«Πώς θα προχωρήσουμε»

Δημοσιεύτηκε από economia 03/10/2019 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Oκτώβριος 2019, τ. 987

ΑΝΑΛΥΣΗ του Αντώνη Παπαγιαννίδη

 

 

 

 

Σε ένα περιβάλλον με συνεχιζόμενες αμφιβολίες, όμως μια δυναμική βρίσκεται σε ανάπτυξη

 

 

 

Πάντα στην Ελλάδα, όταν ολοκληρωθεί ο εκλογικός κύκλος και πάρει μπρος η διαχείριση των πραγμάτων, έρχεται και εγκαθίσταται μια εξηρέμηση και αποδοχή: δεν το δεχόμαστε εύκολα, έτσι που το πολιτικό μας σύστημα λειτουργεί αντιπαραθετικά, αλλά έτσι είναι.

 

Θυμηθείτε –το επεσήμανε ο Νίκος Αλιβιζάτος στην ιδιαίτερη εκείνη σύναξη Κώστα Σημίτη/Βαγγέλη Βενιζέλου και του ίδιου στο Κορακοχώρι, για συζήτηση γύρω από το βιβλίο του Γιάννη Βούλγαρη Ελλάδα, μια χώρα παραδόξως νεωτερική, με το αισιόδοξο μήνυμα του ότι, με τον δικό της τρόπο, η Ελλάδα κατορθώνει και κινείται θετικά όσο κι αν δεν της το αναγνωρίζουμε…– πώς ακόμη και σε ακραίες, οριακές στιγμές η κάλπη φέρνει εκτόνωση. Και ευρύτερη αποδοχή, όμως. Για ένα διάστημα…

 

Θυμηθείτε, για παράδειγμα, τις τριπλές εκλογές του 1989-90, με την ανοιχτή αντιπαράθεση «των δύο κόσμων», με κοσκωτικά, με Ειδικό Δικαστήριο στον αέρα. Ή πάλι θυμηθείτε τις δίδυμες εκλογές της άνοιξης του 2012, πάνω στην έξαρση της βαριάς μνημονιακής εμπειρίας, με τις πλατείες σε αναβρασμό, με κόμματα να αποσυντίθενται (ΠΑΣΟΚ) και να αναπηδούν (ΑνΕλληνες), με τις ακραίες εκφράσεις να κυριαρχούν (όχι πώς υποχώρησαν έκτοτε!). Και σε αυτές ακόμη τις περιπτώσεις, η επόμενη μέρα βρήκε τον κόσμο –όσο κι αν μερίδες του διαφωνούσαν και το έδειχναν στην κάλπη– να αποδέχεται. Και να θέλει να προχωρήσει παραπέρα. Όχι με τον ίδιο τρόπο των μεγάλων στροφών (1981, 1996, 2015), αλλά πάντως να προχωρήσει.

 

Αυτό είναι το κυριότερο που λειτουργεί και σήμερα, αυτό που εξηγεί άλλωστε το ότι, μετά από εκλογές που έδωσαν διαφορά μεταξύ των δύο βασικών παικτών της πολιτικής σκηνής γύρω στις 8 μονάδες, οι πρώτες μετρήσεις της κοινής γνώμης «χαρίζουν» στην τωρινή κυβέρνηση πάνω από 15 μονάδες πλεονέκτημα. Η αλήθεια είναι ότι και το πρώτο 2μηνο/3μηνο του 2015 η αποδοχή της τότε «πρώτης φοράς Αριστερά στην εξουσία» (μην ξεχνούμε το τελευταίο σκέλος φράσης: το «στην εξουσία»…) ήταν ακόμη ευρύτερη. Υπάρχει όμως μια διόλου ασήμαντη διαφορά: η τότε ψήφος είχε υπάρξει ψήφος έντασης και οργής και αναζήτησης ενός εντελώς διαφορετικού πλου· η τωρινή, ακόμη νωπή, περισσότερο μας φαίνεται ψήφος κάματου και προσδοκίας αλλαγής, κρατώντας όμως τα βασικά κεκτημένα. Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν αυτή η εκτίμηση είναι σωστή: για την ώρα, στην κυβέρνηση δείχνουν να αντιλαμβάνονται ότι το κύμα που τη φέρνει δεν τους «ξεχρεώνει» από την ανάγκη να προχωρούν τα πράγματα· αλλά και η αντιπολίτευση, η αξιωματική τουλάχιστον (το ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝΑΛ παραμένει σε περιδίνηση), βγαίνει από το μούδιασμα και την αμηχανία και επιχειρεί να βρει βηματισμό.

