Έχει η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τις κατάλληλες δεξιότητες ώστε να ασκήσει την προεδρία της Επιτροπής;

Δημοσιεύτηκε από economia 31/07/2019 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Αύγουστος 2019, τ. 985

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΗΓΕΣΙΑ από τον Τhe Economist

 

 

 

Δύσκολα θα έβρισκε κανείς βιογραφικό λιγότερο κατάλληλο για το κλίμα που επικρατεί στη σημερινή Ευρώπη από εκείνο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, της Γερμανίδας που αναλαμβάνει την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ανατρεπτικά κόμματα σαρώνουν την ήπειρο, χάσματα παρουσιάζονται ανάμεσα στα κράτη-μέλη της ΕΕ, αλλά και στο εσωτερικό τους, ενώ νέες απειλές εμφανίζονται στον υπόλοιπο μεγάλο κόσμο.

 

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι η καλοαναθρεμμένη κόρη Χριστιανοδημοκράτη/CDU πρώην πρωθυπουργού του κρατιδίου της Κάτω Σαξονίας. Ανέβηκε τα σκαλοπάτια της εξουσίας με διάφορες υπουργικές θέσεις ως σύμμαχος της Άνγκελα Μέρκελ, έχει την ικανότητα να κινείται σε διάφορες γλώσσες στα σαλόνια εξωτερικής πολιτικής όλου του κόσμου και μπορεί να δίνει μια μάλλον αυστηρή εικόνα. Πολλοί θεώρησαν τη θητεία της ως υπουργού Αμύνης της Γερμανίας καταστροφική. «Άλλο τίποτε δεν ήθελε η γηραιά ήπειρος!» κινδυνεύει να πει ο παρατηρητής: μια καλολουστραρισμένη, σωστά προωθούμενη κληρονόμο του όχι-και-τόσο φιλικού πολιτικού κατεστημένου της Ευρώπης.

 

Ο τρόπος με τον οποίο εξελέγη η κ. φον ντερ Λάιεν στηρίζει αυτή τη δυσοίωνη προσέγγιση. Ποτέ δεν υπήρξε από τους πιο πιθανούς να αναλάβει τα ηνία της εκτελεστικής εξουσίας στην ΕΕ: υποψήφια της τελευταίας στιγμής, που την επέλεξαν οι κατάκοποι ηγέτες της Ένωσης μετά από 3ήμερη Σύνοδο Κορυφής. Σε ομιλία της ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προτού γίνει η δεσμευτική ψηφοφορία για έγκριση της υποψηφιότητάς της, υποστήριξε γνώριμες –αν και εύλογες– προτάσεις πολιτικής με στόχο να εξασφαλίσει πλειοψηφία με βάση τις κεντρώες ψήφους, περιλαμβανομένης της επιτάχυνσης της προόδου προς στόχους μείωσης των εκπομπών άνθρακα, της μετεξέλιξης της Ευρώπης προς λήψη των αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής χωρίς ομοφωνία, της προώθησης της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών και της κατά 50% συμμετοχής γυναικών στη σύνθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Προσδοκούσε να κερδίσει τις ψήφους Σοσιαλιστών, Φιλελευθέρων και Πρασίνων, πέρα από εκείνες του δικού της κεντροδεξιού μπλοκ: οι 4 παρατάξεις συγκεντρώνουν, μαζί, 518 από τις 751 έδρες του Ευρωκοινοβουλίου. Όμως, δεν τα κατάφερε να πείσει μέρος της κεντροαριστεράς, οπότε πέτυχε να διαμορφώσει τη λεπτή πλειοψηφία (εννέα εδρών) που την ανέδειξε μόνο με την υποστήριξη ορισμένων καιροσκόπων βουλευτών από τις λαϊκίστικες ομάδες.

