Λερναίον Κράτος: Πλέγματα εξουσίας στην ιστορία

Δημοσιεύτηκε από economia 22/10/2019 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

Γ. Β. Δερτιλής, Λερναίον Κράτος: Πλέγματα εξουσίας στην ιστορία

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2019, σελίδες 192, τιμή: 14 ευρώ

 

 

 

 

Η συζήτηση για το Κράτος, που συχνά στην ελληνική δημόσια συζήτηση έχει εκφυλισθεί σε επιδερμικές και πολιτικά «χρήσιμες» προσεγγίσεις, φορές-φορές ξορκιστικές. Πρόκειται όμως για μια συζήτηση σοβαρή, με βαθιά επίδραση στην κοινωνική αποδοχή (ή: άρνηση) μορφών εξουσίας, στη διαμόρφωση (ή: υπόσκαψη) κοινωνικής συμβίωσης. Στο σύντομο αυτό –σύντομο για το θέμα!– βιβλίο, ο Γιώργος Δερτιλής συμπυκνώνει αναγνώσεις και οπτικές με κείμενα που προέρχονται από τη δεκαετία του ‘90, του αλήστου μνήμης Εκσυγχρονισμού και της ζύμωσης στο «ΒΗΜΑ» της εποχής, αλλά με επανανάγνωση και φορές-φορές νέα προσέγγιση σ’ αυτό το προκλητικό ζήτημα προβληματισμού. Που, μην το παραβλέπουμε, ο Γιάννης Βούλγαρης αξιοποίησε ως μοχλό για να καλέσει το «Η Ελλάς, μια χώρα παραδόξως νεωτερική» σε μια διαφορετική προσέγγιση της πορείας της Ελλάδας στη νεωτερικότητα, όπου το Κράτος έπαιξε σημαντικό ρόλο…

 

Να δει κανείς το Κράτος ως οργάνωση της κυριαρχίας σε μια εδαφική επικράτεια; (Μην βιαστείτε να θεωρήσετε την αρχική αυτή προσέγγιση απλή: θυμηθείτε λίγο τις γκρίζες ζώνες «μας».) Να το δει ως εργαλείο εξουσίας, ως δομή και λειτουργία, με την ιδεολογία ως νήμα-οδηγό και με εγκατάσταση στην εγελιανή θεωρία; Ή πάλι να το προσεγγίσει με το δίπολο πεδίου οικονομικών/κοινωνικών σχέσεων (όπου δύσκολα θα ξεφύγει κανείς από τη μαρξιστική προσέγγιση)/πεδίου κοινωνικού πολέμου ή, αντίθετα, αναζήτησης κοινωνικού συμβιβασμού (με τον πειρασμό της σύγκρουσης να προσπερνιέται (;) από σοσιαλδημοκρατικές προσεγγίσεις);

 

Αν αυτές οι προσεγγίσεις είναι ούτως ή άλλως εμπεδωμένες στην πάγια πρόσληψη της συζήτησης για το Κράτος, οι δύο επόμενες –εκείνη της προσέγγισής του ως πλέγματος εξουσίας (πολύμορφου και συνεχώς μετεξελισσόμενου/προσαρμοζόμενου) ή πάλιν ως μήλου της έριδος/διεκδίκησης των ηδύτατων καρπών της εξουσίας (μέσα από την κομματική συνήθως δομή)– υποχρεώνουν σε πιο προχωρημένο προβληματισμό. Πιο προχωρημένο, αλλά και πιο οικείο στη σύγχρονη λειτουργία.

 

Εκεί όμως όπου το κείμενο του Γ. Δερτιλή –όντως «σαφές, λιτό και εύμορφο»: σπάνιο για το ακαδημαϊκό συνάφι…– σε κάνει να ανακαθίσεις και να ξανασκεφτείς από την αρχή είναι η ακροτελεύτια και όμως κεντρική προσέγγιση του Κράτους ως «κέντρου νομιμότητας και φύλακα ηθικής». Διαβάζουμε (και παρακολουθούμε την ανάλυση, διεξοδικά): «Το Κράτος είναι (ή προσποιείται ότι είναι) ο φύλακας της ηθικής και ο εγγυητής του συστήματος αξιών που εκάστοτε κυριαρχεί στην κοινωνία». Σε μια φάση της ευρωπαϊκής, π.χ., ιστορίας, όπου οι Βρυξέλλες φαντασιώνονται χαρτοφυλάκιο «υπεράσπισης του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής»/“schützen, was Europa ausmacht”, ο αναστοχασμός Δερτιλή για το Λερναίον Κράτος αποδεικνύεται οδυνηρά επίκαιρος.

Αφήστε ένα σχόλιο