Τα μέτρα στήριξης είναι αναπόφευκτα-και τοξικά

Δημοσιεύτηκε από economia 16/04/2020 0 Σχόλια The Economist,

Πώς πρέπει να σχεδιαστούν οι διασώσεις εταιρειών για να προστατευτούν οι φορολογούμενοι

 

 

του Economist, τ. 4/4/2020 

 

Τον προηγούμενο μήνα ξεκίνησε η μεγαλύτερη παροχή στήριξης προς εταιρείες που έγινε ποτέ στην ιστορία.  Ο στόχος της υποστήριξης  εταιριών ώστε να επιβιώσουν προσωρινά από τα έκτακτα μέτρα μερικής ή ολικής αναστολής της λειτουργίας τους αποτελεί ένα ευαίσθητο θέμα, ωστόσο είναι δύσκολο να μην προκαλέσει κάποιον προβληματισμόΥπήρξαν εξαγγελίες για χορήγηση δανείων και άλλων παροχών  ύψους τουλάχιστον 8 τρισ. δολ. σε ιδιωτικές εταιρείες στην Αμερική και στην Ευρώπη, ποσό το οποίο ισοδυναμεί περίπου με το σύνολο της κερδοφορίας τους την τελευταία διετία. Πάνω από μισό εκατομμύριο ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν υποβάλει αίτημα για επιδότηση μισθολογικού κόστους. Κάποιες από αυτές τις διασώσεις δεν θα είναι πολύ «καθαρές». Η Boeing, η οποία εμπλέκεται στις υποθέσεις συντριβής των αεροσκαφών τύπου 737 max, ίσως να πάρει δισεκατομμύρια δολάρια που ανήκουν σε φορολογούμενους πολίτες. Η ευρεία εφαρμογή καθεστώτων διάσωσης μπορεί επίσης να αφήσει πίσω της μια κληρονομιά υπερχρεωμένων, μη αναπτυσσόμενων εταιριών οι οποίες θα δυσχεράνουν μια ενδεχόμενη ανάκαμψη. Η ταχεία αντίδραση είναι κεφαλαιώδους σημασίας., όμως οι κυβερνήσεις χρειάζονται επίσης ένα πιο ξεκάθαρο πλαίσιο για να οργανώσουν αυτό τον ορυμαγδό των καθεστώτων διάσωσης, να προστατεύσουν τους φορολογούμενους και να διατηρήσουν τον δυναμισμό της οικονομίας.

 

 

Αυτά τα 8 τρισ. δολάρια είναι αρκετά μεγάλο ποσό, και περιλαμβάνει  χορήγηση από τα κράτη και τις κεντρικές τράπεζες, δανείων, εγγυήσεων και έκτακτων επιδοτήσεων για την πληρωμή των εργαζομένων που βρίσκονται σε αναστολή σύμβασης. Τα συνολικά λειτουργικά έξοδα όλων των εταιρειών πλην των χρηματοπιστωτικών, οι οποίες βρίσκονται εντός ευρωζώνης και Αμερικής (εξαιρουμένων των μεταξύ τους συναλλαγών)  ανέρχεται σε 13,5 τρισ. δολ. ανά έτος, εκ των οποίων 11,6 τρισ. δολ. είναι το μισθολογικό κόστος.  Όμως δεν υπάρχει ακόμη καμιά εγγύηση ότι αυτός ο πακτωλός χρημάτων θα μπορέσει να αποσοβήσει τον κίνδυνο του απόλυτου χάους. Οι εταιρείες εξάλλου πρέπει να αναχρηματοδοτησουν ομόλογα ύψους 4 τρισ. δολ στο διάστημα των επόμενων 24 μηνών και οι αγορές χρεωστικών τίτλων είναι ακόμη επιφυλακτικές για τους δανειολήπτες χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας. Η εταιρεία κρουαζιερόπλοιων Carnival, εξέδωσε ομόλογα στο εξωφρενικό επιτόκιο της τάξεως του 11,5%. Η πληθώρα των καθεστώτων διάσωσης –υπάρχουν τουλάχιστον δέκα στην Αμερική, με διαφορετικά κριτήρια επιλεξιμότητας- θα δημιουργήσει σύγχυση σε μερικές εταιρείες και θα αποκλείσει κάποιες άλλες. Το ένα τέταρτο των εισηγμένων εταιρειών του δυτικού κόσμου είναι υπερχρεωμένες, και αν αυτές που αντιμετωπίζουν  μείωση της ζήτησης πέσουν με τα μούτρα στα κρατικά δάνεια, ίσως να καταστρέψουν τους ισολογισμούς τους. Για κάποιους κολοσσούς οι πιθανές απώλειες είναι τόσο μεγάλες που από μόνες τους θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα διόλου ευκαταφρόνητο βάρος για τα κράτη. Η Volkswagen λέει ότι έχει ζημιές 2,2 δισ. δολ κάθε εβδομάδα..

