Σωτηρία από το Νταβός;

Δημοσιεύτηκε από economia 04/02/2020 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Iανουάριος 2020, τ. 990

ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ του Νίκου Παπανδρέου

 

 

 

 

Η κλιματική αλλαγή βρέθηκε στην κορυφή των θεμάτων στη φετινή 50ή επέτειο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας όπου διεξήχθη στα τέλη του Γενάρη.

 

Οι πυρκαγιές μαζί με την άνοδο του επιπέδου των θαλασσών, τις πλημμύρες και τις καταιγίδες ασκούν από μόνα τους μεγάλη πίεση στους πολιτικούς που παραβρέθηκαν στο Νταβός, στα στελέχη των επιχειρήσεων, στους χρηματοδότες. Όλοι κάτι έπρεπε να πούνε, να δείξουν σ’ όλο τον πλανήτη ότι θα βάλουν τα δυνατά τους για να αντιμετωπίσουν αυτή την πρόκληση.

 

Δεν είναι τυχαίο ότι η Γκρέτα Τούνμπεργκ, η Σουηδέζα έφηβος-οικο-ακτιβίστρια-μίντια σταρ, μίλησε στο Νταβός και φέτος. Ζήτησε από τους συμμετέχοντες να συμβάλουν στον τερματισμό των επενδύσεων στα ορυκτά καύσιμα. Το επιχείρημά της ήταν ότι το μοντέλο «business as usual» είναι πια «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

 

Το ερώτημα που εύλογα θέτει ο κοινός θνητός που δεν ανήκει στο 1% ή που δεν είναι CEO μιας μεγάλης πολυεθνικής είναι αν η φετινή έμφαση στο περιβάλλον θα συμβάλει σε κάποιες λύσεις.

 

Εκτός από την ακτιβίστρια, το «παρών» έδωσαν ο Αλ Γκορ, η Τζέιν Γκούντολ, που έχει ασχοληθεί με τη σωτηρία της φύσης στην Αφρική, και ο προοδευτικός Φραντς Τίμερμανς, ο οποίος είναι πια υπεύθυνος για την πράσινη ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Τίμερμανς ανέλυσε την ευρωπαϊκή πρόταση να επενδυθούν πάνω από 1 τρισ. ευρώ στην πράσινη ανάπτυξη.

 

 

 

O Αλ Γκορ ηγείται πια ενός μεγάλου fund που επενδύει σε οτιδήποτε βοηθά το περιβάλλον και μίλησε για το πώς έχει καταφέρει να πείσει βέρους καπιταλιστές να μην επενδύσουν σε πετρέλαιο και τα παράγωγά του, όχι επειδή θα κάνουν κακό στο περιβάλλον, αλλά επειδή θα χάσουν τα χρήματά τους. Ο καπιταλισμός πρέπει δηλαδή να απομακρυνθεί από τέτοιες επενδύσεις πια. Ο Γκορ ζήτησε από όσους στο Νταβός έχουν συμφέροντα στις αγορές του πετρελαίου να μεταβούν στη νέα εποχή όσο πιο γρήγορα γίνεται.

 

Άλλος αναλυτής είπε ότι το Φόρουμ του Νταβός μπορεί να συμβάλει προς τη σωστή κατεύθυνση για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, επειδή υπάρχουν μεγάλοι παίκτες, όπως διευθυντικά στελέχη τραπεζών, εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων και hedge funds, οι οποίοι, όπως είπε και ο πρώην αντιπρόεδρος Γκορ, επανεξετάζουν τις επενδύσεις τους. Σταδιακά –κάποιοι λένε όχι αρκετά γρήγορα– οι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί κατευθύνουν τις επενδύσεις τους μακριά από εταιρείες πετρελαίου και ανάλογες επιχειρήσεις που συνδέονται με εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.

