Ενδίδοντας στη διαφθορά

Δημοσιεύτηκε από economia 13/08/2019 0 Σχόλια The Economist,

Ο Ζαΐρ Μπολσονάρου αθετεί την κυριότερη προεκλογική του υπόσχεση

 

του Economist, τ. 27/7-3/8/2019

 

Αν υπάρχει ένα πράγμα που ήθελαν οι ψηφοφόροι του από τον Ζαΐρ Μπολσονάρου όταν τον εξέλεξαν πρόεδρο της Βραζιλίας τον περασμένο Οκτώβριο, αυτό ήταν να βάλει τέλος στη διαφθορά. Την εποχή που ήταν ένας απλός βουλευτής της δεξιάς στο Κογκρέσο, οι καταγγελίες του κατά των «os corruptos» (των διεφθαρμένων) τον είχαν βοηθήσει να γίνει διάσημος. Στον πανηγυρικό του λόγο την 1η Ιανουαρίου υποσχέθηκε να «απελευθερώσει τη χώρα από τον βραχνά της διαφθοράς».
 
Σήμερα, τα σχέδιά του για την τήρηση της πιο σημαντικής υπόσχεσης της προεκλογικής του καμπάνιας αποτυγχάνουν. Κι αυτό γιατί ο τρόπος με τον οποίο ασκεί την εξουσία μοιάζει να είναι όσο επιρρεπής στα σκάνδαλα ήταν και αυτός των προκατόχων του. Για τον Φλάβιο, έναν από τους γιους του, που είναι γερουσιαστής από το Ρίο ντε Τζανέιρο, διενεργούνται έρευνες για ξέπλυμα χρήματος. Κάποια μηνύματα που διέρρευσαν στο Intercept, έναν ειδησεογραφικό ιστότοπο που ψάχνει την υπόθεση, κατέστρεψαν τη φήμη του Σέρτζιο Μόρο, του υπουργού Δικαιοσύνης, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την καταπολέμηση της διαφθοράς και του εγκλήματος, αφού αποδεικνύουν ότι ο Μόρο συνεργάστηκε κατά τρόπο ανάρμοστο με εισαγγελείς τότε που ήταν ο αρμόδιος δικαστής για τη διερεύνηση του τεράστιου σκανδάλου διαφθοράς Lava Jato. Οι έρευνες οδήγησαν στη φυλάκιση πάνω από 100 επιχειρηματιών και αρκετών πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων και ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, πρώην πρόεδρος της χώρας. 
 
 
Η δράση του υπουργού Τουρισμού βρίσκεται κι αυτή υπό διερεύνηση, με την υποψία ότι έβαλε στα ψηφοδέλτια τόσο των δημοτικών όσο και των εθνικών εκλογών γυναίκες υποψηφίους μόνο και μόνο για να πάρει προεκλογικές χρηματοδοτήσεις που προορίζονταν γι’ αυτές. Ο Ζ. Μπολσονάρου έκανε έναν άλλο του γιο, τον Εντουάρντο, πρέσβη της Βραζιλίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, προσθέτοντας έτσι τον νεποτισμό στη λίστα των προεδρικών του αμαρτιών. 
Ο ίδιος μπορεί να υποστηρίξει ότι έχει επιτύχει κάποια πράγματα, μεταξύ των οποίων η πρόοδος που έχει σημειωθεί σε επίπεδο οικονομικής μεταρρύθμισης. Ο Μπολσονάρο σταμάτησε να ακολουθεί την πρακτική προηγούμενων προέδρων που έδιναν θέσεις στο Υπουργικό Συμβούλιο ως αντάλλαγμα της υποστήριξης στο Κογκρέσο. Μέχρι τώρα, αυτή είναι η μοναδική του συνεισφορά στην άσκηση μιας πολιτικής με μεγαλύτερη διαφάνεια και καθαρότητα. 
 
Ένα μελανό σημείο υπήρξε στις 16 Ιουλίου, όταν ο Ντίας Τοφόλι, δικαστής του ανώτατου δικαστηρίου της χώρας, ανέστειλε τις έρευνες για τον Φλάβιο Μπολσονάρου. Η αστυνομία είχε βρει μια «ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση» στα περιουσιακά του στοιχεία, η οποία συνδέεται με αγορές ακινήτων την περίοδο μεταξύ 2014 και 2017, όταν ήταν μέλος του Εθνικού Κογκρέσου. Επτά εκατομμύρια ρεάλ (2 εκατ. δολάρια) μεταφέρθηκαν στον τραπεζικό του λογαριασμό χωρίς καμία εξήγηση μέσω του λογαριασμού του οδηγού του, που είναι φίλος του προέδρου. 
Ο Τοφόλι είχε αποφανθεί ότι οι εισαγγελείς χρειάζονταν άδεια δικαστή προκειμένου να χρησιμοποιήσουν οικονομικά στοιχεία που συγκέντρωσε η COAF, η κρατική υπηρεσία οικονομικών πληροφοριών, και άλλες υπηρεσίες. Το ανώτατο δικαστήριο σκεφτόταν από το 2017 αν έπρεπε να εκδώσει μια τέτοια απόφαση ή όχι. Η απόφαση είναι να παρθεί τον Νοέμβριο. Ο Ντ. Τοφόλι ενήργησε από μόνος του όταν οι δικηγόροι του Φλάβιο ακολούθησαν την ίδια γραμμή. Η απόφαση αυτή οδηγεί τις έρευνες κατά της διαφθοράς σε «μια κατάσταση αστάθειας και σύγχυσης», λέει η Σιλβάνα Μπατίνι από το Ρίο ντε Τζανέιρο, εισαγγελέας στην υπόθεση Lava Jato. Εκτός αυτού, θα δυσχεράνει τις έρευνες για ξέπλυμα χρήματος από συμμορίες ναρκωτικών. 
 
