Η νέα ομάδα φον ντερ Λάιεν

Δημοσιεύτηκε από economia 27/09/2019 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Οκτώβριος 2019, τ. 987

από τον Τhe Economist

 

 

H πρόεδρος της νέας Επιτροπής μοίρασε τα χαρτοφυλάκια

To φετινό καλοκαίρι υπήρξε καλό για τον Εμανουέλ Μακρόν. Τον Ιούλιο, με δική του πίεση, οι ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ επέλεξαν την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν –που τότε ήταν υπουργός Αμύνης της Γερμανίας– ως πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στη συμφωνία-πακέτο των ηγετών, η Κριστίν Λαγκάρντ (η Γαλλίδα επικεφαλής του ΔΝΤ) επελέγη ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας· ο Σαρλ Μισέλ, Βέλγος πρωθυπουργός και σύμμαχος του Μακρόν, πήρε την προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ενώ ο γαλλόφωνος υπουργός Εξωτερικών της Ισπανίας Χοσέπ Μπορέλ έγινε Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ επί των εξωτερικών.

Αφού πρώτα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πέτυχε την επικύρωση της επιλογής της –με μικρή πλειοψηφία– από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις 10 Σεπτεμβρίου παρουσίασε την προτεινόμενη ομάδα επιτρόπων της στο κτήριο του Μπερλεμόν, στις Βρυξέλλες. Μία ακόμη καλή μέρα για τον Γάλλο πρόεδρο.

Σύμφωνα με τις προτάσεις φον ντερ Λάιεν (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να επικυρώσει την επιλογή της νέας ομάδας, προτού η Επιτροπή αναλάβει καθήκοντα, την 1η Νοεμβρίου), το σχήμα της νέας Επιτροπής θα έχει ιεραρχικότερη δομή από την προηγούμενη. Ακριβώς κάτω από την ίδια θα λειτουργήσει μια ομάδα τριών «εκτελεστικών αντιπροέδρων», με τη λογική να σπάσουν τα στεγανά των χαρτοφυλακίων. Οι τρεις τους θα έχουν την ευθύνη των ευρύτερων τομέων που θα αποτελέσουν προτεραιότητες της εποχής φον ντερ Λάιεν.

Η Μαργκρέτε Βεστάγκερ θα ηγηθεί της προσπάθειας να καταστεί η Ευρώπη «αντάξια της ψηφιακής εποχής», ενώ θα συνεχίσει να έχει την ευθύνη του χαρτοφυλακίου του Ανταγωνισμού – όπου η Δανέζα φιλελεύθερη αναμετρήθηκε με επιτυχία με τους Αμερικανούς ψηφιακούς γίγαντες, και έκανε εχθρό τον Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ολλανδός σοσιαλδημοκράτης Φρανς Τίμερμανς θα είναι επικεφαλής του «πράσινου νιου ντιλ» της Ευρώπης, με στόχο την επιτάχυνση της προόδου της ΕΕ στην κατεύθυνση της ουδετερότητας άνθρακα σε ορίζοντα 2050, ενώ ο Βάλντις Ντομπρόβσκις, Λετονός χριστιανοδημοκράτης, θα έχει την ευθύνη των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών θεμάτων, με έμφαση στην «ενσωμάτωση».

Η επιλογή των τριών αντικατοπτρίζει τη μετάβαση προς μια πιο πολιτική και πιο ενεργητική Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Προέρχονται από τις τρεις μεγαλύτερες πολιτικές ομάδες στο νέο, πιο πολυδιασπασμένο Κοινοβούλιο που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα χρειαστεί να έχει με το μέρος της, αν είναι να περνάει τις νομοθετικές της πρωτοβουλίες (μπορεί να στηρίζεται και στους Πράσινους, και γι’ αυτό έδωσε έμφαση στην κλιματική αλλαγή). Η Μ. Βεστάγκερ και ο Φρ. Τίμερμανς ήταν μεταξύ των «βασικών υποψηφίων»/Spitzenkandidaten κατά τη διαδικασία των ευρωεκλογών, πράγμα που βελτιώνει τη δημοκρατική νομιμοποίηση της ομάδας. Η προσθήκη του Β. Ντομπρόβσκις αντιμετωπίζει τους φόβους των Κεντροευρωπαίων ότι θα βρεθούν σε δεύτερη μοίρα στην ΕΕ. Μαζί με την ίδια την πρόεδρο, οι τρεις τους θα δημιουργήσουν ένα κεντρικό τετράγωνο διαχείρισης του εκτελεστικού βραχίονα της ΕΕ, με έναν περαιτέρω εξωτερικό κύκλο 5 κοινών αντιπροέδρων (τρεις από την Ανατολική Ευρώπη, δύο από τον Νότο για γεωγραφική ισορροπία), με παραπέρα τα 18 κανονικά μέλη της Επιτροπής.

