Η αναμέτρηση με τον EastMed

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 31/12/2019 0 Σχόλια Economia Blog,

Επειδή τον καινούργιο χρόνο θα καλωσορίσουμε – ως φαίνεται – μιλώντας πολύ (και, ανθρώπινο είναι, πανηγυρικά) για την συμφωνία Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου για τον EastMed και τις συνολικότερες προοπτικές του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου να τροφοδοτήσει την Ευρώπη – γιατί αυτός είναι ο σκοπός του γυμνάσματος… - ας έχει καταγράψει ο αναγνώστης μερικά βασικά (δημόσια διαθέσιμα, δεν προτείνουμε ανακάλυψη της πυρίτιδας) στοιχεία.

 

Ο EastMed, γεωπολιτικά ιδιαίτερα σημαντικός – γι αυτό άλλωστε πρωτοπροτάθηκε από το Ισραήλ πριν σχεδόν μια δεκαετία, δια στόματος Μπίμπι Νετανιάχου. γι’ αυτό επιπλέον είχε εξαρχής την στήριξη των ΗΠΑ, στήριξη που τώρα τελευταίως έχει ενισχυθεί με την Ουάσιγκτον να προσέρχεται ως συμμέτοχος είτε στο EastMed Gas Forum, είτε στις τριμερείς Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου, και Αιγύπτου-Ελλάδας-Κύπρου – χρειάζεται για να υπάρξει, έστω και ως πειστικό project (α) αρκετά αέριο για να «γεμίζει», (β) τεχνική εφικτότητα, (γ) οικονομική εφικτότητα, πάντως χρηματοδότηση και (δ) δικαιώματα/δυνατότητα διέλευσης.

 

Αφήνουμε κατά μέρος το (β), την τεχνική εφικτότητα. Ένας αγωγός 1.900 χιλιομέτρων, 1.300 εξ αυτών υποθαλάσσιας πορείας, ήταν ήδη εφικτός στις αρχές της δεκαετίας του 2010, οπότε και πρωτοπροτάθηκε. Όμως η κατασκευή σε βάθη άνω των 2.500 μέτρων (ή και των 3.000), και μάλιστα με απότομες βυθίσεις όπως θα επιβάλει η χάραξη και το ανάγλυφο του βυθού στην διαδορμή Κύπρος-Κρήτη-Πελοπόννησος δημιουργεί προβλήματα . Όπως έδειξε η περιπέτεια του Nord-Stream 2, όταν πάγωσε η συμμετοχή της ΕλβετοΟλλανδικής AllSeas (λόγω Αμερικανικών κυρώσεων), οι εταιρείες που έχουν τέτοια κατασκευαστική/ποντιστική δυνατότητα είναι ελάχιστες παγκοσμίως. Όμως… «οι ειδικοί» λένε ότι μέχρι να αρχίσει η κατασκευή του EastMed (σε ορίζοντα 5ετίας, πάντως) η τεχνική εφικτότητα δεν θα δημιουργεί προβλήματα.

 

Πάμε στο (δ), τα δικαιώματα διέλευσης. Εδώ, υπάρχει η πρόσφατη τρικλοποδιά της Τουρκο-Λιβυκής επίκλησης ΑΟΖ: άλλωστε, μεταξύ μας, ως απόκρουση αυτού του σεναρίου λειτουργεί κυρίως γεωπολιτικά ο EastMed, έτσι επισπευδόμενος. Πέραν του ότι οι σχεδιασμοί Τουρκίας-Λιβύης βρίσκονται αρκετά στον αέρα, μια ρεαλιστική ανάγνωση τι λέει; Ότι στην διέλευση ενός EastMed, εφόσον προχωρήσει, δεν είναι οι όποιες ΑΟΖ που θα σταματήσουν την συζήτηση: αν υπάρξει αρνητική εξέλιξη με Τουρκία, αυτή θα έχει εκδηλωθεί πολύ πιο άμεσα – και… θα έχει δοθεί/προκύψει λύση. Ούτως ή άλλως.

 

Μια στιγμή να σταθούμε στο (γ), δηλαδή στην χρηματοδοτική εφικτότητα. Το κόστος έχει ακουστεί από 6 έως 10 δις ευρώ. Με δεδομένο ότι το κόστος του NordStream 2 από τα αρχικά 6-7 δις πήγε στα 11 και μια χαρά (καλύφθηκε βέβαια… με Gazprom στο πηδάλιο),η τάξη μεγέθους δεν είναι αυτή που θα δημιουργούσε καταρχήν πρόβλημα για τον EastMed. Στα χρόνια μας, το διεθνές χρήμα είναι και φθηνό, και άφθονο για υποδομές. Μόνο αγκάθι, η στάση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία πάει να σταματήσει κάθε χρηματοδότηση έργου με άνθρακα στο φόντο (και το φυσικό αέριο μπορεί να θεωρείται καθαρότερο, αλλά παράγει αέρια του θερμοκηπίου η καύση του). Η ΕΤΕ θα ήταν, με κάθε λογική, βασική πηγή χρηματοδότησης : όμως, ιδιαίτερα αν η Ιταλία όντως μετάσχει (καθώς ήδη ο διασυνδετήριος IGI -Poseidon είναι πιο υπαρκτή υπόθεση) ξεπερνώντας τις υποτιθέμενες «πράσινες» αλλά ουσιαστικά πολιτικές επιφυλάξεις της, δύσκολα δεν θα προσέλθει η ΕΕ. Καθώς μάλιστα ο EastMed έχει ενταχθεί (αρχές της δεκαετίας του 2010), και… ξαναενταχθεί στα Έργα Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, λόγω διασύνδεσης με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Φυσικού Αερίου.

