Οι μεγάλες δυνάμεις, οι αναδυόμενες μεγάλες δυνάμεις και η ΕΕ

Δημοσιεύτηκε από economia 03/06/2020 0 Σχόλια Μελέτες / αναλύσεις,

του Θεμιστοκλή Κατσαούνη

αποφοίτου ΕΑΠ, τμήματος Ευρωπαϊκού Πολιτισμού – Συγγραφέας

μεταπτυχιακού φοιτητή ΕΑΠ, τμήματος Δημιουργικής Γραφής

 

 

Ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, Λουξεμβουργιανός πολιτικός και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κατά την διάρκεια της θητείας του, είχε κάνει την εξής δήλωση, «οι ισχυροί της ηπείρου μας, είναι ισχυροί μόνο έναντι ημών και όχι έναντι των ΗΠΑ, της Κίνας ή της Ινδίας». Με την φράση αυτή ο σπουδαίος ευρωπαίος αξιωματούχος, θέλησε να θυμίσει στους ευρωπαίους αξιωματούχους των ισχυρών χωρών της ΕΕ, πως σε διάστημα όχι και πολύ μακρινό από το σήμερα τα ισχυρά ευρωπαϊκά κράτη, θα απολέσουν την παγκόσμια ακτινοβολία της γεωπολιτικής και γεωοικονομικής τους ισχύος. Μόνο μία ομόσπονδη ΕΕ θα μπορέσει να σώσει την διεθνή ακτινοβολία χωρών, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία και να κρατήσει ως περιφερειακές δυνάμεις χώρες όπως η Ολλανδία, η Αυστρία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, η Σουηδία και η Ελλάδα.

 

Σύμφωνα με γεωπολιτικές και γεωοικονομικές μελέτες του μεγάλου πανεπιστημιακού γάλλου γεωγράφου Michel Foucher, τα παγκόσμια κέντρα επιρροής για το 2030 θα είναι οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η ΕΕ – αν και εφόσον οι ευρωπαίοι καταλάβουν την χρησιμότητα της – η Βραζιλία, η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία και η Ιαπωνία. Σύμφωνα πάλι με τις μελέτες του Michel Foucher, τα αναδυόμενα κέντρα επιρροής για το 2030 θα είναι η Νότια Κορέα, η Αυστραλία, η Ινδονησία, η Τουρκία και η Νότιος Αφρική. Στο παρόν άρθρο, λόγο οικονομίας λέξεων, θα γίνει γεωπολιτική και γεωοικονομική ανάλυση μερικών χωρών από αυτές που προαναφέρθηκαν, και ομοιάζουν περισσότερο με την ΕΕ και ενδιαφέρουν, την Ελλάδα το ελληνικό έθνος, την ομογένεια, και τη σχέση που αυτή έχει με τα δύο ελλαδικά κράτη.

 

Όσο για την Μεγάλη Βρετανία, που με δημοψήφισμα αποσχίστηκε από την ομπρέλα της ΕΕ, ζώντας ακόμη με τις ψευδαισθήσεις του αυτοκρατορικού μεγαλείου του παρελθόντος της, σίγουρα θα χάσει ακόμη περισσότερη και από την τωρινή της αίγλη. Ακόμη και αν το Λονδίνο είναι μία μητρόπολη του κόσμου και υπάρχουν σε αυτό ΜΜΕ διεθνούς ακτινοβολίας, το City θα πάψει εν καιρώ να ανταγωνίζεται χρηματοπιστωτικά την Νέα Υόρκη και την Φρανκφούρτη. Επίσης δείγμα στρατιωτικής παρακμής για την Μεγάλη Βρετανία, είναι ο περιορισμός σε τρεις μόνο στρατιωτικές βάσεις των ενόπλων δυνάμεων της χώρας ανά τον κόσμο, ενώ υπήρχαν περισσότερες από δέκα ανά την υφήλιο το 1965.

 

Μία χώρα που ομοιάζει σε πολλά με την ΕΕ είναι η Ινδία. Έχει και αυτή πολλές επίσημες και ανεπίσημες γλώσσες, πολλές φυλές, πολλές θρησκείες και δόγματα, καθώς και ένα μεγάλο πολιτισμό. Επίσης όπως οι ευρωπαίοι έχουν ως βάση του πολιτισμού τους τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό και κλασικές γλώσσες τα λατινικά και τα αρχαία ελληνικά, αντίστοιχα οι ινδοί έχουν ως βάση του πολιτισμού τους τις βέδες και κλασική γλώσσα, από όπου και προέρχονται πολλές ινδικές γλώσσες, τα σανσκριτικά. Πρότυπο χώρας πολιτικής διακυβέρνησης για τους ινδούς αποτελεί ο τρόπος λειτουργίας της δημοκρατίας της Μεγάλης Βρετανίας. Οι ινδοί ακόμη θέλουν να αυτοχαρακτηρίζονται ως η μεγαλύτερη δημοκρατία του κόσμου. Νέοι ινδοί σπουδάζουν στα καλύτερα πανεπιστήμια των ΗΠΑ και της Μεγάλης Βρετανίας, μεταλαμπαδεύοντας τη γνώση που αποκομίζουν στη πατρίδα τους. Η Ινδία στην εποχή μας δεν μπορεί να θεωρηθεί μεγάλη δύναμη, πάρα ταύτα επιδιώκει με σθένος την βελτίωση της διεθνούς της εικόνας. Το γεγονός όμως πως ο πληθυσμός της είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος στον κόσμο, καθώς και ότι είναι μία πλήρης δημοκρατία και πυρηνική δύναμη, είναι λόγοι για τους οποίους θέλει να έχει μία ισχυρή παρουσία στα διεθνή δρώμενα.

