Πρέπει να σπάσουμε τη γυάλινη οροφή

Δημοσιεύτηκε από economia 21/05/2020 0 Σχόλια Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Μάιος 2020, τ. 994

IΣΟΤΗΤΑ της Μαρίνας Πρωτονοταρίου

 

 

 

 

 

 

Οικονομική αναγκαιότητα η ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στις διοικητικές θέσεις των επιχειρήσεων

 

 

 

 

 

Στη σύγχρονη εποχή, όπου κυριαρχεί η οικονομία, η συμμετοχή των γυναικών στις διοικητικές θέσεις, στον επιχειρηματικό στίβο και την πολιτική δεν αποτελεί πια γυναικεία υπόθεση: είναι πλέον απαίτηση της αγοράς.

 

Κι αυτό γιατί η ισότητα των φύλων έχει θεμελιώδη σημασία για το αν οι οικονομίες και οι κοινωνίες ευδοκιμούν· το gender inequality δημιουργεί στεγανά που δεν βοηθούν μια επιχείρηση να αξιοποιήσει το πραγματικό δυναμικό της και να είναι ανταγωνιστική.

 

Η αξιοποίηση του μισού από τα διαθέσιμα ταλέντα του πλανήτη έχει τεράστια σημασία για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και τη μελλοντική ετοιμότητα των οικονομιών και των επιχειρήσεων παγκοσμίως, τα δε funds δεν απαιτούν από τις επιχειρήσεις που θα επενδύσουν μόνο εταιρική διακυβέρνηση και πράσινη ενέργεια, αλλά και συμμετοχή γυναικών στις θέσεις εξουσίας.

 

Η συμμετοχή των γυναικών, πλέον, συνδέεται με την οικονομία και με τις μεγαλύτερες αποδόσεις που μπορεί να φέρει η απελευθέρωση από προκαταλήψεις και στερεότυπα.

 

Πού βρισκόμαστε όμως σήμερα;

 

 

 

 

 

 

 

Ουραγός η Ελλάδα

 

Στο World Economic Forum παρουσιάστηκε ο δείκτης World Gender Gap 2020, ο οποίος καταγράφει το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων, στην πολιτική και γενικά στις θέσεις εξουσίας, με στόχο να αφυπνιστεί το παγκόσμιο κοινό για το τι σημαίνει αυτό το χάσμα αλλά και να αναδειχτούν οι ευκαιρίες και η αξία που κρύβεται στη μείωσή του.

 

Η Ελλάδα, στο World Gender Gap 2020, τον δείκτη που μετρά τη συμμετοχή γυναικών σε διοικητικά συμβούλια, βρίσκεται στο 11,3%, κατέχοντας την τελευταία θέση στη δυτική Ευρώπη, πίσω από το Λουξεμβούργο με 12%, την Ιρλανδία με 17,6% και την Αυστρία με 19,2%. Στις πρώτες θέσεις βρίσκονται η Γαλλία με 43,6% και η Ισλανδία με 43%.

 

Το παράδοξο, που πλέον πρέπει να αλλάξει, είναι ότι, αν και οι γυναίκες σε πολλές χώρες αποτελούν πάνω από το μισό του συνολικού πληθυσμού, εντούτοις δεν έχουν την εξουσία και τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για κοινωνικο-επαγγελματική ανέλιξη, το οποίο θεωρείται εμπόδιο στην οικονομία.

 

Οι λόγοι είναι οι γνωστοί. Οι αντικειμενικές συνθήκες, οι οικογενειακές υποχρεώσεις, που «αυτονόητα» βαραίνουν περισσότερο τις γυναίκες, και τα στερεότυπα δημιουργούν αόρατα εμπόδια που κρατούν τις γυναίκες πάντα σε απόσταση από τις θέσεις ευθύνης. Σήμερα, όμως, οι οικονομικοί οργανισμοί του πλανήτη είναι αποφασισμένοι να αλλάξουν τα δεδομένα και να απελευθερώσουν την κρυμμένη δύναμη των γυναικών…

 

Όπως τονίζεται και στις προτάσεις της μελέτης του World Economic Forum, «είναι απαραίτητη η μεταβολή της νομοθεσίας και των πολιτιστικών/κοινωνικών στάσεων απέναντι στο σχετικό χρονικό διάστημα που αφιερώνουν οι γυναίκες στην αμειβόμενη οικιακή εργασία και φροντίδα· διότι, αν δεν εξισορροπηθεί το βάρος των καθηκόντων νοικοκυριού και περίθαλψης, τότε δημιουργείται μια κατάσταση που θα συνεχίσει να υπονομεύει τις ευκαιρίες σταδιοδρομίας των γυναικών».

