Η κρίση του κράτους δικαίου στην ΕΕ

Δημοσιεύτηκε από economia 07/02/2020 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

Πρ. Παυλόπουλος, Ν. Chronowski, R. Grzeszczak, A. Haratsch, Α. Μεταξάς, Χρ. Ράμμος, Δ. Σκαλτσούνης, M. Thoma (επιμ.  Α. Μεταξάς)

Η κρίση του κράτους δικαίου στην ΕΕ/The crisis of the Rule of Law in the EU

Εκδόσεις Ευρασία, Αθήνα 2019, σελίδες 120, τιμή εκδότη: 14,00 ευρώ

 

 

 

 

Η συζήτηση για το κράτος δικαίου στη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα, νομική όσο και πολιτική, έχει απασχολήσει πολύ τα τελευταία χρόνια. Πώς λειτουργεί αυτή η έννοια στα τεχνικά πλαίσια του δικαίου της ΕΕ; Πώς συνδυάζεται η προσέγγιση του κράτους δικαίου με τη δημοκρατία;

Ο συλλογικός αυτό τόμος βασίστηκε σε συνέδριο όπου μετείχε ισχυρή αντιπροσωπεία του νομικού δυναμικού της σημερινής Ελλάδας (μη εξαιρουμένου του ΠτΔ Προκόπη Παυλόπουλου), αλλά και πανεπιστημιακοί ή/και δικαστές από Γερμανία και Αυστρία αλλά και Πολωνία και Ουγγαρία – δηλαδή εκεί όπου θεωρείται ότι το κράτος δικαίου βρέθηκε κάτω από βαρύ σύννεφο.

Άλλωστε, ακριβώς αυτή είναι μια προσφορά του βιβλίου, ότι ενσωματώνει τη ματιά ανθρώπων από τις χώρες όπου η υπόθεση του κράτους δικαίου θεωρήθηκε ότι διακυβεύεται. Υπήρξε σημαντικό το φαινόμενο των διαδοχικών αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες –βαθμιαία και σε αυξανόμενο ρυθμό, στηριζόμενες στη γενική διάταξη του άρθρου 19Σ ΕΕ, που μιλά για τον ρόλο του ΔΕΕ αλλά για τα «ένδικα βοηθήματα και μέσα [των κρατών-μελών] που είναι αναγκαία για πραγματική δικαστική προστασία»– δέχθηκαν ότι η ενωσιακή έννομη τάξη, όπως εκφράζεται από το ΔΕΕ, έχει λόγο/διεκδικεί ρόλο και στη δόμηση και λειτουργία των δικαστικών συστημάτων των κρατών-μελών. Οι διαδοχικές υποθέσεις της μείωσης των ορίων ηλικίας δικαστών σε Ουγγαρία και Πολωνία (προκειμένου να απαλλαγούν οι εκεί κυβερνήσεις από δυσάρεστους-μη συνεργάσιμους ανώτατους δικαστές), που τροφοδότησαν έως και κεντρικές πολιτικές εξελίξεις, εν τέλει οδήγησαν σε οπισθοχώρηση/συμμόρφωση και στις δύο χώρες και έφεραν σημαντική εξέλιξη. Σημαντικότερη δε η ανοιχτή συζήτηση στην οποία υποχρέωσαν όλους μας.

Όμως ούτε η πολιτική διάσταση ούτε η θεσμική της μετάφραση ως αμφισβήτησης έχουν φύγει από το προσκήνιο (όπως δείχνει η τοποθέτηση Χρ. Ράμμου), ενώ η απεύθυνση στην κοινή γνώμη/διεκδίκηση της εμπιστοσύνης του κοινού προσλαμβάνει ιδιαίτερο ρόλο (επισήμανση του Λ. Σκαλτσούνη). Η πρωτοβουλία του επιμελητή του τόμου Αντώνη Μεταξά να δώσει το υλικό αυτό σε όσους γνήσια ενδιαφέρονται να δουν το ευρωπαϊκό εγχείρημα, «την ασύμμετρη και συχνά ασυνεπή πορεία προς την Ένωση», σε μια κομβική του αντιπαράθεση με τα ταυτοτικά αντανακλαστικά αποτελεί σημαντικό βήμα.