Ρεαλισμός και αισιοδοξία

Δημοσιεύτηκε από economia 13/05/2020 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάιος 2020, τ. 994

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αγαπητοί μου Αναγνώστες,

 

Η κρίση της πανδημίας του νεοφερμένου κορονοϊού που περνάμε εδώ και δύο μήνες, χωρίς να ξέρουμε ακόμη με ασφάλεια πότε θα τελειώσει, στάθηκε αφορμή να ξεσκεπαστούν χρόνιες αδυναμίες των χωρών του δυτικού πολιτισμού. Υπήρξε ακόμη η αφορμή για να αναδειχθεί ακόμη πιο έντονα το χάσμα που χωρίζει τις ΗΠΑ από την Κίνα, αλλά και –σε μικρότερη κλίμακα– το χάσμα βορείων και νοτίων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

 

Όσο θα αναλογιζόμαστε τους αδυσώπητους αριθμούς σε ανθρώπινα θύματα, δύσκολα θα αφήσουμε να ξεθωριάσουν από τη μνήμη μας οι φοβερές εικόνες της ουράς των φερέτρων, της αγωνίας των διασωληνωμένων, ή οι ηρωικές μορφές του ιατρικού προσωπικού. Η αναστάτωση που προκλήθηκε στην καθημερινότητά μας είναι εντελώς ασήμαντη μπροστά στην ανθρώπινη τραγωδία που ξετυλίχτηκε μπροστά στα έκπληκτα μάτια μας.

 

Τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές, οι πληροφορίες ακόμη και για το άμεσο μέλλον μας είναι αντιφατικές. Να φοράμε μάσκες ή όχι; Πότε θα ταξιδέψουμε ξανά χωρίς φόβο; Πόσο σωστή ή λανθασμένη ήταν η αντιμετώπιση της πανδημίας με διαφορετικά μέτρα και διαφορετικές προσεγγίσεις στα διάφορα κράτη, όσο τα αποτελέσματα της κάθε μεθόδου σε βάθος χρόνου παραμένουν άγνωστα; Τι θα γίνει με ένα ενδεχόμενο δεύτερο κύμα της πανδημίας; Τα βασανιστικά ερωτήματα θα αιωρούνται για πολύ καιρό στην ατμόσφαιρα, χωρίς να υπάρχουν πειστικές απαντήσεις.

 

Όμως, η ζωή συνεχίζεται– όπως είναι η μόνιμη παρηγορητική επωδός κάθε τραγωδίας.

 

Μόλις παρατηρηθεί βελτίωση των δραματικών περιστάσεων, τα προβλήματα που προϋπήρχαν θα ξαναγυρίσουν – και, φυσικά, με οδυνηρότερο τρόπο. Οι ανοιχτές πληγές των σχέσεων της χώρας μας με την Τουρκία και στο καυτό προσφυγικό ζήτημα δεν έχουν καλυτερεύσει και οι κίνδυνοι δεν έχουν απομακρυνθεί. Σε αυτούς προστέθηκαν τα νέα μεγάλα οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που δημιούργησε η πανδημία. Ενδεικτικά και μόνο, αναφέρω την οικονομική καταστροφή χιλιάδων μικρομεσαίων επιχειρήσεων όλων των κλάδων. Χαρακτηριστικοί είναι οι αριθμοί που δίνονται για τη λίστα των κλάδων που πλήττονται από την εξάπλωση του κορονοϊού: 600 χιλιάδες ιδιωτικές επιχειρήσεις με 1.200.000 μισθωτούς και μηνιαίο τζίρο 8,3 δισ. ευρώ και 550.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και ιδιοκτήτες ατομικών επιχειρήσεων.

 

Έτσι προκύπτει μεγάλη άνοδος της ανεργίας μέχρι και σε επίπεδο 22%, η ύφεση που υπολογίζεται από σημαντικούς φορείς (Τράπεζα της Ελλάδος, ΙΟΒΕ, Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, αλλά και ΔΝΤ, ΟΟΣΑ…) σε μια ψαλίδα από 4% έως 11,1%, όπως και η πρόβλεψη για επακόλουθη νέα δραματική αύξηση του δημόσιου χρέους έως και άνω του 200% του ΑΕΠ. Αγώνας δρόμου διαγράφεται για ανάσχεση της πτώσης του ΑΕΠ και ανόρθωση της οικονομίας, μετά και από τη δεκαετή κρίση που γνωρίσαμε.

 

Στο μεταξύ, φυγόκεντρες δυνάμεις αναπτύχθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση με τη διστακτική αναζήτηση έμπρακτης αλληλεγγύης προς τις περισσότερο δοκιμαζόμενες χώρες. Σε επίπεδο Eurogroup προωθήθηκε ένα αρχικό πακέτο στήριξης 540 δισ. ευρώ, την ώρα όμως που η ΕΚΤ –που έλαβε εξαρχής τα δικά της μέτρα νομισματικής χαλάρωσης– εκτιμούσε τις ανάγκες στα 1,5 τρισ. και η Κριστίν Λαγκάρντ εγκαλούσε τους ηγέτες των «27» για «πολύ λίγο, πολύ αργά». Ήδη, στην Κορυφή της 23ης Μαρτίου, με τη συζήτηση για «Ταμείο Ανάκαμψης» με στόχο τα 2 τρισ. (αλλά μέσω σημαντικής μόχλευσης…) ο πήχυς τέθηκε σαφώς ψηλότερα, αλλά πάλι η συζήτηση έδειξε μετέωρη. Θα είναι αυτή η αρχή μιας ουσιαστικής ευρωσυνεννόησης;

 

Όμως δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι η κρίση συμβάλλειμε ταχύτατους ρυθμούς– στην υιοθέτηση θετικών συνηθειών. Η εξοικείωση με την τηλεργασία, με την τηλεκπαίδευση, με την τεχνολογία των τηλεδιασκέψεων, η εντυπωσιακή επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους με την αποδοχή αλλαγών (άυλη συνταγογράφηση, ψηφιακή υπογραφή, πιστοποιητικά) που αναμένονταν εδώ και χρόνια, καθώς και η αναγνώριση του ρόλου και η υποχρεωτική αναβάθμιση του ΕΣΥ είναι από τα θετικά σημεία που αφήνει πίσω η λαίλαπα της Covid-19.

 

Μπροστά μας βρίσκεται τώρα η ουσιαστική πρόκληση της πετυχημένης εξόδου από την κρίση. Χρειάζονται μεγάλες αντοχές για να μην ολισθήσει κανείς σε λαϊκίστικα μέτρα, αλλά να συγκροτήσει αξιόπιστη και ρεαλιστική στρατηγική.

Αφήστε ένα σχόλιο