Περί κράτους δικαίου, ΕΕ και δημοκρατίας

Δημοσιεύτηκε από superadmin 29/11/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

Μπορεί κανείς να μιλάει – ουσιαστικά/αναλυτικά, όχι πολιτικά/συνθηματολογικά – για κρίση του κράτους δικαίου στην Ευρώπη του σήμερα; Ειδικότερα πώς λειτουργεί αυτή η έννοια στα τεχνικά πλαίσια του δικαίου της ΕΕ; Πώς συνδυάζεται η προσέγγιση του κράτους δικαίου με την δημοκρατία; Τα ερωτήματα αυτά, που μπορεί να ηχούν νομικά αλλά πηγαίνουν πολύ βαθύτερα στο πώς λειτουργεί (και πώς επιδιώκει να λειτουργήσει στο ταραγμένο μέλλον) το σε συνεχή μεταβολή Ευρωπαϊκό μόρφωμα στο οποίο μετέχει – με τον ένα ή τον άλλον, επίσης δυναμικά εξελισσόμενο τρόπο – η Ελλάδα, προσεγγίζει το βιβλίο «Η κρίση του κράτους δικαίου στην ΕΕ». Βασίστηκε σε συνέδριο όπου μετείχε ισχυρή αντιπροσωπεία του νομικού δυναμικού της σημερινής Ελλάδας, αλλά και πανεπιστημιακοί ή/και δικαστές από Γερμανία και Αυστρία αλλά και Πολωνία και Ουγγαρία,– εκεί όπου θεωρείται ότι το κράτος δικαίου βρέθηκε κάτω από βαρύ σύννεφο.

 

Το βιβλίο αυτό κυκλοφορεί ήδη από τις Εκδόσεις «Ευρασία», όμως στην προχθεσινή παρουσίασή του στην Στοά του Βιβλίου, στην συζήτηση που έγινε μετείχαν πέραν των συγγραφέων του συλλογικού τόμου – Α. Μεταξάς, Χρ. Ράμμος – και σημαντικοί εκφραστές του νομικού προβληματισμού σήμερα: η Πρόεδρος του ΣτΕ Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο Βαγγέλης Βενιζέλος, ο Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννης Σαρμάς, ο επίτιμος Πρόεδρος ΣτΕ Κ. Μενουδάκος, πράγμα που «άνοιξε» ακόμη περισσότερο την συζήτηση.

 

Στο πιο τεχνικό επίπεδο, αναλύθηκε το φαινόμενο των διαδοχικών αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων οι οποίες – βαθμιαία και σε αυξανόμενο ρυθμό, στηριζόμενες στην γενική διάταξη του άρθρου 19Σ ΕΕ που μιλάει για τον ρόλο του ΔΕΕ αλλά για τα «ένδικα βοηθήματα και μέσα [των Κρατών-μελών] που είναι αναγκαία για πραγματική δικαστική προστασία – δέχθηκαν ότι η Ενωσιακή έννομη τάξη, όπως εκφράζεται από το ΔΕΕ, έχει λόγο/διεκδικεί ρόλο και στην δόμηση και λειτουργία των δικαστικών συστημάτων των κρατών μελών. Από την προσφυγή Πορτογάλων δικαστών για τα μισθολογικά τους (το ΔΕΕ δέχθηκε ότι έχει το ίδιο αρμοδιότητα, να αποφανθεί επί του θέματος καθώς επηρεάζει την λειτουργία της Δικαιοσύνης σε μέρος του δικαιϊκού continuum της ΕΕ, πλην… δεν δικαίωσε επί της ουσίας τους προσφεύγοντες, μη αποκαθιστώντας τους μειωμένους λόγω κρίσης μισθούς τους), μέχρι τις διαδοχικές υποθέσεις της μείωσης των ορίων ηλικίας δικαστών σε Ουγγαρία και Πολωνία (προκειμένου να απαλλαγούν οι εκεί Κυβερνήσεις από δυσάρεστους – μη συνεργάσιμους ανώτατους δικαστές) που τροφοδότησαν έως και κεντρικές πολιτικές εξελίξεις, πάντως εν τέλει οδήγησαν σε οπισθοχώρηση/συμμόρφωση και στις δυο χώρες, η εξέλιξη αυτή είναι αξιοσημείωτη.

 

Όμως η συζήτηση επεκτάθηκε και σε πολύ ευρύτερα πεδία. Στο πώς – Βαγγέλης Βενιζέλος, εδώ – η αξιοποίηση των κοινών παραδόσεων και αρχών των εθνικών Συνταγμάτων (και του δικαίου των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης/του ΕΔΑΔ, δικαίου που αυτές απετύπωσε) δημιούργησε ένα σώμα συνταγματικών αρχών, έναν «συνταγματισμό». Που έρχεται πλέον και απαιτεί την συμμόρφωση των εθνικών Συνταγμάτων (και της ερμηνείας των Συνθηκών της ΕΕ) δημιουργώντας  ένα φαινόμενο «συνταγματισμού  απέναντι στα Συντάγματα».

 

Να καταγράψουμε επίσης –  η κατάθεση Χρ. Ράμμου, εδώ - την εντυπωσιακή κίνηση του Βρετανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου, που βέβαια δεν εντάσσεται στην λογική των ηπειρωτικών Δικαστηρίων αλλ’ εξέφρασε μια τάση (με αντίθετο ειρήσθω εν παρόδω, το Σκωτσέζικο αντίστοιχο) με την παρέμβασή του επί της ουσίας της λειτουργίας του Κοινοβουλίου των προσπαθειών της Κυβέρνησης (Μπόρις Τζόνσον…) να ασκήσει αποφασιστική επιρροή «παγώνοντας» την λειτουργία του στην συζήτηση για το Brexit. Αντί να θέσει εαυτήν σε απόσταση, η Supreme Court έκρινε παράνομη την αναστολή λειτουργίας/prorogation της Βουλής των Κοινοτήτων – εκεί όπου ηπειρωτικά δικαστήρια παραδοσιακά θα αναμενόταν να είχαν απόσχει/acte de gouvernement.

 

Η συζήτηση δεν βράδυνε να αγγίξει τον πυρήνα του προβληματισμού: πώς αυτή η δικαστική διαδρομή – που εγγράφεται στην λογική του «υπερτελούς» του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ως ερμηνευτή/διαμορφωτή των Συνθηκών, δηλαδή ως οδηγού προς το «τέλος»/ στόχο της ενοποίησης – συνυπάρχει με την δημοκρατική λειτουργία/την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Και τα πάνελ των συζητητών και η όλη αύρα της συζήτησης, ήταν σε Ευρωπαϊστική κατεύθυνση: όμως δεν έλλειψε η συνειδητοποίηση ότι η αποκήρυξη εθνικολαϊκστικών τάσεων ή/και ο συννεφιασμένος αναστοχασμός περί την ταυτοτική κρίση – γιατί η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχία , η Ρουμανία είναι ένα πράγμα. η διαχείριση του Brexit ένα άλλο. όμως οι εξελίξεις στην Ιταλία αλλά και την Γαλλία είναι μια πολύ βαρύτερη υπόθεση – δεν αρκεί αφ’ εαυτής για να φύγει από το τραπέζι ένας προβληματισμός επί των ορίων. Κράτος δικαίου και δημοκρατία στην ίδια πρόταση.

 

Αφήστε ένα σχόλιο