 

Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα «βλέπουν το μέλλον να έρχεται και αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο επενδύουν», δήλωσε άλλος αναλυτής. Δυστυχώς, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε από τους διοργανωτές του Νταβός, μόνο το ένα τέταρτο ενός συνόλου 7.000 επιχειρήσεων έχουν θέσει κάποιο συγκεκριμένο στόχο μείωσης των εκπομπών και μόνο ένα όγδοο μειώνει τις εκπομπές τους κάθε χρόνο.

 

Από την άλλη, ο Μαρκ Κάρνεϊ, που αναχωρεί από τη θέση του ως διοικητής της Τράπεζας της Αγγλίας, προσπάθησε να πείσει το ακροατήριο ότι οι εταιρείες που προσπαθούν να μειώσουν τη ρύπανση θα ανταμείβονται πλουσιοπάροχα, ενώ εκείνες που δεν προσαρμόζονται στις ανάγκες του πλανήτη θα παύσουν να υπάρχουν.

 

Μερικοί από τον κλάδο της χρηματοπιστωτικής βιομηχανίας ανέφεραν ότι τα περιβαλλοντικά θέματα έχουν μεγαλύτερη βαρύτητα στις επενδυτικές αποφάσεις, παρά την πρόσφατη απόφαση του προέδρου Τραμπ να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συμφωνία του Παρισιού για την αλλαγή του κλίματος.

 

Οι διοργανωτές πρότειναν τη φύτευση ενός τρισεκατομμυρίου δέντρων, μια πρωτοβουλία την οποία ονόμασαν 1 Trillion Tree Initiative. Με αυτό τον τρόπο τα δέντρα θα απορροφήσουν τόσο διοξείδιο του άνθρακα που θα επιβραδυνθεί κατά πολύ η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας. Σε αυτή την πρόταση εκφράστηκαν από το κοινό πολλές επιφυλάξεις, επειδή δεν είναι τόσο εύκολη η εφαρμογή μιας τόσο μεγάλης αναδάσωσης. Το εμβαδόν που χρειάζεται για τόσα δέντρα είναι περίπου σε έκταση όσο μεγάλη είναι η Αμερική ολόκληρη.

 

Στα θετικά, η Climate Action 100+ ανέφερε ότι επενδυτές με περιουσιακά στοιχεία ύψους 35 τρισ. δολαρίων έχουν υπογράψει το πρόγραμμά της για να μειώσουν τις εκπομπές της ρύπανσης. Στο ακροατήριο άκουγαν οι ηγέτες των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών του κόσμου, όπως της Shell, της BP, της Chevron και της σαουδικής Aramco.

 

Μάθαμε ότι η ισπανική πετρελαϊκή εταιρεία Repsol δεσμεύτηκε να μειώσει τις εκπομπές της στο μηδέν μέχρι το 2050 μέσω ενός συνδυασμού δράσεων, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η αιολική και η ηλιακή, ενδεχομένως και στην αναδάσωση. Και η BP, μαζί με άλλες επιχειρήσεις, θα ασχοληθεί εντατικά με την ανακύκλωση του πλαστικού που χρησιμοποιείται σε φιάλες και συσκευασίες αναψυκτικών. Στην τελευταία από αυτές τις υποσχέσεις, η νορβηγική εταιρεία Equinor δήλωσε ότι θα μειώσει τις εκπομπές από τα πεδία πετρελαίου και φυσικού αερίου στο μηδέν μέχρι το 2050.

 

 

Ειπώθηκε ότι η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με κυβερνητικές παρεμβάσεις όπως φόρους και κίνητρα, ούτε με αλλαγές στη συμπεριφορά των πολιτών, αλλά με νέες τεχνολογίες και νέες ιδέες που θα προέλθουν από τον επιχειρηματικό κόσμο. Τα προβλήματα είναι τόσο σύνθετα και περίπλοκα ώστε μόνο η συνεργασία των μεγάλων επιχειρήσεων που έρχονται στο Νταβός μπορεί να δώσει λύσεις με παγκόσμια εμβέλεια.

