Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος

Δημοσιεύτηκε από economia 09/01/2020 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2020, τ. 990

από τον Τhe Economist

 

 

 

 

Νέοι ταραχοποιοί αρχίζουν να εμφανίζονται στην Ατλαντική Συμμαχία

 

 

Ήταν τόση η συζήτηση για «κρίση» τη φετινή χρονιά, που το ΝΑΤΟ γιόρταζε τα 70 χρόνια του, ώστε εύκολα θα μπορούσε κανείς να ξεχάσει ότι υπάρχουν και λόγοι πανηγυρισμού.

 

Δεν είναι μόνο το ότι η συμμαχία αποδείχτηκε ανθεκτική, άμα δει κανείς την παρουσία της με ιστορικούς όρους: ήδη μετά το 2014 κατόρθωσε να ανταποκριθεί ουσιαστικά στη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία, επαναπροσδιορίζοντας μ’ αυτόν τον τρόπο τη βασική της αποστολή να παρέχει συλλογική άμυνα. Πράγματι, το ΝΑΤΟ ανέπτυξε πολυεθνικές δυνάμεις μάχης στις τρεις βαλκανικές χώρες και την Πολωνία και δεσμεύτηκε για αυξημένη ετοιμότητα. Πιεζόμενα από τον πρόεδρο Τραμπ, τα μέλη της Συμμαχίας έχουν ήδη αυξήσει τις αμυντικές τους δαπάνες. Μολονότι πολλές χώρες –ιδίως δε η Γερμανία– συνεχίζουν να υστερούν ως προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει, το ΝΑΤΟ ήδη εκτιμά ότι μεταξύ 2016 και 2020 τα ευρωπαϊκά του μέλη και ο Καναδάς θα έχουν καταβάλει επιπρόσθετα 130 δισ. δολάρια.

 

Τα νέα αυτά χρήματα εξηγούν μια θετική εξέλιξη που καταγράφηκε στη συνάντηση των ηγετών του ΝΑΤΟ σε Λονδίνο στις αρχές Δεκεμβρίου. Ο Ντόναλντ Τραμπ, που μέχρι τώρα ήταν βασικός πόλος ταραχής, καθώς αποκαλούσε τη Συμμαχία «ξεπερασμένη» και μάλιστα είχε προξενήσει το 2018 στην Κορυφή των Βρυξελλών αρνητική κατάπληξη όταν απείλησε απόσυρση των ΗΠΑ αν οι Ευρωπαίοι δεν αναλάμβαναν πιο δίκαιο μερίδιο των βαρών, μεταστράφηκε –έστω πρόσκαιρα– σε υπερασπιστή του Οργανισμού. Στο Λονδίνο κατήγγειλε τις επικρίσεις του προέδρου Μακρόν ως «κακές» και ασαφείς.

 

Σε κανένα σημείο δεν πήγε να μπλοκάρει αυστηρές διατυπώσεις περί Ρωσίας, ή πάλι την επαναβεβαίωση του Άρθρου Πέντε του Βορειοατλαντικού Συμφώνου, που αποτελεί θεμέλιο της Συμμαχίας. Ο βαθμός δέσμευσης των ΗΠΑ θα αναδειχτεί στην πράξη το 2020, όταν 20.000 Αμερικανών στρατιωτών θα μετάσχουν σε άσκηση ενίσχυσης της Ευρώπης, στην Defender 2020.

 

Τα άσχημα νέα είναι ότι προέκυψαν νέοι ταραχοποιοί. Ο θεμελιωδώς αντινατοϊκός Τζέρεμι Κόρμπιν μπορεί να καταλήξει πρωθυπουργός της Βρετανίας, ενός βασικού μέλους της Συμμαχίας. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προκάλεσε σημαντικό προβληματισμό όταν αγόρασε ρωσικό σύστημα αεράμυνας, όταν παρακώλυσε αποφάσεις του ΝΑΤΟ για την Ανατολική Ευρώπη και όταν εισέβαλε στη Βόρεια Συρία χωρίς να ενδιαφερθεί για τα συμφέροντα των συμμάχων του. Απάντησε υβριστικά στην παρατήρηση Μακρόν ότι, έτσι όπως η Τουρκία έδρασε στη Συρία, θα μπορούσε να μην έχει τη δυνατότητα να στηρίζεται στην αμοιβαία άμυνα όπως προβλέπεται στο Άρθρο Πέντε του Συμφώνου.

 

Όμως, η κυριότερη διαταραχή προήλθε από τον ίδιο τον πρόεδρο Μακρόν, ο οποίος σε συνέντευξή του στον Economist μίλησε για το ΝΑΤΟ χαρακτηρίζοντάς το «εγκεφαλικά νεκρό». Ο Μακρόν υποστηρίζει μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή άμυνα, την οποία η Ευρώπη έχει ανάγκη, ενώ επέμενε στο Λονδίνο ότι κάτι τέτοιο «δεν θα αποτελούσε λύση εναλλακτική ως προς το ΝΑΤΟ αλλά έναν από τους πυλώνες του». Αλλά οι σύμμαχοί του δείχνουν καχύποπτοι για τις προθέσεις του, και τούτο εν μέρει λόγω του ενθουσιασμού του για «στρατηγικό διάλογο» με τη Ρωσία. Ο Εμ. Μακρόν θέτει μεγαλύτερη έμφαση στην απειλή της τρομοκρατίας παρά στην επιθετικότητα του Βλαντίμιρ Πούτιν: βλέπει τα πράγματα μακροπρόθεσμα και θέλει να ανοίξει νέες προσεγγίσεις σκέψης, όμως οι περισσότεροι σύμμαχοι ακούνε τα λεγόμενά του ως απειλή απέναντι στις προόδους της τελευταίας 5ετίας. […]

 

Στο Λονδίνο, τα ρήγματα αυτά φάνηκαν να γεφυρώνονται επιφανειακά. Η δήλωση της Κορυφής επαναβεβαίωσε τη δέσμευση των κρατών-μελών στο Άρθρο Πέντε και διακήρυξε ότι «οι επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας αποτελούν απειλή κατά της ευρωατλαντικής ασφάλειας». Καλοδεχούμενη η διατύπωση, όμως η Συμμαχία χρειάζεται να ξαναβρεί εκ νέου τη στρατηγική της συνοχή. Ακόμη κι αν ο Ντόναλντ Τραμπ παραμείνει ευνοϊκός, η έμφαση των ΗΠΑ αναπόδραστα θα μετακινείται προς τον ανταγωνισμό της με την Κίνα – στην Ασία και αλλού. Οι ασκήσεις και η αυξημένη ετοιμότητα θα τσιμεντώνουν τη Συμμαχία σε στρατιωτικό επίπεδο, και τούτο θα ισχύει ενώ οι πολιτικοί θα έρχονται και θα φεύγουν. Θα βοηθήσει άλλωστε και η δραστηριοποίηση σε σχετικά νέους τομείς, όπως το διάστημα και ο κυβερνοπόλεμος. Τελικά, κάποια στιγμή ένας στρατηγικός διάλογος με τη Ρωσία μπορεί να έχει νόημα.

 

Προκειμένου όμως να ανθήσει, το ΝΑΤΟ χρειάζεται σαφέστερο κοινό στόχο. Παλιότερα, η κίνηση αυτή προερχόταν από την Αμερική. Ο πρόεδρος Μακρόν έχει δίκιο όταν δείχνει ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να διαδραματίσει μεγαλύτερο ρόλο.

Αφήστε ένα σχόλιο