Ανάγκη επαφής

Δημοσιεύτηκε από economia 11/05/2020 0 Σχόλια The Economist,

Οικονομική Επιθεώρηση, Mάιος 2020, τ. 994

από τον Τhe Economist

 

 

 

 

Πώς λειτουργούν οι άνθρωποι, εκ φύσεως κοινωνικά ζώα, όταν αποκόπτονται από τους γύρω τους;

 

 

 

 

Η 33χρονη έμπορος τέχνης Κλόντια (δεν είναι αυτό το πραγματικό της όνομα) αισθάνεται έτοιμη για το lockdown του κορονοϊού στο σπίτι της, στο Λονδίνο. Με ιστορικό αλκοολισμού που έχει ξεπεράσει και με «μια-δυο νευρικές καταρρεύσεις», έχει βιώσει την πραγματικότητα προγραμμάτων αποτοξίνωσης. Σ’ εκείνη τη φάση της ζωής της, οι μετακινήσεις της ήταν περιορισμένες. Ήταν υποχρεωμένη να ακολουθεί μια αυστηρή ρουτίνα, να ξυπνάει και να τρώει τα γεύματά της την ίδια ώρα κάθε μέρα. Αυτή ακριβώς η ρουτίνα τη βοηθάει πολύ τώρα. Μαζί με τους υπόλοιπους Βρετανούς, ζει σε κατάσταση lockdown καθώς η χώρα μάχεται για να ανακόψει τη διάδοση του Covid-19. Όλοι τους επιτρέπεται να βγαίνουν από το σπίτι μόνον υπό πολύ συγκεκριμένες συνθήκες. Η κυβέρνηση έχει καλέσει τους πάντες να μην συναντούν άλλους πέραν εκείνων με τους οποίους συμβιώνουν – ούτε καν άλλα μέλη της οικογένειάς τους.

 

«Τις δύσκολες μέρες», διηγείται η Κλόντια, «λέω στον εαυτό μου ότι πρέπει να φτιάξω το κρεβάτι μου, να κάνω ντους και να φάω». Κάθε πρωί κάθεται και γράφει έναν κατάλογο των πραγμάτων που την κάνουν να αισθάνεται ευγνωμοσύνη: δεν ζει πλέον σε «σπίτι χωρίς αλκοόλ» μαζί με άλλες 12 γυναίκες, αλλά σε δικό της διαμερισματάκι· το νεογέννητο μωρό της αδελφής της –το οποίο δεν έχει κατορθώσει ακόμη να συναντήσει– είναι υγιέστατο. Α, ναι, αποφεύγει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και πάλι όμως, έχει άγχος: «Φοβάμαι ότι σε μια-δυο βδομάδες θα θέλω να ουρλιάξω».

 

Είναι γνωστό: τα τραυματικά γεγονότα, από τις φυσικές καταστροφές μέχρι τους πολέμους, μπορεί να πλήττουν την πνευματική υγεία των ανθρώπων. Ο Covid-19 δεν διαφέρει υπ’ αυτήν την έννοια. Έφερε τον φόβο της μετάδοσης, καθώς και την απειλή να βρεθούν άρρωστοι οι αγαπημένοι του καθενός ή της καθεμιάς από εμάς. Προξένησε πελώρια ανασφάλεια για κάθε πλευρά της ζωής. Και με το 1/5 του παγκόσμιου πληθυσμού να ζει υπό συνθήκες lockdown, η μακρά απομόνωση φέρει αισθήματα μοναξιάς, άγχους και νευρικής κατάπτωσης. Οι καραντίνες και η «κοινωνική αποστασιοποίηση», μέτρα πολιτικής που είναι αναγκαία προκειμένου να ανακοπεί η διάδοση του νέου κορονοϊού, που προξενεί την ασθένεια Covid-19, λειτουργούν ενάντια στην ανθρώπινη φύση. Το άγγιγμα, η ύπαρξη κοινωνικών δικτύων έχουν πρωταρχική σημασία και για τους ανθρώπους αλλά και για τα άλλα πρωτογενή θηλαστικά πλην ανθρώπων: οι θηλυκοί μπαμπουίνοι που έχουν περισσότερα άτομα στο περιβάλλον τους, ή φίλους, παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα στρες.

 

Χρειάστηκε λιγότερο από έναν μήνα στην Ιταλία, όπου επιβλήθηκε καραντίνα σε εθνικό επίπεδο, για να αρχίσει να φανερώνεται η επίπτωση σε επίπεδα στρες στην ψυχική υγεία των ανθρώπων. Στα 13.000 θύματα του Covid-19 μέχρι τις αρχές Απριλίου, περιλαμβάνονταν τουλάχιστον 2 νοσοκόμες που αυτοκτόνησαν: πρόκειται για προσωπικό της εντατικής, όπου φρόντιζαν ασθενείς με κορονοϊό. Το συνδικάτο των Ιταλών νοσοκόμων ανέφερε ότι η μια τους (η Ντανιέλα Τρέτσι) είχε κλειστεί στο σπίτι με υπόνοια της ασθένειας και είχε τύψεις ότι μπορεί να είχε η ίδια κολλήσει τους ασθενείς. (Οι τοπικές αρχές εξήγησαν ότι το τεστ της δεν είχε βγει θετικό.) Στη Γερμανία, η οποία επέβαλε περιορισμούς μετά την Ιταλία, ο υπουργός Οικονομικών του κρατιδίου της Έσσης, που είχε αναφερθεί ότι αισθανόταν μεγάλη ανησυχία για τις οικονομικές συνέπειες της πανδημίας, αυτοκτόνησε στις 28 Μαρτίου.

