Ευτυχία – μαθήματα από μια νέα επιστήμη

Δημοσιεύτηκε από economia 05/05/2020 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

του Richard Layard
Εισαγωγή: Αντιγόνη Λυμπεράκη & Γιώργος Καβέτσος
Εκδόσεις:
economia Publishing
 

 
 

του Γιώργου Βαϊλάκη

 

 

Η αναζήτηση της ευτυχίας ήταν πάντοτε το ζητούμενο με τους κάθε λογής στοχαστές να επιθυμούν διακαώς -στο πέρασμα του χρόνου- να δώσουν μία πειστική απάντηση. Άλλωστε, δεν πρόκειται για ένα ακόμη φιλοσοφικό πρόβλημα, για έναν γρίφο ή απλώς για κάποιο δυσεπίλυτο αίνιγμα, αλλά για την ουσία της ίδιας της ζωής.

 

 

 

Κάπως έτσι οι φιλόσοφοι θα επιχειρούσαν να τοποθετηθούν με σαφήνεια πάνω σε αυτό το ιδιαίτερα απαιτητικό ζήτημα, με τον Αριστοτέλη να διατείνεται ότι αναγκαία προϋπόθεση της ευτυχίας είναι η αρετή. Είναι αδύνατον, κατά τον Αριστοτέλη, ο φαύλος άνθρωπος, ακόμα και αν έχει ικανοποιήσει όλες του τις επιθυμίες, συνειδητοποιώντας τη φαυλότητά του να αισθάνεται ευτυχισμένος.

 

 

 

Απ’ την άλλη, για τον Πλάτωνα, η ευτυχία είναι δυνατή όταν ο άνθρωπος μπορεί να δει την ουσία των πραγμάτων. Η ευτυχία –λέει ο Πλάτων- έχει να κάνει με το μυαλό και την σκέψη και όχι με την ψευδαίσθηση που μας παρέχουν οι αισθήσεις. Όσο για τον Επίκουρο είχε ως στόχο να διατυπώσει μια φιλοσοφική διδασκαλία που, ακολουθώντας την κανείς, θα κατόρθωνε να εξασφαλίσει στην ψυχή του την αταραξία, τη γαλήνη χάρη στην οποία θα μπορεί να αισθάνεται ευτυχισμένος κάτω από τις πλέον αντίξοες συνθήκες.

 

 

 

Ο Χάιντεγγερ, πάλι, από την πλευρά του διατεινόταν ότι για να επιτευχθεί η ευτυχία είναι αναγκαία η αλλαγή της πορείας της σκέψης και η επιστροφή στην προστοχαστική της βάση. Αλλά είναι στους νεώτερους χρόνους που οι εισηγητές της θεωρίας του ωφελιμισμού θα τόνιζαν τον κοινωνικό χαρακτήρα της ευτυχίας.

 

 

 

 

Αυτό που υποστήριξαν είναι ότι το κριτήριο της επιλογής των πράξεων του ανθρώπου δεν θα πρέπει να είναι το πώς θα γίνει αυτός ευτυχισμένος, αλλά το πώς θα γίνει περισσότερο ευτυχισμένη η κοινωνία της οποίας είναι και αυτός μέλος. Ακολούθως, κατά τον Μπένθαμ και τον Τζον Στούαρτ Μιλ, προκειμένου να αποφασίσει κάποιος τι θα πρέπει να κάνει κάθε φορά που του δίνεται η ευκαιρία, οφείλει να σκεφτεί όχι πώς θα γίνει ο ίδιος ευτυχισμένος, αλλά πώς με την πράξη του ή τις πράξεις του, θα συμβάλει στη μεγαλύτερη ευτυχία για το μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων.

 

 

 

Από εκεί πιάνει το νήμα ο κορυφαίος οικονομολόγος Richard Layard με το εξαιρετικό βιβλίο του «Ευτυχία» (σε εισαγωγή από την Αντιγόνη Λυμπεράκη και τον Γιώργο Καβέτσο) – ένα έργο απολύτως επίκαιρο στην εποχή μας. Ο Layard προσπαθεί να συγκεντρώσει επιστημονικές, φιλοσοφικές, πολιτικές, ψυχολογικές και οικονομικές θεωρίες για να καθορίσει –εν τέλει- αυτό που μας κάνει ευτυχισμένους.

 

 

 

Τα ερωτήματα που θίγονται είναι καίρια: Ποιες είναι οι κύριες αιτίες της ευτυχίας; Τι θα έπρεπε να κάνουμε με διαφορετικό τρόπο για να έχουμε μια πιο ευτυχισμένη ζωή; Πόση σημασία έχει η επιτυχία ή, ακόμη περισσότερο, το να είμαστε πιο πετυχημένοι από τους άλλους; Πώς μπορούμε να ελέγξουμε τις διαθέσεις μας; Ο συγγραφέας, δίνοντας μερικές εκπληκτικές απαντήσεις, μας δείχνει πώς μπορούμε να εφοδιαστούμε με τα κατάλληλα εργαλεία για την ευτυχία στην καθημερινότητα - την ατομική και την κοινωνική.

 

 

 

Εκτός από τα νέα ιατρικά φάρμακα που βοηθούν στην ψυχική ασθένεια, το κλειδί για την ευτυχία φαίνεται να είναι –εκ πρώτης όψεως- απλό: συμπεριφέρεστε στους άλλους με τον τρόπο που θα θέλατε να σας συμπεριφέρονται. Αλλά όπως λέει εκείνο το παλιό αγγλοσαξωνικό ρητό: «Αυτό, πιο εύκολα λέγεται απ’ ό,τι γίνεται»…

Αφήστε ένα σχόλιο