Τουρισμός και δημόσιες πολιτικές στη σύγχρονη Ελλάδα (1914-1950) – Η ανάδυση ενός νεοτερικού φαινομένου

Δημοσιεύτηκε από economia 28/05/2020 0 Σχόλια Βιβλιοπαρουσίαση,

του Άγγελου Φ. Βλάχου
Εκδόσεις: Κέρκυρα-
Economia Publishing, 1916
Σελίδες: 532

 

  του Γιώργου Βαϊλάκη

 

Ένα μεγάλο κενό στην επιστημονική προσέγγιση του τουρισμού στην Ελλάδα καλύπτει το βιβλίο του Άγγελου Φ. Βλάχου «Τουριστική Ανάπτυξη και Δημόσιες Πολιτικές στη σύγχρονη Ελλάδα (1914-1950): η ανάδυση ενός νεοτερικού φαινομένου» - μια παρακαταθήκη για επόμενες ερευνητικές απόπειρες.

 

Μέσα από αυτό, γίνεται κατανοητό ότι το όραμα της τουριστικής ανάπτυξης έρχεται από μακριά, ενώ αναδεικνύεται η σχέση του Τουρισμού με την Πολιτική και ακόμα περισσότερο με το Κράτος. Στην Ελλάδα, αυτή η φάση πολιτικής παρέμβασης συμπίπτει –συμβολικά- με την κήρυξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (1914) και φαίνεται να ολοκληρώνεται με την ανασύσταση του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (1950) - μια εξέλιξη που έμμεσα συνδέεται με τον αναδυόμενο Ψυχρό Πόλεμο. Όλα αυτά τα αποτυπώνει υποδειγματικά η παρούσα μελέτη του Άγγελου Φ. Βλάχου, έχοντας ως επίκεντρο την -ως επί το πλείστον- αδιερεύνητη ελληνική περίπτωση.

 

Σε κάθε περίπτωση, η τουριστική ανάπτυξη στην Ελλάδα διένυσε ποικίλες διαδρομές, ενώ δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι το κράτος ενεργοποιήθηκε για να συναντήσει και να διαχειριστεί τη διεύρυνση του ταξιδιωτικού ενδιαφέροντος, τη συμβολική στιγμή της μετάβασης από τον περιηγητισμό στον τουρισμό.

 

Πώς ξεκίνησε ο ελληνικός τουρισμός; Ποιοι ήταν οι θεσμοί ρύθμισης, υποστήριξης και προώθησης της αναδυόμενης δραστηριότητας; Πώς εντάχτηκε το φαινόμενο στο «βενιζελικό» πρόγραμμα αστικού εκσυγχρονισμού και πώς αντιμετωπίστηκε από τη «μεταξική» δικτατορία; Και, ακόμη, ποιες ακριβώς ενέργειες έπρεπε να υλοποιήσουν οι ελληνικές κυβερνήσεις για να ενθαρρύνουν την τουριστική κινητικότητα; Και σε ποιο βαθμό η άσκηση δημόσιας τουριστικής πολιτική πέρασε από τον ρευστό Μεσοπόλεμο στην κοσμογονία της Ανασυγκρότησης; Κορύφωση αυτής της προβληματικής στο βιβλίο αποτελεί η τεκμηρίωση της σχέσης του ελληνικού τουρισμού με την Αμερικανική Βοήθεια στο πλαίσιο του Σχεδίου Μάρσαλ και τη μεταπολεμική συζήτηση για τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας.
 

 

Από τους λιγοστούς επισκέπτες των αρχαιολογικών ανασκαφών και της Ακρόπολης, ως τους μαζικούς αποίκους της παραλίας και τους λάτρεις του ήλιου και της θάλασσας, ο δρόμος υπήρξε μακρύς αλλά γεμάτος κακοτοπιές. Η Ελλάδα ήταν γνωστή στους Ευρωπαίους πολύ πριν ο τουρισμός αποκτήσει την σημερινή του μορφή. Το να ταξιδεύεις στην Ελλάδα ήταν επιβεβλημένο - ειδικά για τους Βρετανούς επιστήμονες. Το ταξίδι στην Ελλάδα είχε συχνά εκπαιδευτικό χαρακτήρα –κυρίως για τους ταξιδιώτες που ασχολούνταν με κλασσικές σπουδές οι οποίοι βασισμένοι στα γραπτά των αρχαίων ιστορικών και φιλοσόφων, επισκέπτονταν περιοχές με ξεχωριστή ιστορική και αρχαιολογική αξία.

 

Μετά την ανεξαρτησία του ελληνικού κράτους (1821-1930) η ρομαντική ιδέα για τη αρχαία Ελλάδα προσέλκυσε πολλούς Ευρωπαίους επιχειρηματίες και διπλωμάτες. Αλλά ήταν η αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων το 1896 που σηματοδότησε την αρχή της προόδου και της εξέλιξης του ελληνικού τουρισμού, για να έρθουν πολλοί τουρίστες και να δημιουργηθούν ξενοδοχεία.

 

Ο συγγραφέας διέρχεται την ιστορία των νοοτροπιών, των θεσμών, των δημόσιων υποδομών φιλοξενίας, της ελληνικών ξενοδοχείων, των δικτύων μεταφοράς, της χρηματοδότησης όλων αυτών, αλλά και των τεχνολογικών εξελίξεων, των κοινωνικών μεταβολών, των διακρατικών σχέσεων, της εξέλιξης της επιχειρηματικότητας. Και όλα αυτά, στο πλαίσιο -πάντα- της μεγάλης Ιστορίας που κινείται με άλλους ρυθμούς, η οποία όχι μόνο διαμορφώνει αλλά και διαμορφώνεται από τις συνεχείς μετεξελίξεις του ιδιαίτερα γοητευτικού τουριστικού φαινομένου.

 

Αφήστε ένα σχόλιο