 

 

Κανονικά οι ιδιώτες επενδυτές θα έπρεπε να ορμήσουν. Ο Γουόρεν Μπάφετ έχει διαθέσιμα κεφάλαια ύψους 125 δισ. δολ  ενώ τα κεφάλαια της Blackstone είναι 151 δισ. δολάρια. Όμως η διάρκεια των μέτρων προσωρινής, μερικής ή ολικής αναστολής της λειτουργίας των επιχειρήσεων είναι άγνωστη, οπότε είναι πιθανό να διστάζουν. Κατά συνέπεια,  παράλληλα με τα ευρέως διαθέσιμα φθηνά κρατικά δάνεια, ξεκινούν τα ειδικά κρατικά πακέτα διάσωσης.

 

Με την τελευταία δέσμη μέτρων τόνωσης της οικονομίας των ΗΠΑ διατίθενται τουλάχιστον 50  δισ. δολ για τις αεροπορικές εταιρίες και άλλες εταιρείες ζωτικής σημασίας για την «εθνική ασφάλεια» (την Boeing και την παρέα της). Η Γερμανία χορήγησε δάνεια ύψους 2 δις στην ταξιδιωτική εταιρεία tui και το κρατικό επενδυτικό ταμείο της Σιγκαπούρης Temasek, αγόρασε και άλλες μετοχές της Singapore Airlines.

 

 

Τέτοιες προνομιακές συμφωνίες εύκολα υπογράφονται αλλά συχνά παίρνουν άσχημη τροπή. Ο Θείος Σαμ έχασε πάνω από 10 δισ. δολ στην διάσωση της General Motors  το 2009 και τα πακέτα διάσωσης των τραπεζών της Wall Street, άφησαν πικρή γεύση. Οι διαπραγματεύσεις μπορεί να γίνουν αντικείμενο εκμετάλλευσης από πολιτικούς που ορέγονται πολιτικά κονδύλια ή θέλουν να επηρεάσουν τις επιχειρηματικές στρατηγικές. Εάν οι διασωθείσες εταιρείες καταλήξουν υπερχρεωμένες και βεβαρυμμένες με μακροχρόνιες εγγυήσεις διατήρησής θέσεων εργασίας,  η οικονομία ίσως καθηλωθεί, υπονομεύοντας την παραγωγικότητα. Επίσης είναι άδικο να ζητάς από καλοδιοικούμενες επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται με εκείνες που υποστηρίζονται από το κράτος.

