Ολοταχώς προς τα εμπρός

Δημοσιεύτηκε από economia 29/11/2019 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Δεκέμβριος 2019, τ. 989

ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ του Νίκου Παπανδρέου

 

 

 

 

 

Ο τελευταίος μήνας ήταν πολύ πυκνός, με σημαντικά γεγονότα τόσο όσον αφορά τη γεωπολιτική κατάσταση της περιοχής μας όσο και στην ίδια τη χώρα μας.

 

Είδαμε έκπληκτοι την ειδική σχέση του προέδρου Τραμπ με τον πρόεδρο Ερντογάν. Ο πρώτος ουσιαστικά έδωσε το πράσινο φως στον δεύτερο να μεγαλώσει τα σύνορά του και να εισβάλει στη Συρία. Την ίδια στιγμή που ο Ερντογάν πάει κόντρα σε όλο το αμερικάνικο στρατιωτικό σύμπλεγμα αγοράζοντας όπλα από τη Ρωσία, χωρίς καμία κύρωση από τον Τραμπ. Αυτό ίσως εξηγεί την επίσημη αναγνώριση των ΗΠΑ, επιτέλους, μετά από χρόνια και χρόνια, της γενοκτονίας των Αρμενίων στην Τουρκία. Τούτο μπορεί να πονάει την Τουρκία, αλλά δεν αλλάζει τις ισορροπίες. Αντί για την Αμερική, βασικοί παίχτες στη Συρία είναι η Ρωσία και η Τουρκία.

 

Από την πλευρά της, η Τουρκία συνεχίζει την επιθετική της πολιτική προς την Ελλάδα: στέλνει όλο και περισσότερους μετανάστες στα νησιά μας, που φτάνουν ως και τις 60.000 για το 2019. Κάνει γεωτρήσεις έξω από τα Κατεχόμενα, απείλησε τους Γάλλους εξερευνητές φυσικού αερίου στην κυπριακή ΑΟΖ, οι οποίοι εν τέλει υποχώρησαν μπροστά σε αυτές τις απειλές. Ο Ερντογάν όλο και περισσότερο αρχίζει να ελέγχει το παιχνίδι στην περιοχή μας – και παρά τις σωστές αντιδράσεις από εμάς, στην ουσία αναρωτιέται κανείς ως πού θα φτάσει η επιθετικότητά του, με σύμμαχο τον ίδιο τον Τραμπ.

 

Μην μπορώντας να εξηγήσουν την απαράδεκτη εγκατάλειψη των Κούρδων τους συμμάχων από τους Αμερικανούς και την αμερικανική στάση υπέρ των Τούρκων, αναλυτές λένε ότι εκείνο που οδηγεί τις αποφάσεις του Τραμπ σε σχέση με τα θέλω της Τουρκίας είναι τα οικονομικά συμφέροντα του γαμπρού του Τζάρεντ Κούσνερ με την οικογένεια Ερντογάν. Μπορεί να είναι κι έτσι. Και όλα αυτά ενώ ο ίδιος ο πρόεδρος της Αμερικής είναι κατηγορούμενος για κατάχρηση εξουσίας ως προς τις σχέσεις του με την Ουκρανία. Έβαλε τις δικές του προσωπικές πολιτικές ανάγκες πάνω από τα συμφέροντα της χώρας του. Δεν μας εκπλήσσει.

 

Στα δικά μας τώρα, βλέπουμε πολλές μικρές επιτυχίες της κυβέρνησης. Η ορθή πρόταση ψηφιοποίησης του κράτους έτσι ώστε ο κάθε πολίτης να έχει μία και μόνη ψηφιακή ταυτότητα είναι στον δρόμο του εκσυγχρονισμού. Αντί ο καθένας από μας να ταλαιπωρείται με τόσες ταυτότητες, όπως ΑΦΜ, ΑΤ, ΑΜΚΑ και άλλα συναφή, ο νέος υπουργός Ψηφιοποίησης σύντομα θα ανακοινώσει το πώς θα μπούμε επιτέλους στον 21ο αιώνα.