 

 

Ανασχέσεις και επιταχύνσεις

Εμβόλιμη, σε αυτή την εικόνα, έρχεται βέβαια να μπει η εξέλιξη στο μέτωπο της υπόθεσης Novartis. Η πορεία προς Προανακριτική, για σκευωρία αυτή τη φορά καθώς για το καταγγελθέν πολιτικό σκάνδαλο (γιατί το αληθινό σκάνδαλο, εκείνο των γιατρών και των συνταγογραφήσεων και των τιμών των φαρμάκων και της εκτόξευσης της φαρμακευτικής δαπάνης έχει παραπέσει…) η δυναμική εξατμίσθηκε με επτά από τις δέκα περιπτώσεις στο αρχείο, είναι πορεία που δημιουργεί αναταράξεις. Ακόμη και ενδοκυβερνητικές: η διαφαινόμενη απόφαση της πλειοψηφίας –είναι όμως συμπαγής σ’ αυτό;– να παραπεμφθεί μόνον ο «Ρασπούτιν»/Μίμης Παπαγγελόπουλος, με σκιά μόνον στον Αλέξη Τσίπρα, δεν γίνεται δεκτή απ’ όλους, κυρίως από την πλευρά Σαμαρά στη ΝΔ, το ίχνος Βενιζέλου στο ΚΙΝΑΛ.

 

Αν αυτή η διάσταση του πολιτικού σκηνικού λειτουργεί ανασχετικά, σε άλλα πεδία τα πράγματα προχωρούν. Στη μεγάλη εικόνα, η βελτίωση των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων συνεχιζόταν ακόμη και μετά την ταχύτατη πτώση των καλοκαιρινών εβδομάδων: κάτω και από 1,4% η απόδοση του 10ετούς, κάτω από 0,8% του 5ετούς. Αυτή η εξέλιξη, με τη σειρά της, κάνει την κυβέρνηση και τον ΟΔΔΗΧ να σκέφτονται –πέρα από την πρόωρη αποπληρωμή του πανάκριβου χρέους προς ΔΝΤ, πάνω από 5% σε κάποια τμήματά του– και την ανταλλαγή των υπολοίπων που έχουν ξεμείνει από το PSI. Και η μεν αποπληρωμή του ΔΝΤ προωθείται από το cash buffer, η δε ανταλλαγή με εκ νέου άνοιγμα κάποιου από τα πρόσφατα ομόλογα.

 

Μπορεί αυτή η συζήτηση να ακούγεται τεχνική και «στενή», όμως υπόσχεται να συμπαρασύρει και άλλες κινήσεις. Παράδειγμα: μετά από πολλή καθυστέρηση και πολλή συζήτηση, φθάνει στο τέλος της η διαδρομή ξεκοκκινίσματος των ισολογισμών των συστημικών τραπεζών. Καθώς εδώ βασικό εργαλείο θα είναι οι τιτλοποιήσεις, το να υπάρξει γενικότερα ζήτηση για ελληνικό χαρτί –ήδη εκδόσεις τραπεζών είχαν καλή υποδοχή στις αγορές– έχει καθοριστική σημασία.

 

Εδώ, ας δούμε και μιαν άλλη εξέλιξη: μετά την προώθηση των διαβόητων υπουργικών αποφάσεων για την ατελείωτη εκκρεμότητα της ανάπλασης/αξιοποίησης του Ελληνικού, και ενώ διετηρείτο αβεβαιότητα αν ο ανάδοχος (LAMDA Development του ομίλου Λάτση) θα είχε εν τέλει τη διάθεση να προχωρήσει, προέκυψε μια ουσιαστική εξέλιξη. Μετά από συζητήσεις με τους εταίρους της (στο Global Investment Group: Eagle Hills των Εμιράτων και Fosun), η LAMDA αποφάσισε να προχωρήσει μόνη της, με αύξηση μετοχικού κεφαλαίου 650 εκατ. ευρώ. Δίπλα της το σχήμα Voxcove της VNK Capital – Βασίλη και Νέλλης Κάτσου, της Pharmathen, και OLYMPIA Group του Πάνου Γερμανού.

 

Μένει να ολοκληρωθεί και να πετύχει ο διαγωνισμός για το καζίνο και να δεθούν κάποιες ακόμη «ουρές» για το ακίνητο. Όμως η κίνηση αυτή καταγράφεται στα σημαντικά στη δημιουργία δυναμικής.