 
 
Ο πρόεδρος καλωσόρισε την απόφαση του δικαστή για αναστολή των ερευνών στην υπόθεση του γιου του. Γενικά, έχει σωπάσει στο θέμα της διαφθοράς. Το δεύτερο μισό του 2018 είχε δημοσιεύσει 68 tweets σχετικά με τη διαφθορά, σύμφωνα με το Εργαστήριο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου της Βραζιλίας. Ο αριθμός των tweets μειώθηκε στα 20 το πρώτο μισό του 2019. Το Ιούλιο δεν ανέβασε κανένα, μέχρι την ώρα που γραφόταν αυτό το άρθρο. 
Ο Μόρο, αποδυναμωμένος λόγω των διαρροών, δεν έκανε καμία δήλωση για την απόφαση του Τοφόλι. Ένα μέτρο κατά του εγκλήματος και της διαφθοράς που εισηγήθηκε δεν έχει προχωρήσει και πολύ. Η επιτροπή της Κάτω Βουλής που είναι υπεύθυνη γι’ αυτό καταψήφισε μια πρόταση για τιμωρία των παραβάσεων: πέρασε νόμο σύμφωνα με τον οποίο, για να εφαρμοστεί η ποινή που έχει οριστεί σε όσους καταδικάστηκαν για διαφθορά, θα πρέπει αυτοί να έχουν χάσει την πρώτη έφεση που άσκησαν, το οποίο δεν συμβαίνει πάντα σήμερα. 
 
Μέχρι τώρα, οι Βραζιλιάνοι δεν έχουν αντιληφθεί ότι η dream team κατά της διαφθοράς δεν κάνει αυτά που τους είχε υποσχεθεί. Πράγματι, σύμφωνα με την εταιρεία δημοσκοπήσεων Datafolha, το ποσοστό υπέρ του Μπολσονάρο ήταν στις αρχές Ιουλίου στο 33% -- είναι το χαμηλότερο που έχει καταγραφεί από το 1990 για οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο έξι μήνες μετά την εκλογή του. Ο λόγος γι’ αυτό όμως δεν είναι τα σκάνδαλα. Συνήθως οι ερωτώμενοι αναφέρονται στα αποτελέσματα μιας αδύναμης οικονομίας, στις περικοπές στους προϋπολογισμούς των πανεπιστημίων και σε μια συμπεριφορά που δεν αρμόζει σε πρόεδρο (ο Μπολσονάρου χαρακτήρισε πρόσφατα τους κυβερνήτες των φτωχών βορειοανατολικών πολιτειών paraibas, δηλαδή χωριάτες). 
 
Οι αρνητικοί τίτλοι των εφημερίδων δεν έχουν ανακόψει την πρόοδο μέρους του προγράμματός του, κάτι το οποίο δεν συνέβη κατά τη διάρκεια της προεδρίας του προκατόχου του Μικέλ Τεμέρ. Η Μερκοσούρ, το μπλοκ στο οποίο ανήκει η Βραζιλία, υπέγραψε εμπορική συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ προχωρούν επίσης οι μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος.
Όπως λένε οι εισαγγελείς, αν είναι να ξεκινήσει και πάλι ο αγώνας κατά της διαφθοράς, τόσο το ανώτατο δικαστήριο όσο και ο πρόεδρος της χώρας θα πρέπει να αλλάξουν πορεία. Ευελπιστούν ότι το δικαστήριο θα αντιστρέψει την απόφαση του Τοφόλι, ξεμπλοκάροντας τις έρευνες για τον Φλάβιο και άλλους πιθανούς παραβάτες. Η πρόοδος που θα επιτευχθεί θα εξαρτηθεί εν μέρει από το πρόσωπο που θα επιλέξει ο Μπολσονάρου για να διαδεχθεί τη Ρακέλ Ντοντζ στη Γενική Εισαγγελική Αρχή της Βραζιλίας. Ο Μπολσονάρου δεν ήταν ξεκάθαρος ως προς το εάν θα επιλέξει έναν από τους τρεις υποψηφίους που έχει προτείνει η Εθνική Ένωση Εισαγγελέων. Η πρακτική αυτή άρχισε να εφαρμόζεται το 2003, ως ένας τρόπος για να διασφαλιστεί η ανεξαρτησία του γενικού εισαγγελέα της χώρας από πολιτικές επιρροές. Η επιλογή του Μπολσονάρο θα είναι «ένα μεγάλο τεστ για τη δέσμευση της κυβέρνησης» να καταπολεμήσει τη διαφθορά, υποστηρίζει ο Μπρούνο Μπραντάο της ΜΚΟ «Διεθνής Διαφάνεια» (Transparency International). 
 
Παρά τα μειονεκτήματά της, η υπόθεση Lava Jato καλλιέργησε την ελπίδα ότι η Βραζιλία ίσως να βάλει τέλος στην κουλτούρα της ατιμωρησίας που επέτρεψε την άνθηση της διαφθοράς. Το ερώτημα τώρα είναι εάν η μάχη αυτή κατά της διαφθοράς μπορεί να αναδειχθεί μεγαλύτερη από την καταστροφή που έχουν προκαλέσει οι μεγαλύτεροι πρωταθλητές της.

Αφήστε ένα σχόλιο