 

Όσον αφορά τον αντικαπνιστικό νόμο, φοβάμαι ότι όσο μεγάλο και να είναι το πρόστιμο και όσοι έλεγχοι και να γίνουν στα μαγαζιά, χρειάζεται μια βαθύτερη κοινωνική εκπαίδευση που να ξεκινά από το σχολείο. Θυμίζω ότι ο νόμος θεσπίστηκε το 2010 – με λίγες επιτυχίες τότε. Δεν είμαι φαν της αστυνόμευσης ως τρόπου αλλαγής κοινωνικών συνηθειών. Φοβάμαι ότι μετά τα πρώτα τσουχτερά πρόστιμα, η κατάσταση θα επανέλθει στα παλιά. Αυτό μένει να το δούμε.

 

Άλλη μεγάλη επιτυχία ήταν η ηρεμία με την οποία διεξήχθη η επέτειος της 17ης Νοεμβρίου. Ο ένας λόγος ήταν τα πολλά προληπτικά μέτρα πριν από την ετήσια επέτειο: ξεκαθάρισμα στα κέντρα–ορμητήρια των «μπαχαλάκηδων», εξάρθρωση μιας σοβαρής τρομοκρατικής οργάνωσής δύο εβδομάδες νωρίτερα και μεγάλη αστυνομική παρουσία στο συριζαίικο άβατο των Εξαρχείων. Ο τολμών νικά.

 

Μαζί με την κατάργηση της ασυλίας, με το οποίο συμφωνούν επτά στους δέκα Έλληνες, η Αθήνα μοιάζει να μπαίνει κι αυτή σε μια φάση κανονικότητας. Άλλωστε, η επιβολή τάξης ήταν ένα από τα κεντρικά ζητήματα που είχε θέσει η Νέα Δημοκρατία προεκλογικά.

 

Έτσι, μετά από χρόνια είδαμε επιτέλους την πιο ήρεμη επέτειο της 17ης Νοεμβρίου. Μπορεί να θεωρηθεί ως μεγάλη «επιτυχία» του υπουργού Χρυσοχοΐδη, με μεγάλη κοινωνική αποδοχή.

 

Παρακολουθούμε και το κορυφαίο γεγονός της αναθεώρησης του Συντάγματος. Εδώ εισάγεται με την αναθεώρησή του η έννοια της λαϊκής βούλησης στη διαμόρφωση των νόμων. Δηλαδή ο «λαός» μπορεί να προτείνει νόμους κατόπιν συλλογής ικανού αριθμού υπογραφών και να υποχρεώσει την ψήφο του νόμου στη Βουλή.

 

Δύσκολο σε μια χώρα όπου ο λαϊκισμός έχει γερές ρίζες. Νομίζω ότι πρέπει να υπάρχουν αρκετές ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να μην φτάσουμε σε λαϊκίστικες προτάσεις του τύπου πρόταση νόμου για την κατάργηση του φόρου εισοδήματος και άλλα συναφή. Η πρόταση με υπογραφές πρέπει να συνοδεύεται, θα έλεγα, με μια σοβαρή ανάλυση για τους λόγους που προτείνεται, καθώς και τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην περίπτωση που ψηφιστεί. Δηλαδή πρέπει να συνοδεύεται και με έναν ανοικτό κοινωνικό διάλογο προτού καν φτάσει στην βουλή.

 

Αναφέρω τις επιφυλάξεις μου επειδή δεν έχουμε ακόμη συνηθίσει έναν τέτοιο θεσμό και θα μπορούσε να προταθεί μια μεταβατική περίοδος 3-5 ετών – δηλαδή με προτάσεις «ελαφριές» σε πρώτη φάση πριν ακολουθήσουν πιο ριζικές.

 

Για παράδειγμα, δεν πρέπει να ξεκινήσουμε ένα τέτοιο εγχείρημα με θέματα που θα αλλάξουν ριζικά, ας πούμε, τη δημοσιονομική πολιτική με λαϊκά ψηφίσματα του τύπου «έξω η Τρόικα». Στην Καλιφόρνια, πριν από 30 χρόνια, ψήφισαν οι πολίτες να αλλάξει το Σύνταγμα της πολιτείας και να μειωθεί ανεπιστρεπτί ο ΕΝΦΙΑ. Το αποτέλεσμα ήταν μια ραγδαία πτώση της ποιότητας της δημόσιας παιδείας, αφού εκείνος ο φόρος ήταν αυτός που τροφοδοτούσε τον προϋπολογισμό αυτό. Τριάντα χρόνια μετά απ’ αυτή τη μόνιμη μείωση, ψηφίστηκε αύξηση στον φόρο εισοδήματος για να καλυφθεί η διαφορά.