 

 

Η μεγαλύτερη εικόνα σε εξέλιξη

Πηγαίνοντας τώρα πιο πίσω, στις κινήσεις κεντρικής οικονομικής πολιτικής, διακρίνει κανείς ότι στο πλέγμα φορολογικών μειώσεων –με τις οποίες ως βασικό εργαλείο προσέρχεται η σημερινή κυβέρνηση– σημαντικό ρόλο διεκδικεί το πλέγμα φορολογικών πρωτοβουλιών που «αγκαλιάζουν» το ακίνητο: 3ετής αναβολή του ΦΠΑ στα νεόδμητα, αντίστοιχη αναβολή του φόρου υπεραξίας στη μεταβίβαση ακινήτων, 40% φορολογική έκπτωση στις δαπάνες ανακαίνισης κτηρίων. Σ’ αυτά, ας προσθέσει κανείς εκείνα που αφορούν την υποχώρηση (από το 28% στο 24%) του φόρου εταιρειών, καθώς και (από 10% σε 5%) του φόρου μερισμάτων, για να βρει τα βήματα που συγκροτούν λογική της αναπτυξιακής ένεσης. Μ’ αυτή τη βάση, στη ΔΕΘ ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν αρνήθηκε τις παρατηρήσεις ότι υφεσιακά σύννεφα βρίσκονται πίσω από την ευρωπαϊκή και τη διεθνή οικονομία, κι όμως στοιχημάτισε ότι η ελληνική περίπτωση «θα αποτελέσει ευχάριστη έκπληξη».

 

Ακόμη κεντρικότερος ο ρόλος της διεκδίκησης δημοσιονομικού χώρου, ιδίως με την ανακίνηση της μείωσης των πρωτογενών πλεονασμάτων. Εδώ, ας έχει καταγραφεί η τοποθέτηση Κλάους Ρέγκλινγκ (του διευθυντή του ESM) μετά το Eurogroup του Σεπτεμβρίου. Πέρα από τη γενικότητα του καλωσορίσματος «φιλοαναπτυξιακών μεταρρυθμίσεων», στάθηκε στο θέμα της μείωσης των πρωτογενών πλεονασμάτων: θα συνεκτιμηθεί –αφού πρώτα το συμφωνημένο 3,5% τηρηθεί το 2019 και στον Προϋπολογισμό 2020– η επίτευξη «υψηλότερων ρυθμών ανάπτυξης από τις υποθέσεις μας στην τελευταία ανάλυση βιωσιμότητας του χρέους», αλλά και η εμπέδωση των επιτοκίων («μακροπρόθεσμα») σε χαμηλότερα επίπεδα. Ασφαλώς και δεν πρόκειται για απροϋπόθετη αποδοχή, αλλά… έναν δρόμο τον ανοίγει. Αναζητούνται όμως οι αναπτυξιακές επιδόσεις! Επόμενος σταθμός ο Προϋπολογισμός 2020 και το Μεσοπρόθεσμο.

 

Πάντως, πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος προσδοκάται από την υπέρβαση ήδη των στόχων στη δημοσιονομική διαχείριση Ιουλίου-Αυγούστου (κοντά στα 400 εκατ. ευρώ) με την προσδοκώμενη αποδοχή εκ μέρους των εταίρων της διάθεσης των επιστροφών κερδών από ANFAs/SMPs (γύρω στο 0,6% του ΑΕΠ για το 2020: ναι μεν θα είναι «για επενδυτικούς στόχους», αλλά ο Προϋπολογισμός ενιαίος είναι…).

 

Όλα αυτά, βέβαια, δεν πρέπει/δεν μπορεί να βγάλουν από τον ορίζοντα τα στοιχεία αβεβαιότητας που συνεχίζουν να προστίθενται. Περιφερειακής αβεβαιότητας, με την ένταση σε Εγγύς και Μέση Ανατολή να συμπληρώνεται από την τουρκική διεκδικητικότητα. Εδώ, θα δούμε τι θα αφήσουν πίσω οι επαφές Κυριάκου Μητσοτάκη στο περιθώριο της Γ.Σ. του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Πλανητικές αβεβαιότητες, με μία ακόμη ενεργειακή κρίση να προστίθεται μετά το πλήγμα με drones στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας, και τούτο σε φόντο διεθνών εντάσεων με οσμή εμπορικού πολέμου.

 

Όμως αυτά… καταλήγουν να λειτουργούν σαν φυσικά φαινόμενα, που ποιος μπορεί να αποφύγει!

Αφήστε ένα σχόλιο