειρεί ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης στο βιβλίο αυτό, με την απόσταση τριών πάντως δεκαετιών από την πρώτη/βασική απόφαση για την καύση των φακέλων, «σκοτεινής κληρονομιάς ενός αυταρχικού παρελθόντος», είναι να δείξει πρώτα-πρώτα πώς αυτή η αμφιλεγόμενη επιλογή της Ελλάδας, που πάντα ζει το παρελθόν της (και μέσα από το παρελθόν της…), έρχεται να συγκριθεί με τις στάσεις απέναντι π.χ. στην ανάλογη περίπτωση της Ισπανίας ή της Ανατ. Γερμανίας/«τα Αρχεία της Stazi» ή και των λατινοαμερικανικών χωρών.

 

Ύστερα, να παρακολουθήσει, με χαρακτηριστικό παράδειγμα έναν «επικίνδυνο πολίτη» (τον Λεωνίδα Κύρκο), πώς ο φάκελος λειτουργεί ως εργαλείο πολιτικής δίωξης, αλλά και πώς καταλήγει ιστορική πηγή. Τέλος, πώς η αγωνιώδης επιδίωξη της συμφιλίωσης/της υπέρβασης του παρελθόντος και των σκιών του οδήγησε στην επιλογή του «να καεί το παρελθόν» μας αυτό.

 

Πέρα από την ιστορική δουλειά και την πολιτική ανάλυση, η προσέγγιση αυτή του «παρελθόντος που παραμένει παρόν» έχει ιδιαίτερη σημασία υπό τις σημερινές συνθήκες. Να δούμε και τις αυριανές.