 

 

Τί πρέπει να γίνει; Οι κυβερνήσεις πρέπει να προσφέρουν υποστήριξη στις επιχειρήσεις με έναν ολοκληρωμένο τρόπο. Θα πρέπει να υπάρξουν γενικά-ομοιόμορφα πακέτα σε όλες τις εταιρείες για φθηνά δάνεια και βοήθεια στην πληρωμή των μισθών των υπαλλήλων που βρίσκονται σε αναστολή εργασίας, για ένα διάστημα τριών έως έξι μηνών με ενσωματωμένους κάποιους ελέγχους. Αυτό προσπαθεί κυρίως να κάνει το πακέτο των 8 τρισ. δολ δανείων και εγγυήσεων, ωστόσο υπάρχουν κενά και απορίες για το πώς οι μικρές εταιρείες θα πάρουν ρευστότητα. Μια απάντηση είναι η εξής: διασφαλίζοντας ότι οι τράπεζες θα έχουν τους πόρους για να χορηγήσουν δάνεια –ακόμη και αν αυτό σημαίνει ότι θα αναστείλουν την διανομή μερισμάτων, όπως συνέβη στη Βρετανία. Ο σκοπός είναι να παγώσει το μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας προσωρινά, μέχρι να αρχίσει να αίρεται σταδιακά η μερική ή ολική αναστολή λειτουργίας.

 

Εν καιρώ, ωστόσο, θα είναι αναγκαίο να υπάρξει λιγότερη ευαισθησία. Το κόστος ενός παρατεταμένου, ατέρμονου δανεισμού προς όλες τις επιχειρήσεις δεν είναι βιώσιμο και η οικονομία πρέπει ενδεχομένως να προσαρμοστεί σε νέα δεδομένα: για παράδειγμα, οι εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου θα χρειάζονται περισσότερους απασχολούμενους ενώ οι αίθουσες κινηματογράφου ίσως να μην ανακάμψουν ποτέ. Η παροχή βοήθειας πέραν των έξι μηνών θα πρέπει να περιορίζεται σε εταιρείες που παρέχουν βασικές υπηρεσίες -όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας ή διεκπεραίωσης πληρωμών- ή βρίσκονται στον πυρήνα ζωτικής σημασίας αλυσίδων βιομηχανικού εφοδιασμού.

 

Αυτές οι εταιρείες ίσως να είναι επιλέξιμες για μακροχρόνια δάνεια αλλά θα πρέπει να υπάρχει ένα αντίτιμο με τη μορφή ποσοστών του μετοχικού τους κεφαλαίου, για τον φορολογούμενο. Ένας χονδρικός κανόνας είναι ότι για κάθε 100 δολ μακροπρόθεσμων δανείων, οι φορολογούμενοι θα λαμβάνουν 10 δολ σε ίδια κεφάλαια. Σε περίπτωση που οι εταιρείες αυτές είναι ήδη υπερχρεωμένες δεν υπάρχει λόγος να αποδυναμωθούν περαιτέρω. Αντιθέτως,  σε αυτή την περίπτωση οι πιστωτές θα πρέπει να υποστούν ένα μεγάλο «κούρεμα».

 

 

Τέλος, οι κυβερνήσεις δεν θα πρέπει να παρέμβουν με άλλους τρόπους. Θα υπάρξουν λαϊκίστικές πιέσεις ώστε οι αεροπορικές εταιρίες να κάνουν πιο ευρύχωρες τις θέσεις των επιβατών, οι αυτοκινητοβιομηχανίες να κατασκευάσουν σημεία φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και οι βιομηχανίες να χτίσουν εργοστάσια σε πρώην βιομηχανικές ζώνες. Όμως οι διασώσεις ιδιωτικών επιχειρήσεων είναι ένας κακός μηχανισμός για την αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων. Ο μόνος κανόνας που πρέπει να επιβάλλουν οι κυβερνήσεις είναι να μην επιτρέψουν στις εταιρείες να προβαίνουν σε συναλλαγές που αφορούν πληρωμή μετρητών στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορά ιδίων μετοχών, μέχρι να αποπληρωθούν τα κρατικά δάνεια.

 

Αυτή τη χρονιά θα δούμε να γίνονται κρατικές παρεμβάσεις σε επιχειρήσεις σε μια πρωτόγνωρη κλίμακα. Με την βοήθεια της τύχης, δεν θα την θυμόμαστε ως τη χρονιά που ο δυναμισμός της οικονομίας και η ελεύθερη αγορά πέθαναν.

Αφήστε ένα σχόλιο