Δύο φυλές

Δημοσιεύτηκε από economia 19/03/2020 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Mάρτιος 2020, τ. 992

από τον Τhe Economist

 

 

 

 

Ο πολιτιστικός πόλεμος μεταξύ οικονομολόγων και χρηματιστηρίων

 

 

 

Άμα κανείς το επιδιώξει στα σοβαρά, κάθε ομάδα ανθρώπων μπορεί να διαχωριστεί σε αντιθετικά στερεότυπα: χαρωπούς κορυδαλλούς και σοφές κουκουβάγιες· ανθρώπους της σκέψης και ανθρώπους της δράσης· συντηρητικούς και προοδευτικούς. Άμα πιέσεις περισσότερο, ή άμα απλώς ανακατέψεις τα πράγματα, μπορείς να φτάσεις και σε σύγκρουση. Έτσι, λοιπόν, υπάρχει ένας πολιτιστικός πόλεμος ακόμη και στον χώρο των Οικονομικών. Οι δύο φυλές που βρίσκονται εδώ σε αντιπαράθεση είναι οι οικονομολόγοι από τη μία και οι άνθρωποι της πράξης από την άλλη – χρηματιστές και διαχειριστές αμοιβαίων κεφαλαίων. Οι οικονομολόγοι χρησιμοποιούν μοντέλα που βασίζονται στη θεωρία: είναι αυστηροί στην προσέγγισή τους, μερικές φορές μέχρι σχολαστικότητας. Η προσέγγιση των ανθρώπων της πράξης είναι πιο χαλαρή, πιο διαισθητική.

 

Το πεδίο της μάχης είναι –αναπόφευκτα– η νομισματική πολιτική και οι επιπτώσεις της. Για όσους δεν έχουν εσωτερική γνώση των πραγμάτων, ο πιο πρόσφατος καυγάς –κατά πόσον οι από μέρους της Fed/της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ ευρύτατες αγορές έντοκων γραμματίων του Δημοσίου μετά τον περσινό Οκτώβριο θα πρέπει να θεωρηθούν κρυφή επαναφορά της ποσοτικής χαλάρωσης/QE– μπορεί να φανεί δυσνόητος. Αποτελεί όμως μέρος ενός ευρύτερου προβληματισμού, που έχει σημαντικές συνέπειες. Για μια ζωηρή ομάδα ανθρώπων της πράξης, η πολιτική των κεντρικών τραπεζών έχει στρεβλώσει τις χρηματοπιστωτικές αγορές την τελευταία δεκαετία. Για τους κεντρικούς τραπεζίτες και τους οικονομολόγους που τους παρακολουθούν, η υπόθεση των τιμών των στοιχείων ενεργητικού στην οικονομία έχει δευτερεύουσα μόνο σημασία.

 

Ποιος όμως έχει δίκιο; Όλοι θέλουν να πιστεύουν ότι αντιπροσωπεύουν τα καλύτερα χαρακτηριστικά και των δύο σχολών: την αυστηρή προσέγγιση των οικονομολόγων και τη γνώση της αγοράς από τους ανθρώπους της πράξης. Στην πραγματικότητα, όμως, μπορεί να έχουν δανειστεί τις χειρότερες συνήθειες, η μια πλευρά της άλλης. Θα επιχειρήσουμε λοιπόν να αναζητήσουμε την άκρια. Και οι δύο πλευρές κάνουν λάθος.

 