 

Με το βλέμμα στο μέλλον, η έρευνα του World Economic Forum καταλήγει στο ότι οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής πρέπει να αναλάβουν δράση για να εξοπλίσουν καλύτερα τις νεότερες γενιές –ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες– με τις δεξιότητες που απαιτούνται ώστε αυτές να επιτύχουν στον κόσμο των μελλοντικών θέσεων εργασίας. Είναι απαραίτητο, τονίζεται, να ενθαρρυνθούν οι νέοι άνδρες και οι νέες γυναίκες που αποφοιτούν από κάθε επίπεδο εκπαίδευσης να αποκτήσουν τα είδη των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την αγορά εργασίας της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης.

 

Εκτός όμως από την αγορά, το ίδιο θέλουν και οι γυναίκες. Κάθε γενιά, ακόμη πιο δυναμική από την προηγούμενη, διεκδικεί ίση πρόσβαση στις υψηλόβαθμες θέσεις και ίδιες αμοιβές και ευκαιρίες ανέλιξης. Τέσσερις δυναμικές γυναίκες μάς μιλούν γι’ αυτή τη συνεχή προσπάθεια, που όμως έχει αποτέλεσμα.

 

 

 

Άντζελα Γκερέκου

 

 

Η πρόεδρος του ΕΟΤ Άντζελα Γκερέκου αναφέρει: «Πιστεύω ότι η ηγεσία είναι γένους θηλυκού· αλλά η ηγεσία δεν γεννιέται, καλλιεργείται και χρειάζεται πίστη, έμπνευση, πάθος, όραμα, ευελιξία υπομονή και επιμονή.

 

Για την ηγεσία πρέπει να υπάρχουν σαφείς στόχοι προκειμένου να μπορέσουν να επιτευχθούν. Οι γυναίκες από τη φύση μας έχουμε έμφυτη την ενσυναίσθηση και την καινοτομία, αρκεί να μπορούμε να την αναδείξουμε και με τα κατάλληλα εργαλεία να εξελίξουμε τον όποιο τομέα ενασχόλησής μας. Οι αριθμοί και τα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά. Οι γυναίκες στις θέσεις της γυναικείας επιχειρηματικότητας και καινοτομίας βρίσκονται πολύ ψηλά, σαρώνουν στην κυριολεξία τους διεθνείς διαγωνισμούς.

 

Έχουμε πολλά παραδείγματα και στην Ελλάδα, και είναι πλέον η στιγμή που πρέπει όλο αυτό το αναξιοποίητο γυναικείο δυναμικό να αξιοποιηθεί πλήρως, γιατί είναι αυτό που μπορεί να βρει με περισσότερη ευελιξία λύσεις στις σημερινές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις.

 

Και, φυσικά, θέλουμε περισσότερες γυναίκες και στην τουριστική βιομηχανία, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του ΑΕΠ της χώρας μας».

 

«Σήμερα οι γυναίκες πιστεύω πως ανταποκρίνονται πλήρως στις προκλήσεις των καιρών – και εννοείται ότι δεν θέλουμε ποσοστώσεις και ειδική μεταχείριση, θέλουμε ίσες ευκαιρίες.

 

Οι παγκόσμιοι οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ, θέτουν ψηλά στην ατζέντα τους την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, προκειμένου νομικά και ουσιαστικά να έχουν τα ίδια δικαιώματα, αλλά και τις ίδιες υποχρεώσεις σε όλους τους τομείς της ζωής και της καθημερινότητάς τους: από την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, την ίση μεταχείριση και την εκπαίδευση μέχρι την ίση αμοιβή τους και τη συμμετοχή τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων και την πολιτική.

