Επιπτώσεις από την κρίση του κορωνοϊού

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 20/05/2020 0 Σχόλια Economia Blog,

...και το μέλλον του λαϊκισμού

 

Σε ένα webinar, διαδικτυακό σεμινάριο του London Business School, προσεγγίστηκε η διπλή επίπτωση της κρίσης του κορωνοϊού όπως πορεύεται με τις βδομάδες που περνούν: πώς προσαρμόζεται το οικονομικό σύστημα (εδώ την βασική εισήγηση έκανε ο βετεράνος Οξφόρδης,  Χάρβαρντ και Μπέρκλεϊ Richard Portes, τώρα διευθυντής του CEPR), και πώς τα πολιτικά συστήματα (εδώ την προσέγγιση έκανε ο Ηλίας Παπαϊωάννου, πέραν του LBS φέτος διδάσκων στο ΜΙΤ). Το σχήμα αυτού του webinar περιλάμβανε – την ώρα που εξελίσσονταν οι τοποθετήσεις – διαδικτυακές ψηφοφορίες μεταξύ όσων παρακολούθησαν, ώστε να δημιουργηθεί μια αίσθηση του πώς ειδικοί ή/και ενδιαφερόμενοι αξιολογούσαν τις επιπτώσεις της κρίσης του κορωνοϊού. Μάλιστα η ηλεκτρονική ψηφοφορία γινόταν πριν και μετά τις εισηγήσεις: ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η ροή της συζήτησης δεν μετακίνησε και πολύ τις απόψεις.

 

Λοιπόν: στο κατά πόσον η επίπτωση από την πανδημία θα είναι «κατά πολύ αρνητική», ένα 66% απάντησε θετικά, ένα 32% «όχι και τόσο». Στο αν η επίπτωση θα είναι «πιο ισχυρή από εκείνην της κρίσης του 2008-9», ένα 69% απάντησε «πιο ισχυρή», ένα 10% «λιγότερο», ένα 6% «το ίδιο». ( Αυτή ήταν η πτυχή θεμάτων του R. Portes). Στο αν το πέρασμα του κορωνοϊού «θα ενισχύσει ή θα αδυνατίσει τα φαινόμενα λαϊκισμού στην πολιτική», ένα 13% θεώρησε ότι θα υπάρξει ισχυρή υποχώρηση, 25% σχετική, 7% «ούτε, ούτε», 27% αναμένει σχετική ενίσχυση, 30% σημαντική ενίσχυση. Ως προς το τι οδηγεί/εντείνει τον λαϊκισμό, 24% απάντησαν οι ανισότητες, 19% η ανεργία, 14% η παγκοσμιοποίηση, 13% η μετανάστευση, 11% τα ποικίλα fake news, ενώ μόλις 6% οι πολιτικές της ταυτότητας και 2% η αυτοματοποίηση της παραγωγής. (Εδώ, η προσέγγιση Ηλία Παπαϊωάννου).

 

Αξιοποιώντας την προειδοποίηση του Νιλς Μπορ ότι «οι προβλέψεις είναι δύσκολο πράγμα, ιδίως όταν αφορούν το μέλλον», ο Η. Παπαϊωάννου προσπάθησε να προσεγγίσει την μελλοντική επίπτωση της κρίσης επί των φαινομένων λαϊκισμού ξεφυλλίζοντας πρώτα τις διάφορες πτυχές/εκδοχές του λαϊκισμού: την «ηθική» στάση (εναντίον των ελίτ, εναντίον του πλουραλισμού, της παγκοσμιοποίησης, των «άλλων»), την αναγωγή σε παραδοσιακές αξίες, τον εθνικισμό (που οδηγεί σε αντι-παγκοσμιοποιητικές /αντι-Ευρωπαϊκές κατευθύνσεις), το μεταναστευτικό ρεύμα, την αντι-κατεστημένη στάση (που καταλήγει, μέσω της άρνησης των ελίτ μέχρι την άρνηση της επιστήμης ή/και το αντιεμβολιαστικό κίνημα), την ανάδειξη των αυταρχικών αξιών, τέλος την επιθετική εκδοχή διακυβέρνησης με την αντίστοιχη επικοινωνία.

