Η ζωή του πλουσιότερου 0,0001%

Δημοσιεύτηκε από economia 22/01/2020 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιανουάριος 2020, τ. 990

από τον Τhe Economist

 

 

 

 

 

Έχουν συσσωρεύσει τον πλούτο τους παράνομα οι δισεκατομμυριούχοι;

 

 

 

Ουδέποτε υπήρξαν ιδιαίτερα δημοφιλείς οι δισεκατομμυριούχοι για τη ριζοσπαστική Αριστερά. Όμως, με μέλος της λέσχης των δισεκατομμυριούχων να είναι ένοικος του Λευκού Οίκου και με μία δεκαετία αργής ανάπτυξης να έχει πλήξει το γενικότερο βιοτικό επίπεδο, υπάρχουν στις ΗΠΑ Δημοκρατικοί που καταγγέλλουν αυτή την ομάδα ώστε να προσελκύσουν προσοχή στο επιχείρημά τους υπέρ μιας ριζικής οικονομικής μεταρρύθμισης. «Οι δισεκατομμυριούχοι δεν θα ‘πρεπε να υπάρχουν» λέει ο υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ Μπέρνι Σάντερς, ενώ στη Βρετανία οι φραστικές επιθέσεις κατά των πλουτοκρατών είχαν γίνει αναπόσπαστο μέρος της προεκλογικής καμπάνιας του Δεκεμβρίου. Ο ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, με ακραία αριστερά ρητορική, επιτέθηκε κατά του Δούκα του Γουεστμίνστερ, που είναι από τους πλουσιότερους γαιοκτήμονες της χώρας, καθώς και κατά του μεγιστάνα των μίντια Ρούπερτ Μέρντοχ.

 

Οι σοσιαλιστές θεωρούν ότι όποιος έχει γίνει εκπληκτικά πλούσιος έχει επωφεληθεί από ένα στρεβλωμένο σύστημα. «Κάθε δισεκατομμυριούχος αποτελεί αποτυχία της οικονομικής πολιτικής»: αυτή είναι μια χαρακτηριστική διατύπωση. Βασισμένοι στα στοιχεία του οικονομικού περιοδικού Forbes για τους ανά τον κόσμο δισεκατομμυριούχους, του πλούσιου κόσμου, δίνουμε εδώ την εξέλιξη ενός δείκτη του «παρεοκρατικού καπιταλισμού» (crony capitalism), που είχαμε πρωτοδημοσιεύσει το 2014 (βλέπε Διάγραμμα).

 

Τη δεκαετία που μας πέρασε ο πλούτος των κάπου 2.200 πλουτοκρατών της υφηλίου (δηλαδή του 0,0001% του συνόλου) αυξήθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό από το παγκόσμιο ΑΕΠ. Και πάλι όμως, το μεγαλύτερο μέρος του πλούτου των δισεκατομμυριούχων αποκτήθηκε με έντιμο τρόπο. Αυτό, για παράδειγμα, ισχύει με τα 3 δισ. δολάρια που είναι η περιουσία της σταρ των μίντια Όπρα Ουίνφρεϊ. Άλλο θέμα να θεωρεί κανείς δυσάρεστη την ύπαρξη τέτοιων περιουσιών, άλλο να ισχυρίζεται ότι αυτός ο πλούτος έχει αποκτηθεί παράνομα και ότι οι κάτοχοί του θα ‘πρεπε να τον στερηθούν.

 

Όμως, υπάρχουν όντως κάποιοι δισεκατομμυριούχοι που αξίζουν λιγότερη υποστήριξη, καθώς προέρχονται από εκείνο που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «προσοδοθηρία». Αυτό συμβαίνει όταν οι ιδιοκτήτες ενός συντελεστή της παραγωγής (εργασίας, μηχανολογικού εξοπλισμού, πνευματικής ιδιοκτησίας, κεφαλαίου) αποσπούν περισσότερα κέρδη απ’ ό,τι θα μπορούσαν, αν λειτουργούσαν σε ανταγωνιστική αγορά. Παρόμοιες δραστηριότητες μπορεί να είναι ή να μην είναι παράνομες· συχνά περιλαμβάνουν τη δημιουργία καρτέλ, ή πάλι πολιτική πίεση για κανόνες που ευνοούν μια επιχείρηση έναντι των άλλων ή των καταναλωτών. Η ανάλυση του Economist έχει καταγράψει κλάδους όπου η προσοδοθηρία επιχωριάζει, όπως είναι η εξορυκτική δραστηριότητα, η αμυντική βιομηχανία, οι κατασκευές και τα καζίνο. Στη φετινή μας έρευνα έχουμε περιλάβει και τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, καθώς πολλές απ’ αυτές εφαρμόζουν αντι-ανταγωνιστικές πρακτικές.

 

Τα τρία τέταρτα του πλούτου των δισεκατομμυριούχων στις πλούσιες χώρες έχουν αποκτηθεί με δίκαιο τρόπο. Και πάλι όμως, ο πλούτος των προσοδοθήρων έχει αυξηθεί ως ποσοστό του ΑΕΠ. Σε μερικές χώρες ο παρεοκρατικός καπιταλισμός είναι πιο έντονος. Στη Σουηδία και τη Γερμανία, το φαινόμενο ισχύει λιγότερο. Όμως στις ΗΠΑ οι προσοδοθηρικοί κλάδοι παράγουν έναν δισεκατομμυριούχο στους 5 και έχουν δημιουργήσει το 1/3 του πλούτου των δισεκατομμυριούχων.

 

Οπότε, τι πρέπει να γίνει; Οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να δραστηριοποιηθούν περισσότερο, ώστε τα ολιγοπώλια να εκτίθενται πληρέστερα στον ανταγωνισμό. Μια άλλη λύση θα ήταν η υψηλότερη φορολόγηση στη μεταβίβαση πλούτου (μια άλλη ανάλυση δείχνει ότι το 1/3 του πλούτου είναι κληρονομημένος). Πάντως, το να γίνουν οι οικονομίες πιο ανταγωνιστικές θα έκανε μεγαλύτερο καλό στον μέσο άνθρωπο από το να κακοχαρακτηρίζονται όλοι οι πλουτοκράτες με τον ίδιο τρόπο.

Αφήστε ένα σχόλιο