 

Ο 5ος στόχος βιώσιμης ανάπτυξης (SDGs) του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αναφέρεται ακριβώς σε αυτό.

 

Όταν μιλάμε για δικαιώματα γυναικών και ισότητα των φύλων, αναφερόμαστε βεβαίως σε ένα ευρύ φάσμα πτυχών, που αφορά τόσο την ιδιωτική όσο και την επαγγελματική τους ζωή. Πτυχές στις οποίες υπάρχουν ανισότητες, αποκλεισμός, αλλά και διακρίσεις. Ουσιαστικά, δεν μιλάμε για θετικές διακρίσεις, αλλά για την ίση μεταχείριση των γυναικών και την πρόσβαση σε ίσες ευκαιρίες.

 

Στον αγώνα της αλλαγής αυτών των δεδομένων, η ΕΕ έχει επιτύχει μόνο κατά το ήμισυ την ισότητα μεταξύ των φύλων και η πρόοδος είναι αργή.»

 

 

 

Ιουλία Χαϊδά

 

Η Ιουλία Χαϊδά, διευθύνουσα σύμβουλος της Ικτίνος Μάρμαρα, ανήκει στο μικρό ποσοστό γυναικών που είναι ηγετικά στελέχη σε επιχειρήσεις, ενώ η Ικτίνος Μάρμαρα αποτελεί ίσως τη μοναδική εισηγμένη με γυναίκα επικεφαλής. Είναι οι γυναίκες φιλόδοξες και ανταγωνιστικές στους επαγγελματικούς χώρους;

 

«Επειδή μεγαλώνουμε με αυτόν τον τρόπο, υπάρχουν εσωτερικοί περιορισμοί. Δηλαδή μια σκέψη: ότι αφού έχω τον ρόλο της μητέρας, της συζύγου και εξυπηρετώ ευρύτερες οικογενειακές υποχρεώσεις, όπως τους ηλικιωμένους, δεν μπορώ να αναλάβω και αυξημένες υποχρεώσεις επαγγελματικά. Οι γυναίκες προσανατολίζονται να κρατούν τους ρόλους αυτούς και περιορίζουν τη φιλοδοξία. Στις νεότερες γενιές αυτό αλλάζει, δεν είναι πια τόσο δεδομένο ότι όλες οι οικογενειακές υποχρεώσεις ανήκουν στη γυναίκα – αλλά αλλάζει αργά. Και για να δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά, σήμερα γίνονται πολλές προσπάθειες στήριξης και καθοδήγησής τους. Έχουμε ιδρύσει τον σύνδεσμο Woomanity, που τώρα διαμορφώνεται με στόχο να ενθαρρύνουμε γυναίκες που θέλουν να ξεκινήσουν μια επιχείρηση και χρειάζονται συμβουλές. Είμαστε 7 τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, διοργανώνουμε σεμινάρια επιχειρηματικότητας, έχουμε ένα κέντρο στο Μαρούσι και θέλουμε να δημιουργήσουμε ακόμη ένα στον Πειραιά, με στόχο να στηρίξουμε τις γυναίκες επιχειρηματίες στα πρώτα τους βήματα.»

 

 

 

 

Αλεξάνδρα Σδούκου

 

 

Εκτός όμως από το στερεότυπο ότι οι γυναίκες δεν είναι κατάλληλες για ηγετικές θέσεις, ένα άλλο γνωστό στερεότυπο είναι τα γυναικεία και τα αντρικά επαγγέλματα. Οι θετικές επιστήμες, τα εργοτάξια, η ενέργεια είναι χώροι όπου συνήθως κυριαρχούν οι άντρες.

 

Όπως αναφέρει η γενική γραμματέας Ενέργειας Αλεξάνδρα Σδούκου: "Στην πορεία αυτών των ετών ήμουν πάντα μειοψηφία στον εργασιακό μου χώρο. Παρόλ’ αυτά, δεν ένιωσα ποτέ άβολα σε αυτό τον ανδροκρατούμενο χώρο, και όλοι, όπου κι αν εργάστηκα, με αντιμετώπιζαν θετικά. Σίγουρα όμως, μια γυναίκα –και μάλιστα μια νέα γυναίκα– πρέπει να καταβάλει διπλή προσπάθεια σε σύγκριση με έναν άντρα για να αποδείξει ότι έχει μυαλό και ότι μπορεί να τα καταφέρει.