 

Αλλά τα φαινόμενα μπορεί και να απατούν. Ενώ η Άνγκελα Μέρκελ είναι πιο ευθεία απ’ όσο συνήθως δείχνει, η πάλαι ποτέ προστατευόμενή της είναι πιο αινιγματική. Και αυτό επιτρέπει μιαν ανοιχτή προσέγγιση στις προοπτικές της, όσο η πρώτη αυτή γυναίκα πρόεδρος της Επιτροπής θα προσπαθεί να σχηματίσει τη δική της ομάδα επιτρόπων με τις εθνικές κυβερνήσεις, οι οποίες τυπικά προτείνουν τα μέλη της Επιτροπής.

 

Πρώτα-πρώτα, η διαδρομή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν είναι τόσο απρόσκοπτη όσο δείχνει. Ο πατέρας της υπήρξε στον καιρό του ανορθόδοξη παρουσία στο ίδιο του το κόμμα. Ύστερα, η ίδια η Ούρσουλα πέρασε τμήματα της νιότης της χωρίς πυξίδα, ενώ είχε και την εμπειρία μιας απελευθερωτικής φάσης ως φοιτήτρια στο Λονδίνο που –εξηγεί– της χάρισε «εσωτερική ελευθερία». Ποτέ δεν λειτούργησε ως δημιούργημα του CDU, ενώ η Άνγκελα Μέρκελ την ανέσυρε από ένα κάποιο περιθώριο και –θαυμάζοντας την ευθύτητά της– της ανέθεσε το ομοσπονδιακό υπουργείο Οικογενειών το 2005. Εκεί, η φον ντερ Λάιεν έκανε έξαλλους τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους με την προώθηση κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, όπως η επέκταση της γονικής αδείας στους πατεράδες και η βελτίωση των επιδομάτων τέκνων. Ως υπουργός Εργασίας, πάλι, προσπάθησε να εισαγάγει ποσοστώσεις για τις γυναίκες στα διοικητικά συμβούλια, αν και δεν τα κατάφερε.

 

Η πιο σκληρή της δοκιμασία ήρθε όταν, το 2013, της ανατέθηκε το Υπουργείο Άμυνας, που από παλιά εθεωρείτο νεκροταφείο πολιτικών φιλοδοξιών στη Γερμανία. Εκεί οι επιδόσεις της είναι, στην καλύτερη των περιπτώσεων, αμφιλεγόμενες: οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξοπλισμού. Όμως και πάλι, η κατάσταση είναι καλύτερη απ’ ό,τι φαίνεται. Κληρονόμησε ένα υπουργείο τραυματισμένο από δεκαετίες ιεραρχικού συντηρητισμού, στρατηγικής νωθρότητας και έλλειψης πόρων, που κατέληξαν σε μια περίοδο όπου η ειρηνιστική, επιφυλακτική Γερμανία κλήθηκε να αναλάβει αδιανόητα –μέχρι πρόσφατα– στρατιωτικά καθήκοντα σε χώρες όπως το Μάλι, το Ιράκ ή η Λιθουανία. Τάχθηκε υπέρ μιας δικτυωμένης Γερμανίας με ρόλο στον κόσμο («ηγεσία από το κέντρο» είναι η κωδική ονομασία που δίνει) και πάλεψε σταθερά για αύξηση του προϋπολογισμού της. Η προσπάθειά της να προσπεράσει τους γαλονάδες και τη γραφειοκρατία με την αξιοποίηση εξωτερικών συνεργατών –κυρίως δε όταν διόρισε σε υψηλή θέση έναν ειδικό του μάνατζμεντ– προξένησε ενόχληση, ενώ συνεχίζεται κοινοβουλευτική διερεύνηση της ανάθεσης κερδοφόρων συμβάσεων του Υπουργείου Άμυνας σε εξωτερικούς συμβούλους.

 

 

 

© The Economist. Μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε από τις Εκδόσεις Κέρκυρα Α.Ε., έπειτα από ειδική άδεια. Το πρωτότυπο αγγλικό κείμενο βρίσκεται στο www.economist.com

Αφήστε ένα σχόλιο