Αντίστροφη μέτρηση

Δημοσιεύτηκε από economia 02/06/2020 0 Σχόλια άρθρα,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ioύνιος 2020, τ. 995

ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΟΤΡΙΑ της Αλεξάνδρας Κ. Βοβολίνη

 

 

 

 

 

 

Αγαπητοί μου αναγνώστες,

 

 

Με τη σταδιακή επιστροφή σε μια μορφή κανονικότητας μετά από την αρχή της ύφεσης της πανδημίας του κορονοϊού στις περισσότερες χώρες του πλανήτη μας, ανακαλύπτουμε επώδυνα ότι ο κόσμος που ξέραμε έχει περάσει σε νέα φάση της ιστορίας, αντιμέτωπος με νέες δύσκολες επιλογές.

 

Ξαφνικά βγήκαν έντονα στην επιφάνεια αδυναμίες, όπως ανεπάρκεια ηγεσίας σε μεγάλες χώρες της Δύσης, πενιχρά συστήματα υγείας, απαρχαιωμένα εκπαιδευτικά συστήματα.

 

Η Ελλάδα, σε αυτή τη συγκυρία, εξέπληξε ευχάριστα με την υπεύθυνη στάση της κυβέρνησης, η οποία από την πρώτη στιγμή, αντιδρώντας έγκαιρα με απόλυτα τεχνοκρατικό τρόπο, αλλά και με τη σωστή δόση ευαισθησίας, βρίσκεται προς το παρόν σε πλεονεκτική θέση, καταγράφοντας τις μικρότερες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές. Πράγμα που έχει αναγνωριστεί από τα διεθνή μέσα ενημέρωσης και μας δημιουργεί –τουλάχιστον αυτό ελπίζουμε– θετικές προοπτικές.

 

Στο πεδίο της οικονομίας όμως, η προσγείωση στην πραγματικότητα άρχισε ήδη να φαίνεται πόσο δύσκολη θα είναι. Οι αριθμοί έχουν ξεφύγει: οι πιθανότητες να δούμε το ελληνικό ΑΕΠ για το 2020 να υποχωρεί μέχρι και κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες, η δε ανεργία (η καταγεγραμμένη…) να ξεπερνάει το 20% του εργατικού δυναμικού, μόνον εν μέρει αντισταθμίζονται από την προσδοκία επαναφοράς στην ανάπτυξη το 2021. Τα «υποκείμενα νοσήματα» της οικονομίας μας (όπως τα ονομάζει ο καθηγητής και γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας στο άρθρο που δημοσιεύουμε στο αγγλικό μας τεύχος Greek Business File ) καραδοκούν και απειλούν να μας ξαναφέρουν σε νέα σοβαρή κρίση.

 

Το δημόσιο χρέος, μαζεμένο κάπως με τόσες πολύχρονες θυσίες, δείχνει να εκτοξεύεται και πάλι πάνω από το 200% του ΑΕΠ και η ευστάθεια των συστημικών τραπεζών προβληματίζει με τις νέες γενιές «κόκκινων δανείων» που δημιουργεί η πανδημία.

 

Η μάχη της κυβέρνησης για τη συγκράτηση των ζημιών και εν συνεχεία για την ανάκαμψη της οικονομίας θα χρειαστεί λοιπόν να είναι προσεκτικά σχεδιασμένη και πολύπλευρη: πιεστικότερα είναι τα ζητήματα της ανεργίας και των εργασιακών σχέσεων, τώρα που όλα έχουν ανατραπεί. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί και στα νομοθετήματα για τη δόμηση και το περιβάλλον, τα οποία –προωθούμενα μέσα σε συνθήκες κρίσης– δημιουργούν το αυριανό πλαίσιο λειτουργίας της οικονομίας.

 

Κομβικό θέμα για το μέλλον αναδεικνύεται η συμβολή του τουρισμού σε σχέση με τη συμβολή του δευτερογενούς αλλά και του πρωτογενούς τομέα στο ΑΕΠ. Γιατί δεν είναι φυσικά μακροπρόθεσμα βιώσιμο να «βάζουμε όλα τα αυγά σε ένα καλάθι». Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας πολιτικής, που έκανε τον τουρισμό σχεδόν μονοκαλλιέργεια για τη χώρα μας, είναι –το είδαμε ξεκάθαρα αυτή τη φορά– επικίνδυνα αρνητικές.

 

Στρέφοντας τώρα την προσοχή στο ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον, βλέπουμε ότι η εικόνα δεν είναι και πολύ πιο αισιόδοξη. Αμερική, Ρωσία και Κίνα αντιμετωπίζουν, η κάθε μια με τον δικό της τρόπο, τις επιπτώσεις της πανδημίας. Ξαφνικά, η «παγκοσμιοποίηση» της φιλελεύθερης οικονομίας δεν δείχνει πια μονόδρομος.

 

Περίπλοκη όμως φαίνεται και η κατάσταση στη δική μας «οικογένεια», στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν είχε προλάβει να συνέλθει από το κτύπημα της αποχώρησης ενός ισχυρού μέλους της, της Βρετανίας, και η πανδημία χτύπησε στην καρδιά της– γεωγραφικά και οικονομικά. Με νέες, αδοκίμαστες προσωπικότητες στο τιμόνι της Επιτροπής και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την Κριστίν Λαγκάρντ, αναδύθηκαν ασυμφωνίες και εντάσεις που παραμόνευαν μια ευκαιρία για να εμφανιστούν. Κλείνοντας αυτό το σημείωμα, γραμμένο μέσα στη ρευστότητα των γεγονότων, θα ήθελα να αναφερθώ και σε κάτι άσχετο με την οικονομία: στην ανησυχία μου για την υποχρεωτική αλλαγή συμπεριφοράς μας, για την καχυποψία και την αίσθηση απειλής, ακόμη και τον φόβο που βιώνουμε με αφορμή έναν απρόβλεπτο εχθρό της ζωής μας. Ελπίζω αυτό να μην σημάνει και το τέλος της αυθόρμητης, ανθρώπινης σωματικής επαφής.

 

Χρειάζεται λοιπόν σκληρή επαγρύπνηση σε όλα τα μέτωπα, με την ευχή η αντίστροφη μέτρηση για ένα καλύτερο μέλλον, βασισμένο στα πολλαπλά μαθήματα της πανδημίας, να έχει αρχίσει.

Αφήστε ένα σχόλιο