Το κατάλληλο φάρμακο για την παγκόσμια οικονομία

Δημοσιεύτηκε από economia 02/04/2020 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση

Απρίλιος 2020, τ. 993

από τον Τhe Economist

 

Η πανδημία απειλεί να φέρει οικονομική κρίση, παράλληλη με την υγειονομική. Και οι δύο απαιτούν αντιμετώπιση

 

Δεν είναι απλό αυτό που συμβαίνει, όμως όλες οι χώρες θα χρειαστεί να μπουν στη μάχη που προέκυψε. Άμα μείνει ανεξέλεγκτη, η πανδημία του Covid-19 θα διπλασιάζεται κάθε πέντε με έξι μέρες. Οι κυβερνήσεις μπορούν να επιβραδύνουν αυτόν τον ξέφρενο ρυθμό, όμως ο χρόνος της γραφειοκρατίας δεν είναι ο ίδιος με τον χρόνο του ιού. Γι’ αυτό, στο ξεκίνημα της κρίσης οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο έχασαν τον βηματισμό τους.

 

Μέσα σε μία εβδομάδα η νόσος πέρασε από 50 χώρες και εδάφη σε 85. Ο αριθμός κρουσμάτων και θανάτων δεν έπαψε να σκαρφαλώνει. Αναλύσεις βασισμένες σε στοιχεία των ταξιδιών από και προς Κίνα αφήνουν να φανεί ότι σε πολλές χώρες, όπου έχουν βρεθεί δεκάδες κρουσμάτων, υπάρχουν εκατοντάδες που κυκλοφορούν χωρίς να έχουν επισημανθεί. Το Ιράν, η Κίνα και η Ιταλία βρέθηκαν να εξάγουν τον ιό. Στις αρχές Μαρτίου οι ΗΠΑ είχαν καταγράψει 149 κρούσματα σε 14 Πολιτείες – αλλά είχαν υποβάλει, ασύγγνωστα, μόλις 472 άτομα σε εξετάσεις, και αυτό τη στιγμή που στη Νότια Κορέα είχαν φθάσει να εξετάζουν 10.000 ανθρώπους τη μέρα.

 

Όπου εγκαθίσταται ο ιός, εκεί η συγκράτησή του και η αντιμετώπιση των επιπτώσεών του θα απαιτήσει πολύ περισσότερα πράγματα από κινητοποίηση γιατρών και παραϊατρικών επαγγελμάτων. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναλύσει διεξοδικά τα διδάγματα από την Κίνα για το πώς θα ‘πρεπε να ανταποκριθούν τα συστήματα υγείας. Η ίδια προσέγγιση θα πρέπει να επικρατήσει σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, ιδίως σε ό,τι αφορά την προστασία των ανθρώπων και των επιχειρήσεων στη φάση αυτή όπου οι προμηθευτικές αλυσίδες καταρρέουν, αλλά και αντίστοιχα οι άνθρωποι –μαζί με όσους έχουν αρρωστήσει– κλείνονται και σταματούν να κυκλοφορούν. Πρώτη προτεραιότητα: να διατεθούν άνθρωποι αλλά και χρήματα στα νοσοκομεία. Η Κίνα επιστράτευσε 40.000 υγειονομικούς στην επαρχία Χουμπέι. Η Βρετανία ίσως ανακαλέσει ιατρικό προσωπικό που έχει συνταξιοδοτηθεί. Τη δεύτερη εβδομάδα του Μαρτίου η Παγκόσμια Τράπεζα ήδη κινητοποίησε 12 δισ., το ΔΝΤ 50 δισ. δολάρια για τον Covid-19. To Global Fund, το οποίο προωθεί την πάλη κατά της ελονοσίας και της φυματίωσης, ανακοίνωσε ότι οι δωρήτριες χώρες μπορούν να μεταβάλουν τους στόχους των δωρεών τους. Το Κογκρέσο των ΗΠΑ αποφάσισε να διατεθεί κονδύλι 8,3 δισ. δολ. για τον Covid-19: η χώρα διαθέτει μερικά από τα πλέον σύγχρονα νοσοκομεία του κόσμου, όμως το πολυδιασπασμένο σύστημα υγείας της διαθέτει πολύ περιορισμένο ελεύθερο δυναμικό κρεβατιών. Θα χρειαστούν πολύ περισσότερα κεφάλαια.

 

Ανάλογα σημαντικό ζήτημα για να περιορισθεί η εξάπλωση αυτής της ασθένειας είναι να πεισθούν οι ίδιοι οι ασθενείς να προσέρχονται για εξετάσεις όταν ακόμη η διάδοση του ιού είναι περιορισμένη και υπάρχει η δυνατότητα συγκράτησής της. Αποθαρρυντικά αντανακλαστικά μπορεί να λειτουργήσουν σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, όπου 28 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς υγειονομική κάλυψη και πολύ περισσότεροι χρειάζεται να καλύψουν μόνοι τους μεγάλο μέρος του κόστους περίθαλψής τους. Επίσης, όσοι βρεθούν με ήπια συμπτώματα –όπως θα συμβεί στο 80% των περιπτώσεων– θα χρειαστεί να επιλέξουν την απομόνωση. Εδώ όμως παίζει ρόλο η δυνατότητα αναρρωτικής άδειας, καθώς πολλοί άνθρωποι δεν μπορούν να χάσουν μέρες εργασίας. Στις ΗΠΑ το ένα τέταρτο των εργαζομένων δεν δικαιούνται αμειβόμενη αναρρωτική άδεια, και μόνο σε μεμονωμένες Πολιτείες ή πόλεις υπάρχει διαθέσιμο καθεστώς επιδομάτων ασθενείας. Συχνό είναι το φαινόμενο οι αυτοαπασχολούμενοι –που στην Ιταλία αποτελούν το 20% του εργατικού δυναμικού– να μην διαθέτουν τέτοιες δυνατότητες. Υπάρχει μελέτη που δείχνει ότι, σε περίπτωση επιδημιών, η ύπαρξη αμειβόμενης αναρρωτικής άδειας περιορίζει τη διάδοση της γρίπης κατά 40%.

