Να απομονώσουμε το σάπιο μήλο

Δημοσιεύτηκε από economia 07/04/2020 0 Σχόλια Μελέτες / αναλύσεις,

του Χάρη Σαββίδη

hsav@economia.gr

 

Τις προηγούμενες ημέρες είχαμε το πρώτο σοβαρό κρούσμα κορονοϊού μεταξύ των… δημοκρατιών. Το κοινοβούλιο στην Ουγγαρία αυτοακυρώθηκε, επιτρέποντας στην κυβέρνηση του Ορμπάν να νομοθετεί με διατάγματα, στο πλαίσιο μιας επ΄αόριστον κατάστασης έκτακτης ανάγκης με αφορμή την καταπολέμηση της επιδημίας. Στο πλαίσιο του έκτακτου καθεστώτος, η κυβέρνηση θα μπορεί να αναστέλλει την ισχύ των νόμων μέσω διαταγμάτων και να εισάγει έκτακτα μέτρα μέσω κυβερνητικών εγκυκλίων. Όπως χαρακτηριστικά σημείωνε ο τίτλος της «Καθημερινής», στο σχετικό άρθρο, πρόκειται για μια κίνηση στις «παρυφές συνταγματικής εκτροπής». Η Deutsche Welle, από την πλευρά της, αποκάλεσε τον Όρμπαν «κορονο-δικτατορίσκο».

 

 

Δυστυχώς η πρώτη αντίδραση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,  λιγότερο έμοιαζε με σαφή καταδίκη και περισσότερο μαρτυρούσε αμηχανία. Αντιθέτως, σωστή είναι η αντίδραση πρωθυπουργών που ανήκουν στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, μεταξύ των οποίων και ο κ. Μητσοτάκης, να ζητήσουν την αποπομπή του Όρμπαν, καθώς: «Πρόκειται για σαφή παραβίαση των ιδρυτικών αρχών της φιλελεύθερης δημοκρατίας και των ευρωπαϊκών αξιών. Η μάχη κατά του covid-19 απαιτεί εκτεταμένα μέτρα, ωστόσο ο ιός δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την επέκταση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης επ΄αόριστον».

 

 

Μέχρι σήμερα κανένα μέλος της ΕΕ (και παλαιότερα της ΕΟΚ) δεν έχει βρεθεί σε τόσο «γκρίζες ζώνες» της δημοκρατίας. Και αυτό δεν αποτελεί απλά μια θλιβερή «πρωτιά». Ανοίγει τον ασκό του Αιόλου. Είναι μια γραμμή που δεν μπορεί να επιτραπεί να παραβιαστεί. Στη διάρκεια της ελληνικής κρίσης η γερμανική πλευρά κατάφερε να επικρατήσει η λογική της «κατά γράμμα τήρησης των Συνθηκών» και της «παραδειγματικής αντίδρασης», υπό τον φόβο εάν ένας διαφύγει των κανόνων, πολλοί να τον μιμηθούν. Η λογική αυτή πρέπει να υιοθετηθεί και στην περίπτωση της Ουγγαρίας: αν αφεθεί μία δημοκρατία να «σαπίσει», τότε θα ακολουθήσουν και άλλες στο «καλάθι».

 

Βέβαια η κατάσταση είναι διαφορετική σε σχέση με την οικονομική κρίση. Η καταπολέμηση της πανδημίας δικαιολογεί έκτακτα μέτρα σχεδόν σε κάθε δημοκρατία του πλανήτη. Παντού είναι σαφές ότι πρόκειται για προσωρινή και έκτακτη κατάσταση. Αυτό θα πρέπει να ισχύσει και για την Ουγγαρία. Θα μπορούσαν, για παράδειγμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή η Επιτροπή να καλέσουν το κοινοβούλιο της Ουγγαρίας να προσδιορίσει σαφέστερα χρονικά την εκχώρηση των αρμοδιοτήτων.