 

Το στερεότυπο αποτελεί συνάμα μια καχυποψία και έναν προβληματισμό: "Τώρα, τι να ξέρει αυτή;" Έπρεπε λοιπόν να δουλεύω δύο φορές πιο πολύ για να μπορέσω να πείσω και να καταξιωθώ. Ωστόσο, λόγω του χαρακτήρα μου, δεν άφησα ποτέ και σε κανέναν τα περιθώρια να θεωρήσει ότι δεν μπορώ να κάνω κάποια πράγματα, όπως, λόγου χάριν, να ανέβω σε μια πλατφόρμα εξόρυξης υδρογονανθράκων ή να επισκεφθώ έναν χώρο απορριμμάτων, επειδή, ακριβώς, ανήκω στο γυναικείο φύλο".

 

 

 

Λιάνα Γούτα

 

 

Μάλιστα, όπως αναφέρει η Λιάνα Γούτα, διευθύντρια Ενεργειακής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του πετρελαϊκού ομίλου ΕΛΠΕ και χημικός μηχανικός του ΑΠΘ, ο κλάδος Oil & Gas χρειάζεται τις γυναίκες, καθώς αντιμετωπίζει δύο μεγάλες προκλήσεις ως προς το ανθρώπινο δυναμικό: "Η πρώτη είναι ότι σχεδόν το 75% του ανθρώπινου δυναμικού του είναι πάνω από 50 ετών, άρα το μισό δυναμικό του κλάδου στα επόμενα 5-7 χρόνια θα συνταξιοδοτηθεί. Επομένως, έρχεται μια μεγάλη αλλαγή πληρώματος στα επόμενα χρόνια, που δεν θα πρέπει να μας βρει ανέτοιμους.

 

Η δεύτερη μεγάλη πρόκληση είναι να μπορέσει ο κλάδος να προσελκύσει τα καλύτερα ταλέντα, παρά το γεγονός ότι δείχνει να χάνει την αίγλη του στη νέα γενιά (millennials και Generation-Z) και στους νέους επιστήμονες. Είναι εντυπωσιακό ότι πριν από μία δεκαετία ήταν ο 14ος πιο ελκυστικός κλάδος για τους νέους μηχανικούς και τους σπουδαστές ΙΤ, αλλά σήμερα έχει υποχωρήσει 21 ολόκληρες θέσεις, πέφτοντας στην 35η θέση προτίμησης. Αυτή η εικόνα χρειάζεται να αλλάξει άμεσα. Για να γίνει αυτό, πρέπει ο κλάδος να αναδείξει τη δέσμευσή του στους παγκόσμιους στόχους που έχουν τεθεί για το κλίμα, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει για μια «δίκαιη μετάβαση» προς την κλιματική ουδετερότητα.

 

Μια άλλη πτυχή αφορά την εναρμόνισή του με τις ευρύτερες απαιτήσεις των καιρών και της κοινωνίας. Όπως η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, η συμβολή στην οικονομία, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα διαμορφώνουν την εικόνα των εταιρειών μας και του κλάδου γενικότερα, έτσι και η ισότιμη πρόσβαση στις θέσεις εργασίας, ο τρόπος διακυβέρνησης χωρίς διακρίσεις, οι ίσες ευκαιρίες στα δύο φύλα, η συμπερίληψη και η αποδοχή, αποτελούν επίσης ζητούμενα που θέτει η σύγχρονη κοινωνία –και ιδιαίτερα η νέα γενιά– από τις επιχειρήσεις.

