Από τον περιηγητισμό στον τουρισμό

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 13/02/2020 0 Σχόλια Economia Blog,

Την ευκαιρία για μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το τουριστικό φαινόμενο έδωσε, χθες, η παρουσίαση (στο Saint George Lycabettus, το ίδιο ένα φαινόμενο τουριστικής ανάπτυξης στην περιοχής της Δεξαμενής αλλά και με την προσπάθειά του να αποκτήσει πολιτιστική δράση) του βιβλίου της Μαργαρίτας Δρίτσα «Ψηφίδες Ιστορίας του Ελληνικού Τουρισμού».

 

Με γνώριμη την κοινότυπη έκφραση περί «τουρισμού, βαριάς βιομηχανίας (ή: ατμομηχανής) της οικονομίας»  είναι πράγματι παράξενο να βλέπει κανείς πόσο λίγο έχει μελετηθεί το φαινόμενο του τουρισμού στην Ελλάδα, της οποίας κοντεύει να αποτελέσει το 1/5 του ΑΕΠ μέσα στην κρίση. Συνδέθηκε όντως στην μεταπολεμική Ελλάδα η άνοδος – κυρίως δε η γενίκευση – του τουρισμού με κοινωνική απελευθέρωση, με το άνοιγμα στον μεγάλο έξω κόσμο, με την μεταβολή της ίδιας της εικόνας πόλεων και υπαίθρου χώρας, με την ενσωμάτωση σε διεθνή δίκτυα. Πιο πρόσφατα, άλλωστε, το τουριστικό ρεύμα κράτησε την οικονομία όρθια μέσα στην κρίση, εγκατέστησε νέο νόημα σε ψυχαγωγία και αναψυχή, έφερε την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας αλλά και το στίγμα των ανθρώπων της στο παγκόσμιο προσκήνιο.  Και όμως, η μελέτη του τουριστικού φαινομένου έχει μείνει αρκετά περιορισμένη.

 

Οι συμμετέχοντες στην παρουσίαση της Μαργαρίτας Δρίτσα φώτισαν διαφορετικές ο καθένας πτυχές του τουριστικού φαινομένου – και του βιβλίου. Έτσι, η (και αμφιτρύων της εκδήλωσης) Ειρήνη Βασιλοπούλου μίλησε για τον ρόλο των γυναικών στην Ελληνική τουριστική πραγματικότητα - από την αρχική οργάνωση του κλίματος φιλοξενίας σε παλιότερες δεκαετίες μέχρι τον χαρακτήρα των δημοσίων σχέσεων των τουριστικών μονάδων και, πιο πρόσφατα, την συμμετοχή στην διοίκηση και επαναστόχευση των τουριστικών επιχειρήσεων. Στάθηκε επίσης στην προβληματική της τουριστικής εκπαίδευσης, η οποία δεν έχει ακόμη κατορθώσει να αποκτήσει την δυναμική που χρειάζεται.

 

Η ιστορικός τέχνης και συνεργάτις του Μουσείου Μπενάκη Φανή Μαρία Τσιγκάκου, που έχει διεξοδικά ασχοληθεί με το φαινόμενο του περιηγητισμού προηγούμενων εποχών, πάντως της εποχής προτού αναδυθεί η φιγούρα του τουρίστα (ως «ενοχλητικού ταξιδιώτη») εισέφερε στην συζήτηση την πιο κριτική ματιά. Δηλαδή την επισήμανση των αλλοιώσεων εκείνων στο τοπίο, την δομή των πόλεων, την ίδια την κοινωνική ζωή. Γιατί μπορεί ο τουρισμός να έπαιξε σημαντικό ρόλο ανοίγματος της οικονομίας (και της κοινωνίας) καθώς και να στήριξε αποφασιστικά μέσα στην κρίση, όμως δεν απορροφήθηκε η αλλαγή που τον συνόδευσε χωρίς ζημίες. Άλλωστε, το βιβλίο της Μ. Δρίτσα, δίνει συνολικά από τον Αγά της Άνδρου που επισκέπτεται ο Tournefort ήδη στην αυγή του 18ου αιώνα μέχρι την ενασχόληση της Νομισματικής Επιτροπής και του Σχεδίου Μάρσαλ με την ανάπτυξη του μεταπολεμικού τουριστικού προϊόντος, μια νωπογραφία με πολλές εναλλαγές.

 

Στην δική του παρέμβαση ο Χάρης Κοκκώσης, από τον χώρο της πολεοδομίας και αρχιτεκτονικής, στάθηκε στην διαχρονική εξέλιξη του τουριστικού φαινομένου καθώς και στον ρόλο γέφυρας και κοινωνικής εξέλιξης που το συνόδευσε. Συνολικά, απετέλεσε η συζήτηση αυτή αποτύπωση  μιας διαδρομής ωρίμανσης που ξεκινάει από τον περιηγητισμό του 19ου αιώνα για να φτάσει σε ένα πολυκύμαντο σήμερα (αν μη τι άλλο στο σήμερα της κρίσης…) , που αναδιφεί τις προσπάθειες ήδη από τον Μεσοπόλεμο/την εποχή Ελευθερίου Βενιζέλου να χτιστεί μια συγκροτημένη πολιτική ανάπτυξης και ανοίγματος σε ένα διεθνές κοινό το οποίο αδιάκοπα ευρύνεται. Και το οποίο, τώρα που οι νέες μορφές τουρισμού φέρνουν την απομαζικοποίηση, αναζητά και πάλι κάτι από τις μνήμες περιηγητισμού «σε ανακάλυψη» των τόπων και των ανθρώπων τους, αντί για το πρότυπο «ήλιος-θάλασσα».

 

 

Αφήστε ένα σχόλιο