Στάση αμήχανης αναμονής

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 12/11/2019 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Noέμβριος 2019, τ. 988

ΑΝΑΛΥΣΗ του Αντώνη Παπαγιαννίδη

 

 

 

Από τον ταραγμένο περίγυρο μέχρι την αναζήτηση συναίνεσης και το Σχέδιο «Ηρακλής»

 

 

 

Πολλά, πολλά και σοβαρά συμβαίνουν τον καιρό αυτό γύρω μας. Που παρασύρουν αναγκαστικά την πολιτική, τις στάσεις και τις αποφάσεις στην Ελλάδα – η οποία βρίσκεται στην Ευρώπη· στον νότο της Βαλκανικής· στην Ανατολική Μεσόγειο.

 

Ήδη στην Κορυφή της 17ης-18ης Οκτωβρίου, που υπόσχεται/απειλεί να θεωρηθεί αργότερα μία από τις σημαντικότερες στη διαδρομή της Ένωσης, κι ας έμεινε σε σχετικά χαμηλούς τόνους, διαμορφώνεται ένα τοπίο που χρειάζεται προσοχή. Πρώτα απ’ όλα σ’ αυτό το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επικυρώθηκε η (μία ακόμη…) Συμφωνία για το Brexit, μετά την πολυκύμαντη διαδρομή επί Μπόρις Τζόνσον, που συμπλήρωσε τη μακρόχρονη αστοχία της εποχής Τερέζα Μέι, ως τελευταίο βήμα πριν από ένα Brexit-χωρίς-συμφωνία. Η ίδια η «Ευρώπη» διεπίστωσε, σε ακραία πλέον εκδοχή, πόσο η υπόθεση του Brexit έχει φθάσει να μονοπωλεί τις ευρωδιαδικασίες. Όμως, και πάλι, η Βουλή των Κοινοτήτων κατόρθωσε να ξαναβρεθεί σε ένα νέο αδιέξοδο, με αναβολή στην αναβολή! Πράγμα που εγκαθιστά στο προσκήνιο την αυριανή, δύσκολη, εξέλιξη – δηλαδή τη μεγάλη σειρά επιμέρους διαπραγματεύσεων επί της ουσίας: από τα τραπεζικά μέχρι τα φάρμακα και από τα γεωργικά προϊόντα μέχρι τις διαδικασίες σπουδών ή μετανάστευσης. Διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν, όποια εκδοχή του Brexit κι αν προκύψει. Αποτέλεσμα: μεγάλο μέρος των προτεραιοτήτων της ΕΕ θα κατευθύνεται εκεί…

 

Συνέπεσε, όμως, η ίδια αυτή Κορυφή με την κορύφωση και της τουρκικής εισβολής στη βορειοανατολική Συρία, με μια λογική δημιουργίας «ζώνης ασφαλείας» στη μεθοριακή περιοχή, με απώθηση των Κούρδων και μετεγκατάσταση εκεί σημαντικού μέρους των προσφύγων που βρίσκονται στην τουρκική επικράτεια. (Μάλιστα, η Άγκυρα δημοσιοποίησε και το προϋπολογιζόμενο κόστος: 23 δισεκατομμύρια – δολάρια ή ευρώ, μην σταθούμε στις λεπτομέρειες! Οι Ευρωπαίοι απάντησαν καταρχήν αρνητικά για συμμετοχή τους.) Το αληθινά σημαντικό, πάντως, ήταν άλλο: τη στιγμή που οι Ευρωπαίοι συμφωνούσαν δηλώσεις καταδίκης της τουρκικής εισβολής και της συνακόλουθης ανθρωπιστικής κρίσης και συζητούσαν περί κυρώσεων, οι Αμερικανοί διαπραγματεύονταν παύση των εχθροπραξιών. Και, με σουρεαλιστικό τρόπο, όπως πάντα συμβαίνει όταν επί σκηνής βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ, οδηγούσαν σε μια «λύση» που εν μέρει δικαίωσε τους τουρκικούς σχεδιασμούς – ενώ η ίδια η πολεμική τους επιχείρηση δεν υπήρξε και τόσο επιτυχημένη.

 

Αυτή η σκηνή ανέβασε και πάλι την υπόθεση του Προσφυγικού/Μεταναστευτικού, την οποία ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σταθερά χρησιμοποιεί ως φόβητρο προς τους Ευρωπαίους. Εδώ, μια αμφίσημη στάση στην ΕΕ: δηλώσεις και τοποθετήσεις περί αλληλεγγύης στη διαχείριση του νέου κύματος, που δείχνει να ξεκινάει αλλ’ ακόμη δεν προέκυψε· αμφισβήτηση του Δουβλίνου και της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας (που αποτελούν τη θεσμική πλευρά των παγιωμένων αδιεξόδων)· αλλά στην πράξη… στάση αναμονής.