 

 

Κυρίως, όμως, η περίπτωση της Ουγγαρίας διαφέρει από εκείνη της Ελλάδας ως προς την πίεση που μπορούν να ασκήσουν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι. Στην περίπτωση της Ελλάδας αρκούσε μια απόφαση της ΕΚΤ και η χώρα «στράγγιζε» από ρευστότητα. Στην περίπτωση της Ουγγαρίας το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό. Μάλιστα η φύση του  είναι τέτοια (κρίση δημόσιας υγείας), που δημιουργεί τάσεις συσπείρωσης γύρω από την κεντρική εξουσία. Άρα, σε αντίθεση με τις ελληνικές κυβερνήσεις της προηγούμενης δεκαετίας, η κυβέρνηση της Ουγγαρίας βρίσκεται μάλλον σε πολιτικά πλεονεκτική θέση.

 

 

Η πίεση, βέβαια, εκτός από οικονομική μπορεί να είναι και πολιτική. Υπάρχει πάντα η απειλή της αποπομπής από την ΕΕ. Ήδη στο Ευρωκοινοβούλιο πληθαίνουν οι φωνές υπέρ μίας (ακόμα) προσπάθειας παραπομπής της Ουγγαρίας για παραβίαση των θεμελιωδών αξιών της ΕΕ, στη βάση του άρθρου 7 της Συνθήκης της ΕΕ. Μια τέτοια προσπάθεια είναι πιθανό να συναντήσει την αντίδραση των υπολοίπων κρατών του Βίσεγκραντ (όνομα της ουγγρικής καστροπολιτείας, όπου το 1991 Ουγγαρία, Πολωνία και η τότε Τσεχοσλοβακία συμφώνησαν να συντονίσουν τις προσπάθειες προώθησης της ένταξής τους στην ΕΕ – στη συνέχεια τον βηματισμό τους εντός αυτής). Την τελευταία διετία η Ουγγαρία εμποδίζει την ενεργοποίηση του άρθρου 7 εις βάρος της Πολωνίας, για θέματα σχετικά με την ανεξαρτησία του Τύπου και της Δικαιοσύνης. Οι χάρες είναι για να… επιστρέφονται, ειδικά από πολιτικά «συγγενείς» κυβερνήσεις.

 

 

Υπάρχει, επίσης, ο «μπαμπούλας» της Ρωσίας. Κρίνοντας από την αναθεώρηση συντάγματος που προωθεί, το καθεστώς Πούτιν μάλλον συμμερίζεται την αντίληψη της ουγγρικής κυβέρνησης περί δημοκρατίας. Ενδεχόμενη απομάκρυνση της Ουγγαρίας από την ΕΕ θα μπορούσε να την οδηγήσει στην αγκαλιά της Ρωσίας. Και αυτό θα μπορούσε να είναι μόνο η αρχή «ξηλώματος» του πουλόβερ. Θα μπορούσε να ακολουθήσει η Πολωνία και ποιος ξέρει ποιο άλλο κράτος της ανατολικής Ευρώπης. Μήπως είναι καλύτερο για την ΕΕ να διατηρήσει τα κράτη αυτά στη δική της σφαίρας επιρροής;

 

 

Όχι. Πρόκειται για την πολιτική του κατευνασμού, που τόσο τραγικά διαψεύστηκε τη δεκαετία του ’30. Η ιστορική εμπειρία επιβάλλει να εφαρμόσουμε τη λογική της «παραδειγματικής αντίδρασης» και να απομονώσουμε τη «σάπια» δημοκρατία. Απαιτείται άμεσα στάση ξεκάθαρης αποδοκιμασίας από τις υπόλοιπες κυβερνήσεις της ΕΕ και τα κοινοτικά όργανα και το προσεχές διάστημα (μόλις η επιδημία καταλαγιάσει) σταδιακή απομόνωση της Ουγγαρίας. Και είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να βρεθεί η ελληνική κυβέρνηση στη «σωστή πλευρά» της Ιστορίας – όπως δείχνει να επιλέγει. Ας μην ξεχνάμε τη στήριξη που είχε η δική μας δημοκρατία, τη δεκαετία του ’60, όταν η τότε ΕΟΚ έκλεισε την πόρτα της ένταξης στα μούτρα των Ελλήνων πραξικοπηματιών.

Αφήστε ένα σχόλιο