 

 

Ο ίδιος ο γνωστός διοργανωτής του Νταβός, o Κλάους Σβαμπ, πιστεύει σε αυτό που ονομάζει "Stakeholder Capitalism" σε αντιπαράθεση με το Shareholder Capitalism και το State Capitalism. Δηλαδή σκοπός της επιχείρησης δεν θα πρέπει είναι μόνο τα κέρδη που βγάζει, αλλά και οι επιπτώσεις της λειτουργίας της στην κοινωνία την ίδια. Προς αυτή την κατεύθυνση, πρότεινε την υιοθέτηση του "Μανιφέστου του Νταβός" από τους μεγάλους παίκτες του καπιταλισμού. Λίγο ως πολύ, ζήτησε να αλλάξει επί τούτου η μορφή του καπιταλισμού, και δη το κίνητρο της κερδοφορίας.

 

 

Μια τέτοια πρόταση, όσο ευχάριστα και αν ακούγεται, είναι λίγο ως πολύ ουτοπική. Το να περιμένει κανείς ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις θα κοιτάνε όχι μόνο τα κέρδη τους αλλά και τον αντίκτυπο που έχουν οι δραστηριότητές τους στο περιβάλλον και στην ποιότητα της ζωής όλων μας δεν είναι στο DNA της επιχείρησης. Παρά ταύτα, ο Κλάους Σβαμπ πιστεύει ότι ο καπιταλισμός μπορεί να μεταλλαχθεί – με καλές προθέσεις. Για τον σκοπό αυτό, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ προωθεί το νέο του μανιφέστο, το οποίο αναφέρει ότι οι εταιρείες θα πρέπει να πληρώνουν τους φόρους τους, να επιδεικνύουν μηδενική ανοχή στη διαφθορά, να υποστηρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ολόκληρη την παγκόσμια αλυσίδα εφοδιασμού τους και να υποστηρίζουν τον υγιή ανταγωνισμό. Όλα καλά, κύριε Σβαμπ, αλλά ίσως να το μάθει ο κύριος Μπέζος, ιδιοκτήτης του Amazon, που φέτος πλήρωσε φόρους μηδενικούς σχεδόν, σε μια πολυεθνική που η αξία της σήμερα προσεγγίζει το ένα τρισ. δολάρια.

 

 

Η ίδια η αγορά και το κέρδος, καθώς και οι μεγάλες κυβερνητικές παρεμβάσεις και όχι ένα τέτοιο μανιφέστο θα μας οδηγήσουν –καλώς ή κακώς– στις λύσεις που απαιτούνται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

 

 

Για παράδειγμα, το κόστος της αιολικής και ηλιακής τεχνολογίας έχει ήδη μειωθεί πολύ πιο γρήγορα απ’ ό,τι αναμενόταν. Τα ηλεκτρικά οχήματα σημειώνουν επίσης ταχύτερη πρόοδο απ’ ό,τι αναμενόταν, ενώ οι περισσότερες αυτοκινητοβιομηχανίες μιλούν πια για το τέλος της εποχής της μηχανής εσωτερικής καύσης.

 

Ανοίγονται δηλαδή επενδυτικές ευκαιρίες με θετικό περιβαλλοντικό πρόσημο. Καλώς ή κακώς, το σύστημα το καθοδηγεί ακόμα το κέρδος. Η σωτηρία μας θα είναι οι τεχνολογικές εφευρέσεις που θα έχουν θετική περιβαλλοντική επίδραση και θα προσφέρουν ευκαιρίες αύξησης κέρδους. Ελπίζει κανείς ότι σύντομα θα βρεθούν ακριβώς εκείνες οι τεχνολογίες που θα αντιμετωπίσουν μια και καλή τα σημαντικά ζητήματα της ανθρωπότητας. Ίσως οι λύσεις αυτές να έρθουν από τους μεγιστάνες που συμμετέχουν στο Νταβός.

Αφήστε ένα σχόλιο