 

Αυτή η δυσάρεστη πραγματικότητα «ξεβάφει» στις προσδοκίες που υπήρχαν για αναβάθμιση των μέτρων (τα οποία εμείς βαφτίσαμε «κυρώσεις») που είχαν δρομολογηθεί από την ΕΕ κατά της Άγκυρας για την επιθετικά διεκδικητική συμπεριφορά της στην κυπριακή ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα. [Η Κύπρος, υπενθυμίζεται, είναι κράτος-μέλος της ΕΕ. Το δε Οικόπεδο 7, όπου υπήρξε η πρόσφατη τουρκική παρουσία, με το πλωτό γεωτρύπανο Γιαβούζ, έχει παραχωρηθεί στη (γαλλική) Total και την (ιταλική) ΕΝΙ.]

 

Τελευταία στάση: πριν καν φθάσει στην Κορυφή, σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ καταδείχθηκε η διστακτικότητα –αν μη ευθεία άρνηση…– να προχωρήσει η σταθεροποίηση των Δυτικών Βαλκανίων. Πώς; Με έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία (που όλοι χαιρέτιζαν με ενθουσιασμό κ.λπ. την επίλυση της εκκρεμότητας με την Ελλάδα, με τη Συμφωνία των Πρεσπών, ως αποφασιστικό βήμα ευρωπαϊκής πορείας) και την Αλβανία (εδώ τα πράγματα ήταν ούτως ή άλλως πιο ζόρικα, με την εκρηκτική εσωτερική κατάσταση). Ούτε καν ο χωρισμός των δύο/decoupling έγινε δεκτός, οπότε γαλλικό βέτο ήρκεσε για αναβολή της συζήτησης χωρίς συγκεκριμένο ορίζοντα. Οι ΗΠΑ δήλωσαν ανησυχία για την εξέλιξη – όμως η ουσία είναι ότι η περιοχή μένει στην τύχη της.

 

Απέναντι σε αυτό το συνολικό σκηνικό, η ελληνική στάση είναι στάση ανήσυχης αναμονής. Μετά την Κορυφή, ο –νεόκοπος, ακόμη– Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε θετική εκτίμηση για «ενσωμάτωση των ελληνικών θέσεων στα Συμπεράσματα της Κορυφής» (στο θέμα της τουρκικής εισβολής στη Συρία) αλλά και για «ευρωπαϊκή διάσταση του Προσφυγικού, με στήριξη και αλληλεγγύη», με κάτι ασαφές ως «Σχέδιο Β» στο βάθος. Ανάλογα ακούστηκαν και για τα μέτρα/κυρώσεις για την τουρκική συμπεριφορά απέναντι στην Κύπρο. Συνεπώς, η ελληνική στάση παγιώνεται ως στάση αμηχανίας-και-βλέπουμε απέναντι στο (δυσάρεστο) περιβάλλον.

 

 

Η ανάδυση της συναίνεσης: προσχηματική ή αναγκαστική;

Δεν απέχουν και τόσο, όμως, και οι στάσεις στο εσωτερικό. Όπου μια γενική αίσθηση συνεχιζόμενης πολιτικής αντιπαλότητας –με αιχμή την υπόθεση/σκάνδαλο/σκευωρία Novartis, που προχωρεί στο πλαίσιο Προανακριτικής αλλά λειτουργεί και ως γενική πλατφόρμα αντιπαράθεσης, ήδη όμως και με τη διερεύνηση των γεγονότων του α΄ 6μήνου του υπέρθερμου 2015– έρχεται να συσχετισθεί με τα αναπόδραστα θεσμικά μέτωπα. Συνταγματική αναθεώρηση – εκλογικός νόμος – εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας – ψήφος των αποδήμων.

 

Σε όλα αυτά τα μέτωπα, κάθε τόσο εκφωνείται η ανάγκη συναίνεσης. Όμως, στο αμέσως επόμενο βήμα προκύπτουν σημάδια προσχηματικότητας, που αμφισβητούν τις δηλωμένες προθέσεις. Παράδειγμα, η ευθεία δήλωση Μητσοτάκη ότι, αν δεν διαμορφωθεί συμφωνημένο νέο εκλογικό σύστημα, θα (επιδιωχθεί να) «καεί» η ψηφισμένη απλή αναλογική με διπλές εκλογές, οψέποτε αυτές προκύψουν. Δείτε τώρα τη συνέχεια του συλλογισμού αυτού: ο επίσης με συναίνεση (υποτίθεται) αναζητούμενος νέος Πρόεδρος της Δημοκρατίας θα πρέπει να γνωρίζει, άρα και να έχει αποδεχθεί, ότι από τις πρώτες του ευθύνες της 5ετίας θα είναι ενδεχομένως να «οδηγήσει» έναν τέτοιο χειρισμό διά των διερευνητικών εντολών και της αστοχίας σχηματισμού κυβέρνησης, μετά από ενδεχόμενες εκλογές χωρίς αυτοδύναμη κυβέρνηση στην άκρια της διαδρομής…