 

Η κάλυψη της αναρρωτικής άδειας βοηθά και σε επίπεδο απόσβεσης του σοκ που προκύπτει σε επίπεδο ζήτησης – το οποίο, παράλληλα με το σοκ σε επίπεδο προσφοράς και με τον γενικό πανικό, προκαλεί καίριο πλήγμα στις οικονομίες. Όπως έδειξε ήδη η Κίνα, οι τρεις αυτοί παράγοντες μπορεί να έχουν δραματική επίπτωση στην παραγωγή. Τον Φεβρουάριο, ήδη, η μεταποιητική δραστηριότητα στη χώρα αυτή υποχώρησε στο κατώτερο επίπεδο μετά το 2004 (οπότε άρχισε η έρευνα αυτή μεταξύ των υπευθύνων αγορών των βιομηχανικών επιχειρήσεων). Στο 3μηνο μέχρι τον Μάρτιο, η οικονομία συνολικά σημείωσε υποχώρηση – για πρώτη φορά μετά τον θάνατο του Μάο Τσε Τουνγκ. Ο ΟΟΣΑ αναμένει φέτος η ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο να κινηθεί με τον βραδύτερο ρυθμό μετά το 2009. […]

 

Στις πλούσιες χώρες, το μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας σε επίπεδο οικονομίας στράφηκε προς την κατεύθυνση καθησυχασμού των χρηματοπιστωτικών αγορών. Στις 3 Μαρτίου η αμερικανική Fed περιέκοψε τα επιτόκια 15 μέρες πριν από την προγραμματισμένη σύνοδο της Επιτροπής Νομισματικής Πολιτικής της, και μάλιστα διαμιάς κατά ένα σπάνιο 0,5%. Δράση ανέλαβαν και οι κεντρικές τράπεζες της Αυστραλίας, του Καναδά και της Ινδονησίας.

 

Πάντως, αυτή η επιβράδυνση των οικονομιών δεν είναι του τύπου εκείνου που περιγράφουν τα εγχειρίδια των Οικονομικών. Το χαμηλότερα επιτόκια θα ελαφρύνουν το κόστος δανεισμού και θα στηρίξουν την ψυχολογία, όμως κανένα ύψος δανεισμού δεν μπορεί να αποτρέψει τους ανθρώπους από το να αρρωσταίνουν. Η νομισματική πολιτική δεν γίνεται να επισκευάσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες άμα αυτές σπάσουν, ούτε να πείσει τους αγχωμένους καταναλωτές να συνεχίσουν να βγαίνουν για να διασκεδάσουν. Αυτού του είδους οι αυτονόητοι περιορισμοί δίνουν την εξήγηση γιατί τα χρηματιστήρια συνέχισαν να πέφτουν ακόμη και μετά τη μείωση των επιτοκίων από πλευράς Fed.

 

Καλύτερα θα ήταν να δοθεί άμεση ενίσχυση στις οικονομίες, με την υποβοήθηση όσων ανθρώπων και επιχειρήσεων έχουν πληγεί ώστε να αποκτήσουν τη δυνατότητα να πληρώνουν τους λογαριασμούς τους και να παίρνουν δάνεια άμα τα χρειάζονται. Για τα άτομα, η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι να μπορούν να πληρώνουν για την περίθαλψή τους και να λαμβάνουν αναρρωτικές. Η κυβέρνηση Τραμπ σκέφτεται να πληρώνει τους λογαριασμούς νοσοκομείων εργαζομένων που αρρωσταίνουν με τον Covid-19. Η γιαπωνέζικη κυβέρνηση θα καλύψει το μισθολογικό κόστος των γονέων που θα μένουν στο σπίτι να φροντίζουν τα παιδιά ή ασθενείς συγγενείς. Στη Σιγκαπούρη, θα στηριχθούν οι οδηγοί ταξί ή οι επιχειρήσεις που θα έχουν άρρωστο προσωπικό. Θα χρειαστούν όμως ακόμη περισσότερες ιδέες.

 

Για τις επιχειρήσεις, η μεγάλη πρόκληση θα είναι η εξασφάλιση ρευστότητας. Μολονότι δε σε αυτή την περίπτωση το σοκ είναι διαφορετικό από την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης, οπότε το δηλητήριο προερχόταν από μέσα, η πείρα εκείνων των ημερών δείχνει πώς πρέπει να αντιμετωπίζεται μια στενότητα ρευστότητας. Οι επιχειρήσεις που χάνουν έσοδα δεν παύουν να έχουν φορολογικές, ασφαλιστικές και μισθολογικές υποχρεώσεις. Προσωρινές φορολογικές ελαφρύνσεις ή βοήθεια για την κάλυψη μισθολογικών υποχρεώσεων θα βοηθούσαν. […] Οι αρχές θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις τράπεζες ώστε να συνεχίσουν να δανείζουν σε επιχειρήσεις που υποφέρουν – όπως είχε γίνει και την εποχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Αφήστε ένα σχόλιο