Για τους οικονομολόγους, πολλές από τις απόψεις των αγορών είναι ρηχές και απλοϊκές. Πριν από μία δεκαετία, επιθετικές τοποθετήσεις των ανθρώπων της πράξης έλεγαν ότι το QE θα οδηγούσε σε υπερπληθωρισμό. Δεν έδειχνε να λαμβάνεται υπόψη ότι το QE αποτελούσε αντίδραση σε ισχυρές αποπληθωριστικές πιέσεις, ή ότι η πελώρια αύξηση στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών ανταποκρινόταν σε βαθύτερη ζήτηση των χρηματοπιστωτικών αγορών για ασφαλή και ρευστά στοιχεία ενεργητικού.
Που δεν συγχωρήθηκε στους κεντρικούς τραπεζίτες και τους οικονομολόγους ότι βγήκαν εν προκειμένω σωστοί. Η αλήθεια είναι, πάντως, ότι συχνά και ο λόγος των κεντρικών τραπεζών δεν λειτουργεί πειστικά. Ήταν βασικό ταλέντο του Μάριο Ντράγκι (επικεφαλής της ΕΚΤ) να εμφανίζεται σοβαρός όταν ισχυριζόταν ότι μοναδικός στόχος του προγράμματος αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ ήταν να ανταποκριθεί στην αποστολή της για έλεγχο του πληθωρισμού. Αλίμονο αν θεωρούσες ότι στόχος ήταν το να τεθεί οροφή στο κόστος δανεισμού των υπερδανεισμένων χωρών της Ευρωζώνης, ή πάλι να υποτιμηθεί το ευρώ!

 

Ο Μάριο Ντράγκι δικαιούται να συγχωρηθεί, καθώς οι πολιτικές που εφάρμοσε κράτησαν το ευρώ όρθιο. Όμως, το ολισθηρό έδαφος στο οποίο κινήθηκε η Fed είναι πιο δύσκολο να το χωνέψουν οι άνθρωποι της αγοράς. Οι ρίζες της πιο πρόσφατης διαφωνίας τους ξεκινούν από το τέλος του 2017, όταν η Fed άρχισε να αντιστρέφει την εφαρμοζόμενη ποσοτική χαλάρωση. Προτίμησε εξαρχής να αναθέσει τη διαδικασία σε αυτόματο πιλότο: ένα ορισμένο ποσό ομολόγων έφευγε από τον ισολογισμό της κάθε μήνα. Πολλοί άνθρωποι των αγορών διαφώνησαν. Οι αγορές είχαν συνηθίσει να λειτουργούν με άνεση ρευστότητας από την κεντρική τράπεζα. Οπότε, τον Σεπτέμβριο του 2019, οι χρηματαγορές άρχισαν να στερεύουν. Τα επιτόκια μίας ημέρας εκτινάχθηκαν. Η Fed αντέδρασε δανείζοντας απλόχερα κεφάλαια μίας ημέρας. Ο ισολογισμός της –που είχε πέσει από τα 4,5 τρισ. δολάρια στα 3,8 τρισ.– δεν έπαψε να μεγαλώνει έκτοτε. Τα αποθεματικά αυξάνονται, έσκουξαν οι άνθρωποι της πράξης. Το QE επανήλθε!

 

Όμως, στην πραγματικότητα, απλώς η Fed ανταλλάσσει ρευστό (αποθεματικό) για το πλησιέστερο υποκατάστατό του (έντοκα γραμμάτια), ώστε να μείνει ανέπαφο το βασικό εργαλείο της νομισματικής πολιτικής (τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια). Νομισματική πολιτική εγχειριδίου…

 

Οι άνθρωποι της πράξης αποδίδουν, εν τέλει, μυθική δύναμη στον ισολογισμό της Fed. Στην πραγματικότητα, οι κεντρικές τράπεζες συνήθως απαντούν στα γεγονότα, δεν τα διαμορφώνουν. Παρά ορισμένες περιπτώσεις ακραίας νομισματικής χαλάρωσης, ο πληθωρισμός ελάχιστα επηρεάστηκε. Με τον δικό τους τρόπο στην κάθε ομάδα, οι άνθρωποι της πράξης και οι οικονομολόγοι ανησυχούν για τις συνέπειες που θα έχει τελικώς η μακρά αυτή περίοδος χαμηλών επιτοκίων. Οι οικονομολόγοι διαχειρίζονται την αβεβαιότητα αγκαλιάζοντας τα μοντέλα τους. Οι άνθρωποι της αγοράς με το να επιτίθενται στους οικονομολόγους. Όμως, το αληθινό διακύβευμα δεν είναι το αν θα έχουμε QE ή όχι.

Αφήστε ένα σχόλιο