 

Κάπως έτσι, λοιπόν, η αναζήτηση της συναίνεσης προκύπτει περισσότερο ως εργαλείο αναγκαστικής προσέλευσης: «αν δεν συμφωνήσετε, τότε θα…». Αυτό ακόμη πιο εμφανώς προκύπτει στο μέτωπο της ψήφου των αποδήμων (αιτήματος δεκαετιών, που μετά την αναθεώρηση του 2001 απαιτεί –άρθρο 51 παρ. 4 Σ– 200 ψήφους). Εδώ, βασικό στοιχείο ο συνυπολογισμός των ψήφων Ελλήνων του εξωτερικού στο συνολικό εκλογικό αποτέλεσμα, όπως κι αν επιλέγονται στην πράξη οι εκπρόσωποι των αποδήμων στη Βουλή, στοιχείο που συγκέντρωσε ευρύτερη συναίνεση. Ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ, που έδειξε να μην στέργει στον συνυπολογισμό το συνολικό αποτέλεσμα, θεώρησε διά του Αλέξη Τσίπρα ότι δεν μπορούσε να αποκλείσει μέχρι τέλους τη συμπαράταξη.

 

Δεν άργησε όμως, με τη βοήθεια μιντιακής τροφοδότησης της διχαστικότητας του τελευταίου καιρού, να φανεί μια τάση απομόνωσης του ΣΥΡΙΖΑ σε αρνητική στάση. Και τούτο ενώ και το ΚΚΕ προσέρχεται, έστω και υπό όρους: να έχει ο ενδιαφερόμενος γνήσια σχέση με την Ελλάδα, «περιουσιακά στοιχεία, κατοικία […], να έχει ΑΦΜ, συγκεκριμένα να φορολογείται»· απουσία για διάστημα μικρότερο π.χ. των 30 ετών· συν απόλυτη άρνηση της επιστολικής ψήφου, κι ας την προέβλεψε ρητώς ο συνταγματικός νομοθέτης του 2001.

 

Παράξενη η λειτουργία της συναίνεσης, στην Ελλάδα του 2019-20.

 

 

Αντί υποσημείωσης: το Σχέδιο «Ηρακλής» για τα κόκκινα δάνεια

Θα φανεί ίσως λογικό άλμα, όμως μια διάσταση αμήχανης αναμονής προκύπτει και με το θέμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων, που έχουν φορτωμένα στους ισολογισμούς τους οι συστημικές τράπεζες (43,5% του συνόλου των δανείων, δηλαδή περίπου 75 δισ. ευρώ, κατά την Τράπεζα της Ελλάδος). Δηλαδή με την τελευταία νάρκη που συνεχίζει να υπάρχει στην πορεία της ελληνικής οικονομίας.

 

Η συζήτηση για τα κόκκινα δάνεια και οι σχετικοί σχεδιασμοί (η πατέντα ΤΧΣ για δημιουργία Σχήματος Προστασίας Ενεργητικού/APS με τιτλοποιημένα SPV βασιζόμενα σε εγγυήσεις για μέρος των περιλαμβανόμενων δανείων, η εκδοχή ΤτΕ για λύση με βάση την Αναβαλλόμενη Φορολογική Απαίτηση/Deferred Tax-DTC) τράβηξαν σε μήκος, ενώ ο χρόνος εξαντλείται. Μάλλον εξαντλήθηκε…

 

Ήδη, τo πρόσφατο Σχέδιο «Ηρακλής» βάσει APS, που ταυτίσθηκε με τη διαχείριση της διαπραγμάτευσης με την DGComp από τον Γιώργο Ζαββό, έλαβε την ευλογία Βρυξελλών μετά από εκείνη της Φρανκφούρτης. Τώρα χρειάζεται η νομοθέτηση στοιχείων του, κυρίως όμως: (α) η υποδοχή των αγορών και (β) η προσέλευση των τραπεζών. Αν και εδώ βρεθούμε σε αμήχανη αναμονή, θα είναι επικίνδυνο.

Αφήστε ένα σχόλιο