 

Στην κρίση του κορωνοϊού, υπήρξαν υγειονομικές και οικονομικές προσεγγίσεις. Των πρώτων η αποτελεσματικότητα κρίθηκε από τους αριθμούς θανάτων, τις συνθήκες στα νοσοκομεία, τις ΜΕΘ, τα τεστ. Των δεύτερων η αντίστοιχη αποτελεσματικότητα μετρήθηκε από την προστασία της απασχόλησης, την νομισματική πολιτική και τις επιλογές δημοσιονομικής κάμψης. Κάπου στην σύνθεση των δυο, βρίσκει κανείς την άσκηση ηγεσίας – δηλαδή την διαμόρφωση μιας αίσθησης κοινής πορείας, την διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Ως χώρες που δεν τα πήγαν καλά στο υγειονομικό πεδίο, με λαϊκιστική ροπή βρίσκει κανείς (κατά Η. Παπαϊωάννου) τις ΗΠΑ, την Ιταλία, την Βρετανία, στην δε αυταρχική πλευρά την Κίνα ή το Ιράν. με μη-λαϊκίστικη διακυβέρνηση την Ισπανία,  το Βέλγιο, τον Καναδά, το Περού, εντέλει την Σουηδία. Σε φάση κακής εξέλιξης βρίσκονται λαϊκιστικές Κυβερνήσεις όπως της Βραζιλίας, της Ρωσίας, της Τουρκίας ή του Μεξικού. Ενώ με σχετική μέχρι στιγμής επιτυχία κινήθηκαν χώρες με λαϊκιστική διακυβέρνηση όπως η Ουγγαρία ή η Πολωνία, αλλά και μη-λαϊκιστικές όπως η Νέα Ζηλανδία, η Αυστραλία, η Δανία, η Γερμανία, η Ιαπωνία – και η Ελλάδα.

 

Μια σημαντική διάσταση, που φωτίζει η προσέγγιση του Παπαϊωάννου, αποτελεί το χάσμα που παρουσιάζεται μεταξύ πραγματικής και φαινόμενης διαχείρισης της κρίσης (δηλαδή αντίληψης επιτυχίας ή αποτυχίας) . Οι περιφερειακές – π.χ. στις ΗΠΑ –, ή πάλιν οι εισοδηματικές και ταξικές ανισότητες, καθώς και η οξύτητα των διαφωνιών (ακόμη και για «αδιαμφισβήτητα» γεγονότα) δημιουργούν αβεβαιότητα.

 

Όταν θέλει κανείς να προβλέψει την επίπτωση της πανδημίας στην αυριανή πορεία του λαϊκισμού, θα χρειαστεί να συνυπολογίσει την οικονομική ύφεση, την έκταση της κοινωνικής κρίσης, το βάθος των ανισοτήτων και την επιδείνωσή του, την μείωση των ευκαιριών/τον περιορισμό της κοινωνικής κινητικότητας, καθώς και τις μορφές πολιτικής που θα εφαρμοσθούν: κοινωνικό κράτος (με κενά), φορολογική πολιτική (με αύξηση των φόρων, αλλά αντιστάσεις κατεστημένων συμφερόντων), ανάσχεση της παγκοσμιοποίησης ή και (περιορισμένα) προστατευτισμό, αύξηση των ρυθμιστικών παρεμβάσεων (πάλι όμως με αντιστάσεις).

 

Είδαμε, ήδη, στο ξεκίνημα πώς οι συμμετέχοντες στο webinar είδαν να σταθμίζονται στο εξαγόμενο αυτοί οι συντελεστές επηρεασμού του λαϊκισμού από το σοκ της πανδημίας και τις προσπάθειες αντιμετώπισής της: το ζήτημα είναι πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα τώρα, με το άνοιγμα/επανεκκίνηση.

 

Αφήστε ένα σχόλιο