 

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η καλύτερη αξιοποίηση του γυναικείου δυναμικού πρέπει να τύχει μεγαλύτερης προσοχής από τις εταιρείες του κλάδου. Δεν είναι μόνο ζήτημα ίσων ευκαιριών, πολιτισμού, καλύτερης εταιρικής διακυβέρνησης. Ακόμα περισσότερο, αποτελεί και ένα επιπρόσθετο οικονομικό κίνητρο. Διαδοχικές μελέτες διεθνών οργανισμών και φορέων κατά την τελευταία πενταετία επιβεβαιώνουν ότι όσες εταιρείες έχουν υψηλότερη γυναικεία συμμετοχή στις διοικητικές τους ομάδες παίρνουν καλύτερες αποφάσεις και έχουν κατά 15% καλύτερα αποτελέσματα από τον μέσο όρο του κλάδου τους. Επειδή ακριβώς υπάρχει και η οικονομική διάσταση, είναι σημαντικό όλες οι εταιρείες να βάλουν τους δικούς τους εσωτερικούς δείκτες, ώστε να καταγράψουν τη σημερινή εικόνα τους και ακολούθως να θέσουν μετρήσιμους στόχους για το τι μπορούν να βελτιώσουν και τι να κερδίσουν με τη συμβολή και γυναικών σε θέσεις ευθύνης».

 

Γιατί όμως, αφού έχουν ανάλογα προσόντα, δεν ανέρχονται οι γυναίκες στην κορυφή της πυραμίδας;

 

Πρόσφατη μελέτη της McKinsey (Οκτ. 2019) κατέγραψε ότι ανάμεσα σε 19 βιομηχανικούς τομείς ο κλάδος Ο&G έχει τις χειρότερες επιδόσεις στη συμμετοχή γυναικών. Συνολικά, μόνο το 15% των εργαζομένων είναι γυναίκες και, ενώ στο entry level αυτό το ποσοστό ανέρχεται στο 27%, όσο ανεβαίνουμε προς τα υψηλότερα διοικητικά κλιμάκια η παρουσία των γυναικών φθίνει διαρκώς, μέχρι που φτάνει να αγγίζει μόλις το 2% στην κορυφή της ιεραρχικής πυραμίδας (C-suite positions).

 

«Δίχως αμφιβολία, αυτό συνιστά μια απώλεια ταλέντου, ένα talent drain, για κάθε επιχείρηση, αλλά και για την οικονομία γενικότερα», σημειώνει η Λιάνα Γούτα.

 

«Οι εταιρείες οφείλουν να αξιολογήσουν τα παραπάνω στοιχεία, να θέσουν στόχους και να δημιουργήσουν τα κίνητρα για την αλλαγή. Το πρώτο, απλό αλλά πολύ σημαντικό, βήμα είναι η καταγραφή της κατάστασης, ώστε να βασίζουμε ενέργειες και αποφάσεις σε πραγματικά στοιχεία και νούμερα, και όχι στην αίσθηση που έχουμε από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Το λέω αυτό γιατί, αν ρωτήσουμε τους περισσότερους σε μια εταιρεία να μας πουν εάν οι γυναίκες έχουν τις ίδιες ευκαιρίες ή αν είναι το ίδιο ικανές με τους άνδρες συναδέλφους τους, η απάντηση είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα είναι καταφατική. Όταν όμως δούμε τα πραγματικά νούμερα, θα διαπιστώσουμε μια άλλη αλήθεια, πολύ διαφορετική.

 

Ένα άλλο ενδιαφέρον εύρημα της ίδιας έρευνας της ΜcKinsey σχετίζεται με την αξιολόγηση των στελεχών των εταιρειών, πάνω στην οποία βασίζεται η εξέλιξη της καριέρας τους. Διαπιστώθηκε λοιπόν ότι στη λίστα των στελεχών με το high potential, από όπου επιλέγονται τα στελέχη που προωθούνται σε θέσεις ευθύνης, οι γυναίκες είναι ελάχιστες, παρόλο που στις τακτικές αξιολογήσεις οι επιδόσεις τους δεν διαφέρουν από αυτές των ανδρών συναδέλφων τους. Αυτό είναι πιθανόν να οφείλεται στα στερεότυπα, αλλά και στη δύναμη της συνήθειας που θεωρεί αυτονόητο να καταλαμβάνονται οι υψηλόβαθμες θέσεις ευθύνης σχεδόν αποκλειστικά από άντρες.»

 

ακόμα:

 

Γυναίκες στη ναυτιλία: Το νόμισμα με τις πολλές όψεις
Περί φύλου και γένους της ελληνικής πολιτικής

 

Αφήστε ένα σχόλιο