 

Κι έτσι φθάνουμε στο (α), τον πυρήνα της υπόθεσης – δηλαδή την ύπαρξη ικανών ποσοτήτων που να μπορούν να «γεμίσουν», με οικονομικά χρήσιμους όρους, έναν EastMed. Λοιπόν: τι κοιτάσματα φυσικού αερίου υπάρχουν διαθέσιμα – όχι πιθανά ή υπό διερεύνηση – στην άκρια του αγωγού; Η κυρίαρχη στο παιχνίδι των υδρογονανθράκων Αίγυπτος έχει (από το 2015) το game-changer κοίτασμα Zohr της ΕΝΙ, με 30 τρις κυβικά πόδια συν τα Salamat και Atoll-1 της ΒΡ με 5 τρις κ.π. έκαστο. Η Αίγυπτος όμως είναι η ίδια πελώρια αγορά, συν έχει δυο σταθμούς υγροποίησης:στην Δαμιέτη (ENI) στο Ιντκου (Shell, Petronas). Μόνον επειδή το 2018 της προέκυψε το Al Noor, πάλι της ΕΝΙ, με 80-90 τρις κ.π. θα μπορούσε να θέλει να στρέψει πόρους «προς Ευρώπη» (αν και συζητούσε με το Ισραήλ, για τρίτο τερματικό ρευστοποίησης, στην Ερυθρά Θάλασσα για εξαγωγές προς Ασία). Στο Ισραήλ, είχαμε ήδη το Leviathan (το 2010) από την Noble με 22 τρις κ.π., λίγο νωρίτερα το Tamar με 8 τρις κ.π. και μεταγενέστερα τα Karish και Tannin (3,5 τρις κ.π.). Η Κύπρος, είχε το 2011 την Αφροδίτη, από τις Noble/Delek με 4,5 τρις κ.π. (ενώ υπήρξαν εκτιμήσεις για διπλάσια ποσότητα), το Καλυψώ με 7 τρις κ.π. από την ΕΝΙ, ήδη το Γλαύκος από Exxon Mobil/Qatar με 7-8 τρις κ.π.

 

Ωραία έως εδώ. Για να στηθεί και να λειτουργήσει οικονομικά ο EastMed θα χρειάζονταν 10 δις κυβικά μέτρα ετησίως, που υποτίθεται ότι θα γίνονταν μέχρι και 15 δις αργότερα (για να πάμε από κυβικά πόδια σε κυβικά μέτρα πολλαπλασιάζουμε επί 0,028). Αμα κανείς δει ότι, πλην Αιγύπτου, και το Ισραήλ κατευθύνει ήδη φυσικό αέριο του Leviathan σε εσωτερική κατανάλωση και υγροποίηση, χρειάζεται πρακτικά είτε η Αίγυπτος να αλλάξει άποψη/κατεύθυνση εμπορικά. είτε νέα, σημαντικά κοιτάσματα να προκύψουν στην Κύπρο (και να μην ανακοπεί το ερευνητικό πρόγραμμα ΕΝΙ και ENI/Total από τις τουρκικές κινήσεις) . είτε, τέλος, να ξεκολλήσουν ΚΑΙ να αποδώσουν οι έρευνες νοτίως της Κρήτης.

 

Καινούργιες πληροφορίες για κοινή προσπάθεια αναζήτησης φυσικού αερίου με Ρωσο-Συριακή συνεργασία, καθώς και οι εξελίξεις στο (όχι αμελητέο) τετράγωνο έξω από τις ακτές του Λιβάνου, κινούνται προς άγνωστη κατεύθυνση.

 

Α, ναι, και χρειάζεται μια «Ευρώπη» που αποεπιταχύνει επ’ εσχάτων σε βασικές οικονομίες – Γερμανία, Ιταλία – να αποφασίσει πού θα βρίσκεται οικονομικά (και σε ζήτηση φυσικού αερίου) σε 5-10 χρόνια. να ξαναδεί το ρωσικό αέριο τώρα που… η Μόσχα τα ξαναβρήκε με το Κίεβο και η ουκρανική διέλευση ξεπαγώνει. να ξαναζυγιάσει τις Αμερικανικές απόψεις περί κινδύνων εξάρτησης (από την Ρωσία) αλλά και την Αμερικανική τιμολόγηση του LNG/υγροποιημένου φυσικού αερίου σχιστολιθικής προέλευσης…

 

Όμως, ακόμη κι αν μείνουμε στην μικρότερη εικόνα του EastMed, καλό είναι να χειριζόμαστε τις προσδοκίες και τις προσβολές στο μέλλον με επιφύλαξη.

 

Αφήστε ένα σχόλιο