Το σχέδιο του Οδυσσέα: Το μεγάλο ταξίδι προς ένα βιώσιμο χρέος

Δημοσιεύτηκε από economia 08/01/2020 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

Το σχέδιο του Οδυσσέα: Το μεγάλο ταξίδι προς ένα βιώσιμο χρέος

Μπομπ Τράα, Εισαγωγή: Μιράντα Ξαφά

Εκδόσεις Κέρκυρα-economia Publishing, Αθήνα 2019, σελίδες 260, τιμή: 16,00 ευρώ

 

 

 

 

Βασική προσέγγιση αυτού του βιβλίου, βασισμένου σε σειρά τοποθετήσεων του Μπομπ Τράα (εκπροσώπου/resident του ΔΝΤ στην Ελλάδα για μεγάλο μέρος των χρόνων της κρίσης) που φιλοξένησε διαχρονικά η Καθημερινή, αλλά συμπληρώθηκαν και συντέθηκαν σε συγκροτημένο κείμενο-«ανάγνωση» της προοπτικής της χώρας, είναι ότι η όποια πολιτική διαμορφωθεί και εφαρμοστεί θα όφειλε να κοιτάξει προς την επόμενη γενιά. Για τον οδυνηρά απλό λόγο ότι εκείνη «θα πληρώσει τους λογαριασμούς που αφήνουμε πίσω μας».

 

Στην εισαγωγή της, η Μιράντα Ξαφά, που γνώρισε από κοντά και τον Τράα και τη δουλειά του λόγω ΔΝΤ, σημειώνει με ρεαλισμό ότι «οι μνημονιακές κυβερνήσεις αντιμετώπισαν τα Μνημόνια ως αναγκαίο κακό για να αποφευχθεί η χρεοκοπία, όχι ως ευκαιρία για να διορθωθούν οι παθογένειες της ελληνικής οικονομίας και να μπουν στέρεες βάσεις για την ευημερία των επόμενων γενεών». Για τον ίδιο λόγο ο Μπομπ Τράα έκανε τη συνειδητή επιλογή να προτείνει την ανάλυσή του ως «Σημειώματα προς συζήτηση», δηλαδή ως συνεισφορά προκειμένου να οδηγήσει σε συζήτηση «για το ποια είναι η καλύτερη στρατηγική ώστε η Ελλάδα και οι εταίροι να απαλλαγούν από την κληρονομιά του χρέους».

 

Γι’ αυτόν, το θέμα του χρέους –που υπήρξε και παραμένει η κυρίαρχη πρόκληση για την Ελλάδα– δεν θα ήταν (μετά και τις βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες ρυθμίσεις που δόθηκαν από τους εταίρους σε επίπεδο Eurogroup…) σωστό «να επιλυθεί με βιασύνη». Αυτό όμως δεν σημαίνει και ότι δεν «χρειάζεται ένα σχέδιο ή μια στρατηγική για να αντιμετωπισθεί με μελετημένη ταχύτητα, γνωρίζοντας πού κατευθύνεται η χώρα. Αυτό το σχέδιο πρέπει να είναι αξιόπιστο, φιλόδοξο και ταυτόχρονα ρεαλιστικό». Και μάλιστα, «είναι καλό να έχουμε μια πλούσια λίστα επιλογών για να βοηθήσουμε την Ελλάδα να μειώσει το χρέος και την οικονομική, πολιτική και κοινωνική πίεση».

 

Η προσέγγιση Τράα σ’ αυτά τα κείμενα δεν είναι ιδιαίτερα τρυφερή για το πολιτικό σύστημα που γνώρισε στην εδώ θητεία του. Σ’ αυτό το σύστημα βλέπει ουσιαστικά σημαντικό μέρος της ευθύνης για τη δημοσιονομική κρίση που χτίστηκε με τα χρόνια. Δείτε: «Τα τελευταία 200 ​​χρόνια οι Έλληνες πολιτικοί ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τη διεξαγωγή της δημοσιονομικής πολιτικής, μεταξύ πολλών άλλων θεμάτων. Επειδή δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν σε μια σωστή στρατηγική που να προστατεύει την οικονομική ευημερία του κράτους, το πρότυπο που προέκυψε είναι ότι στο τέλος των πραγμάτων οι πολιτικοί συμφωνούν να διαφωνούν, κάτι που μοιάζει πολύ πολιτισμένο. Ωστόσο, μ’ αυτό τον τρόπο συσσωρεύουν περισσότερο χρέος στους ώμους του λαού έτσι ώστε όλες οι πολιτικές παρατάξεις να συνεχίσουν να διανέμουν κάτι στην προσφιλή ομάδα συμφερόντων τους».

 

Η συνέπεια αυτής της διάγνωσης είναι δυσάρεστα απλή: «Ο ελληνικός λαός δεν έχει μεγάλη εμπιστοσύνη στους πολιτικούς και στο πολιτικό σύστημα. Παρόλο που οι πολιτικοί απασχολούνται από τον λαό και έχουν διοριστεί από αυτόν για να διαχειριστούν τις υποθέσεις του κράτους ως εκπρόσωποί του, οι φιλοδοξίες τους για την εξουσία μπορεί μερικές φορές να υπερβαίνουν τα όρια και οι ίδιοι να θέλουν να διοικούν με απόλυτη εξουσία».

 

Αυτή η ανάγνωση των πραγμάτων οδηγεί τον Τράα στη δική του περιγραφή εκείνου που μάθαμε ως 3ο Μνημόνιο, του 2015. Η Ελλάδα, τότε, φλέρταρε με την πρόσκρουση, με τεχνική αδυναμία πληρωμών:

 

«Οι πιστωτές αντιστάθηκαν στην αδυναμία πληρωμών και, σ’ αυτή την περίπτωση, αναδείχθηκαν τόσο ισχυροί και το ρίσκο για την Ελλάδα τόσο υψηλό που κατάφεραν να δημιουργήσουν ένα στενό νομικό πλαίσιο στους πολιτικούς και τους ανάγκασαν να ζήσουν με τα υφιστάμενα μέσα. […] Οι πολιτικοί, βέβαια, διαμαρτυρήθηκαν έντονα και μάλιστα έθεσαν το ζήτημα του εάν θα αποδέχονταν αυτόν τον έντονο περιορισμό ενώπιον του λαού, μέσω του δημοψηφίσματος. Οι πολίτες είπαν «Όχι» στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, όπως καθοδηγήθηκαν από τον κ. Τσίπρα, αλλά στη συνέχεια επισήμαναν ότι «ναι, θέλουμε να παραμείνουμε στην ευρωζώνη και στην ΕΕ! Ο κ. Τσίπρας ενέδωσε αμέσως και αποδέχτηκε ένα πιο δύσκολο πρόγραμμα από εκείνο που είχε μόλις προτείνει στους πολίτες να απορρίψουν. Στην προκειμένη περίπτωση, ο κυρίαρχος είναι ο λαός, ο οποίος έδειξε στο πολιτικό σύστημα ποιος είναι ο πραγματικός κυρίαρχος».

 

Δεν πρόκειται για ένα ευχάριστο βιβλίο. Ούτε εύπεπτο. Είναι όμως απολογιστικά χρήσιμο.

Αφήστε ένα σχόλιο