Ο πόλεμος των αναπαραστάσεων - και οι χάρτες

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 04/09/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

Σοκ, κατά κυριολεξία, προξένησε η  ανάρτηση - στην επίσημη ιστοσελίδα της Προεδρίας της Τουρκίας - της φωτογραφίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αυτοπροσώπως, στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας, μπροστά από χάρτη που εικονογραφούσε την (σταθερά επανερχόμενη τους τελευταίους μήνες) «Γαλάζια Πατρίδα» της Τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και εσωτερικής αξιοποίησης, Με εμφανέστατα εντασσόμενη στην ως άνω γαλάζια πατρίδα σημαντικού μέρους του Αιγαίου: από Σαμοθράκη μέχρις ανοιχτά από τις Σποράδες και νότια μέχρι Δωδεκάνησο με απόληξη στο Καστελόριζο, με δυτική επέκταση μέχρι τα ανατολικά της Κρήτης και με μια αιχμή κάτω από το στο μέσο της. Αφορμή, ο εορτασμός της Τουρκικής νίκης στην Μικρασία, που οδήγησε λίγο αργότερα στην δημιουργία της (Κεμαλικής) σύγχρονης Τουρκίας.

 

Αναμενόμενο, στο σοκ να δοθεί συνέχεια με επίσημη ανακοίνωση του Ελληνικού ΥΠΕΞ, που εκφράζει δια του υπουργού Νίκου Δένδια «λύπη» για το γεγονός, εκτίμηση ότι η Τουρκία έτσι απομονώνεται  ως «ο ταραξίας της περιοχής» - και άλλα αντίστοιχα. Η στάση αυτή, που αναμενόμενο είναι να βρει απήχηση και σε άλλες επίσημες τοποθετήσεις - έχει προηγηθεί ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πλειστάκις. μαντεύουμε ότι και στην ΔΕΘ τόσον ο Πρωθυπουργός, όσο και η Αντιπολίτευση, θα ανακινήσουν το ίδιο μοτίβο - , στηρίζεται στην άποψη ότι “τα σύνορα δεν καθορίζονται με όποιον χάρτη θέλει να ζωγραφίσει ο καθένας” (η διατύπωση Νίκου Δένδια). Δεν απέχει και η τοποθέτηση του Αμερικανού πρέσβεως (στην Αθήνα, βέβαια) Τζέφφρ Πάϊαττ «Δεν θα προβληματιζόμουν με τους χάρτες».

 

Πιο πίσω ως θεωρητικό φόντο , θα βρει κανείς την άποψη ότι οι διεθνείς σχέσεις , και μάλιστα στα “βαριά” ζητήματα, καθορίζονται /οφείλουν να καθορίζονται από το Διεθνές Δίκαιο : τις διεθνείς συμφωνίες - εδώ η Συνθήκη της Λωζάννης - και το γενικότερο Διεθνές Δίκαιο, που καταλαμβάνει π.χ. και το Δίκαιο της Θαλάσσης ακόμη και για όσες χώρες δεν έχουν επικυρώσει (Τουρκία, αλλά και… ΗΠΑ, Ισραήλ, Συρία) την Συμβαση του Montego Bay (UNCLOS).

 

Το πρόβλημα είναι ότι, πλην της διαμόρφωσης των διεθνών σχέσεων δια  του Διεθνούς Δικαίου - το οποίο λειτουργεί ως προστασία του λιγότερου ισχυρού -, υπάρχει και η διαμόρφωση των ίδιων διεθνών σχέσεων δια της βίας ή δια της αποτελεσματικής απειλής – δηλαδή του δικαίου του ισχυροτέρου. Δυσάρεστο, φρικώδες κλπ., αλλά… η Κριμαία δεν “ανήκει” την στιγμή αυτή στην Ουκρανία, κι ας είναι αυτό απαράδεκτο για μέρος -  σημαντικό - της διεθνούς κοινότητας. Ούτε τα υψώματα του Γκολάν «ανήκουν» στην Συρία. Όπως και - ακόμη πιο δυσάρεστο κλπ. - η βόρεια Κύπρος, υπό ένοπλη κατοχή κατά τα Ψηφίσματα του ΟΗΕ κοκ - “ανήκει” πραγματικά στην Δημοκρατία της Κύπρου. Ένα έδαφος στο οποίο αδυνατεί να ασκηθεί κυριαρχία, δεν «ανήκει» λειτουργικά σε όποιον το επικαλείται. Άλλωστε ακριβώς αυτού του είδους άσκηση διεθνούς πολιτικής από την Άγκυρα προσπαθεί η Ελλάδα  να αποφύγει, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του ΄70: το γκριζάρισμα νησίδων στο Αιγαίο είναι εδώ για. να μας το θυμίζει. Επικίνδυνα…

 

Όμως υπάρχει κι ένας άλλος, πιο σύγχρονος αν και διόλου ευχάριστος για μας, τρόπος άσκησης διεθνούς πολιτικής. Είναι η άσκηση πολιτικής δια των αναπαραστάσεων ενώπιον της διεθνούς  κοινής γνώμης. Εδώ, εδώ ακριβώς οι χάρτες παίζουν τον δικό τους κομβικό ρόλο! (Πολύτιμη η «Μάχη των Χαρτών: Κριτική Αναπαράσταση του Κόσμου» των Michel Foucher/Γιώργου Πρεβελάκη», που δείχνει πώς ακριβώς οι αναπαραστάσεις οδηγούν την ανάγνωση του κόσμου). Όταν μια αναπαράσταση εμπεδωθεί στα μάτια της πλανητικής κοινής γνώμης, μπορεί μέχρι και παρά το Διεθνές Δίκαιο να ατονήσει ως πολιτική, η επί του εδάφους πραγματικότητα. Αυτή η επήρεια της κοινής γνώμης στην ανοχή – τουλάχιστον – πραγματικών καταστάσεων, όπως αυτές διαμορφώνονται διαχρονικά, και στην μεταβολή των εικονογραφιών ενός κόσμου εν κινήσει χρειάζεται να μας προβληματίσει.

 

Αφήστε ένα σχόλιο