Ανάμεσα στους άλλους αντιπροέδρους και επιτρόπους υπάρχουν ορισμένες αξιόλογες επιλογές. Ο κεντροαριστερός πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Πάολο Τζεντιλόνι γίνεται Επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων με αρμοδιότητα στους δημοσιονομικούς κανόνες – μια ένδειξη ότι η φον ντερ Λάιεν επιθυμεί να χρησιμοποιήσει τη νέα, πιο φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση συνασπισμού της Ιταλίας προκειμένου να δώσει λύση στην αντιδικία Ρώμης-Βρυξελλών για τον ιταλικό προϋπολογισμό. Κάτι τέτοιο, όμως, μπορεί να ανησυχήσει τους σκληροπυρηνικούς Γερμανούς και τα βορειοευρωπαϊκά μέλη της Χανσεατικής Λέγκας.

Η Σιλβί Γκουλάρ, πρώην υπουργός Αμύνης της Γαλλίας και στενή σύμμαχος του Εμ. Μακρόν, αναλαμβάνει την ενιαία αγορά και την άμυνα. Θα εποπτεύσει την κατάρτιση ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη ρύθμιση των θεμάτων τεχνητής νοημοσύνης και –μαζί με τη Μ. Βεστάγκερ– θα ετοιμάσει Νόμο Ψηφιακών Υπηρεσιών για το ψηφιακό εμπόριο (e-commerce). Ο Ιρλανδός Φιλ Χόγκαν, που έως τώρα ήταν Επίτροπος Γεωργίας, αναλαμβάνει το χαρτοφυλάκιο του εμπορίου, που συμπεριλαμβάνει την ευθύνη διαπραγμάτευσης οποιασδήποτε συμφωνίας χρειαστεί για μετά το Brexit: πρόκειται για μια έντονη υπενθύμιση ότι η πίστη της ΕΕ σ’ αυτά τα θέματα ανήκει πρώτιστα στο Δουβλίνο, όχι στο Λονδίνο.

Λιγότερο θετικές προοπτικές έχει η αγόρευση του Λάζλο Τροτσάνι ως Επιτρόπου Διεύρυνσης: ως σύμμαχος του αυταρχικού Βικτόρ Όρμπαν της Ουγγαρίας, μάλλον δεν είναι και τόσο κατάλληλος για να κρίνει την επικράτηση του κράτους δικαίου στις υπό ένταξη χώρες. Το γεγονός ότι ο Μαργαρίτης Σχοινάς (Έλληνας Επίτροπος και πρώην επικεφαλής Εκπρόσωπος Τύπου της Επιτροπής) ορίσθηκε Αντιπρόεδρος για τη Μετανάστευση (με τίτλο του χαρτοφυλακίου, απειλητικά, «Προστατεύοντας τον ευρωπαϊκό τρόπο ζωής μας») αφήνει να φανεί ότι η νέα Επιτροπή θα προσεγγίσει αυτό το ζήτημα ως θέμα αυστηρής φύλαξης συνόρων και δημοσίων σχέσεων.

Πιο σημαντικό για τον μεγάλο έξω κόσμο θα είναι ότι η Επιτροπή φον ντερ Λάιεν θα επιδιώξει να καταστήσει την Ευρώπη πιο αυτόνομο παίκτη σ’ ένα αβέβαιο περιβάλλον – επεκτείνοντας την «ευρωπαϊκή κυριαρχία», όπως είναι η κωδική ευρω-έκφραση. Η Μ. Βεστάγκερ και η Σ. Γκουλάρ θέλουν να αξιοποιήσουν την επιρροή τους, ώστε να αναπτύξουν μια διαφορετική ευρωπαϊκή προσέγγιση στη διαχείριση των νέων τεχνολογιών και να βρουν μια ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία της αγοράς και την παρεμβατική βιομηχανική στρατηγική προκειμένου να ανταποκριθούν στις προκλήσεις των νέων βιομηχανικών γιγάντων από Κίνα και Σίλικον Βάλεϊ. (Βέβαια, τα φιλελεύθερα αντανακλαστικά Βεστάγκερ μπορεί να συγκρουσθούν με την ακτιβιστική προσέγγιση που αντιπροσωπεύει η Σ. Γκουλάρ, στο Παρίσι και το Βερολίνο.) Όσο για τον Χ. Μπορέλ, τον ευθύ και σημαντικό στην εξωτερική πολιτική Ισπανό, θα έχει τη δυνατότητα να προβάλει σαφέστερα τη φωνή της Ευρώπης ανά τον κόσμο.

 

Αφήστε ένα σχόλιο