 

«Οι άνθρωποι παλεύουν με τα συναισθήματά τους την ίδια ώρα που παλεύουν με την οικονομική επίπτωση της κρίσης», δήλωσε ο Άντριου Κουόμο, κυβερνήτης της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, που έχει πληγεί βαρύτερα στις ΗΠΑ. Τέσσερεις μέρες αργότερα, άνοιξε δωρεάν τηλεφωνική γραμμή στήριξης για όσους είχαν προβλήματα ψυχικής υγείας.

 

Κατά τη διάρκεια πανδημιών υπάρχουν άνθρωποι που είναι περισσότερο ευάλωτοι στο στρες. Οι επαγγελματίες της υγείας είναι οι περισσότερο εκτεθειμένοι στον ιό. Η αίσθηση συλλογικής προσπάθειας και η συμμετοχή σε ομάδα που βοηθά τους άλλους ανθρώπους μπορεί να κρατάει ψηλά το ηθικό τους. Όμως, πολλοί γιατροί και νοσοκόμοι αναγκάζονται να απομονωθούν από τις οικογένειές τους επειδή μπορεί να είναι φορείς του ιού – κι αυτό προστίθεται στο στρες που βιώνουν, σύμφωνα με τον Ντρουβ Κούλαρ, γιατρό από τη Νέα Υόρκη. […]

 

Στον γενικό πληθυσμό, ορισμένοι μπορεί να αισθάνονται ιδιαίτερη ανησυχία. Εκείνοι που έχασαν τη δουλειά τους –και τώρα έχουν φθάσει εκατομμύρια– μπορεί να μην έχουν χάσει μόνο το εισόδημά τους, αλλά και την ίδια τους την ταυτότητα, τη ρουτίνα της ημέρας, καθώς και το κοινωνικό τους δίκτυο, σύμφωνα με τον Ζαν-Εμανουέλ Nτε Νεβ του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.

 

Όσοι ζουν μόνοι, αλλά προηγουμένως προχωρούσαν κάπως τις μέρες τους με φίλους, ή πάλι όσοι χρειάζεται να ζουν αποκομμένοι από τον ή τη σύντροφό τους, ζουν αιφνιδίως έντονο αίσθημα μοναξιάς. Πολλοί που είχαν την ευκαιρία για ομαδική σωματική άσκηση –ή πάντως έκαναν βόλτες έξω από το σπίτι– βρίσκονται στριμωγμένοι σ’ ένα σαλόνι ή παρακολουθούν διαδικτυακά μαθήματα. Η Αμπιγκέιλ, εθελόντρια σε ΜΚΟ στις Βρυξέλλες, θυμάται πόσο την εκνεύριζαν οι φοιτητές γείτονές της με τη δυνατή μουσική που έπαιζαν. Τώρα όμως που ζει την πραγματικότητα του lockdown μόνη, άρχισε να τους γνωρίζει – και καλοδέχεται πλέον τη μουσική τους: «Φέρνουν μια αίσθηση πάρτι». Στο Βέλγιο, τη Βρετανία, την Ιταλία και την Ολλανδία, ο κόσμος βγαίνει σε πόρτες και παράθυρα να χειροκροτήσει και να χτυπάει κατσαρόλες, ευχαριστώντας έτσι τους ανθρώπους του συστήματος υγείας.

 

Βέβαια, και η επαφή με συγγενείς και φίλους μέσω βιντεοκλήσεων βοηθάει – χωρίς όμως να αποτελεί αληθινό υποκατάστατο για την πρόσωπο με πρόσωπο επαφή. Μπορεί να «επιβραδύνει τον ρυθμό φθοράς» της σχέσης με φίλους, κατά τον Ρόμαν Ντάνμπαρ, καθηγητή ανθρωπολογίας και εξελικτικής ψυχολογίας στην Οξφόρδη, αλλά ποτέ δεν θα αντικαταστήσει την άμεση επαφή. Για την Κλόντια, η στιγμή αυτή θα έρθει όταν ξαναβρεθεί με την ποδοσφαιρική ομάδα φίλων της –σωματική άσκηση και ομαδική θεραπεία ταυτοχρόνως– αντί να μιλάει μόνο ηλεκτρονικά μαζί τους. «Θα ‘ναι ωραία», λέει.

Αφήστε ένα σχόλιο