 

Είχε προταθεί επίσης η μείωση στους φόρους στη βενζίνη – κάτι που θα ήθελε και εδώ ο κάθε οδηγός. Με σωστή όμως διατύπωση του προτεινόμενου νόμου, εν τέλει το λαϊκό αυτό αίτημα απορρίφθηκε. Η πρόταση αποτυπώθηκε ως εξής: «πρόταση νόμου για την κατάργηση του φόρου βενζίνης, που θα μειώσει τις επισκευές στους δρόμους και τις επενδύσεις στα μέσα μαζικής μετακίνησης». Με αυτή τη διατύπωση, η πρόταση δεν πέρασε. Ο κάθε οδηγός της Καλιφόρνιας, πολιτείας εξαρτώμενης από το αυτοκίνητο, ήξερε ότι οι δρόμοι της έχρηζαν μεγάλων επισκευών.

 

Και, επιτέλους, η αναθεώρηση του Συντάγματος θα δώσει στους Έλληνες του εξωτερικού μια φωνή στην ελληνική Βουλή. Το δικαίωμα θα το έχουν όσοι από τα τελευταία 35 χρόνια έζησαν στην Ελλάδα τουλάχιστον 2 χρόνια. Όλοι οι φοιτητές λ.χ. θα μπορούν να ψηφίζουν. Καινοτομία θα ήταν όχι να συνωστίζονται στις πρεσβείες μας και στα προξενεία τη μέρα των εκλογών, αλλά να εισαχθεί εδώ η ηλεκτρονική ψηφοφορία. Η γενικότερη εντύπωση είναι ότι ως και ο ΣΥΡΙΖΑ θα ψηφίσει αυτή την αναθεωρητική πράξη. Τα έγγραφα που θα δώσουν στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα ψήφου θα υποβάλλονται ευτυχώς διαδικτυακά (από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Εσόδων, για παράδειγμα) και χωρίς φυσική παρουσία. Θα εφαρμοστεί στις επόμενες εκλογές, δηλαδή σε τρεισήμισι χρόνια περίπου. Τέλος, οι ψήφοι από το εξωτερικό θα προσμετρώνται σε μια διευρυμένη λίστα βουλευτών επικρατείας.

 

Και ας μη ξεχνάμε ότι σιγά σιγά ξετυλίγεται το μεγάλο κουβάρι του «σκανδάλου» Νοβάρτις. Μέρα με τη μέρα φαίνεται πόσο έντονες ήταν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις έτσι ώστε να στοχοποιηθούν συγκεκριμένοι πολιτικοί αντίπαλοι του ΣΥΡΙΖΑ. Για την ουσία του θέματος (δηλαδή τις ιδιαίτερες σχέσεις ιατρών και Novartis) δεν ενδιαφερόταν καθόλου η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Άλλωστε, πρέπει να εξηγήσουν γιατί επί των ημερών τους η «αμαρτωλή» αυτή εταιρεία αύξησε και τον τζίρο και τα κέρδη της – θεαματικά μάλιστα! Αλλά η εντολή ήταν η εξής: για να κερδίσουμε τις επόμενες εκλογές, πρέπει να μπουν κάποιοι αντίπαλοι στη φυλακή. Ευτυχώς το στημένο παιχνίδι απέτυχε και τώρα κινδυνεύουν ορισμένοι από τον ΣΥΡΙΖΑ να βρεθούν προ των ευθυνών τους. Όταν αποκαλυφθεί το εύρος των ωμών τους παρεμβάσεων, ίσως μόνο τότε επιταχυνθεί ο δρόμος της επιστροφής τους προς το γνήσιο 3%.

Αφήστε ένα σχόλιο