 

Ας ασχοληθούμε τώρα με την χώρα που μας ενδιαφέρει περισσότερο από όλες: ποια είναι αυτή; Φυσικά η ημιδημοκρατική, γειτονική μας Τουρκία, που βρίσκεται σε μία τεράστια κοινωνικοοικονομική κρίση, καθώς από την οικονομική πλευρά η τουρκική λίρα καταποντίζεται, και από την άλλη στην κοινωνία της Τουρκίας, ο COVID-19 μοιάζει να θερίζει ανελέητα τον τουρκικό λαό. Πριν όμως η Τουρκία περιπέσει σε αυτήν την δεινή θέση, ο πρόεδρος Ερντογάν έμεινε στην εξουσία επί σειρά ετών σε μία εποχή ευημερίας, καθώς κατόρθωσε να βγάλει την Τουρκία από έναν φαύλο κύκλο οικονομικών κρίσεων, που προκαλούνταν από διεφθαρμένους πολιτικούς.

 

Σήμερα βρίσκεται στην αρχή της πτώσης του για τους ίδιους ακριβώς λόγους, καθώς και ο ίδιος παρά την ανάπτυξη που επέφερε με την οικονομική του πολιτική, τώρα με τον αυταρχισμό του, τον δεσποτισμό του και τον μεγαλοϊδεατισμό του, δημιούργησε τόσο στο εσωτερικό μέτωπο όσο και στο εξωτερικό εχθρούς. Παρά ταύτα η Τουρκία είναι μία ιδιότυπη περίπτωση ισλαμικής χώρας, για αυτό και αποτελεί έναν πολύτιμο σύμμαχο για την Δύση, που για κανένα λόγο δεν θέλει να απολέσει.

 

Επίσης δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί το γεγονός πως η Τουρκία κατέχει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και σημαντική αμυντική βιομηχανία, που στρέφεται και εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου. Ακόμη είναι μία χώρα με βαριά βιομηχανία, τουριστική βιομηχανία, ναυτιλία και πλήθος άλλων πετυχημένων οικονομικών δραστηριοτήτων. Για αυτούς τους λόγους είναι σίγουρο πως η τουρκική οικονομία θα βρει σύντομα τον βηματισμό της, έστω και αν προσφύγει τώρα σε εξωτερικό δανεισμό. Εν κατακλείδι αποτελεί έναν μεγάλο εμπορικό εταίρο με πολλά κράτη της Δύσης, πιο συγκεκριμένα με κράτη που απαρτίζουν την ΕΕ, για αυτό και ο περιφερειακός της ρόλος είναι βαρύνουσας σημασίας.

 

Μια χώρα που ο λαός μας κάνει το μέγα λάθος να θεωρεί ως σύμμαχο χώρα, καθώς και αυτή όπως και εμείς ανήκει στην ανατολική χριστιανική ορθοδοξία είναι η ευρασιατική Ρωσία. Στην δεδομένη στιγμή είναι η δεύτερη ισχυρότερη χώρα του κόσμου, μετά τις ΗΠΑ. Η Ρωσία έχει όπως και η Τουρκία ένα ημιδημοκρατικό πολίτευμα, για αυτό και ποτέ δεν υπάρχει περίπτωση να αποτελέσει στρατηγικό σύμμαχο της Ελλάδας, πάρα ταύτα μεγαλύτερος οικονομικός της εταίρος είναι η ΕΕ. Περισσότερο από όλους τους τομείς, μεταξύ της συνομοσπονδίας των ευρωπαϊκών κρατών και της Ρωσίας, οι συναλλαγές αφορούν τον τομέα της ενέργειας. Το μεγαλύτερο αγκάθι μεταξύ του ελληνισμού και της Ρωσίας αποτελεί ο λόγος που ο λαός μας πιστεύει πως η Ρωσία είναι σύμμαχος μας: η ορθοδοξία. Η ρωσική ορθόδοξη εκκλησία διεκδικεί τα πρωτεία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Θέλει να ανακηρύξει τη Μόσχα την Τρίτη Ρώμη, για όλη την ανατολική χριστιανική ορθοδοξία.

 

Στην εξωτερική πολιτική στην παγκόσμια σφαίρα, η Ρωσία πραγματοποιεί μια πολυδιάστατη πολιτική. Στην Αφρική και πιο συγκεκριμένα στην Νότια Αφρική βρίσκονται σταθμευμένα ρωσικά πολεμικά αεροπλάνα. Οι ρωσοαφρικανικές σχέσεις αναπτύχθηκαν δυναμικά μετά την ρωσοαφρικανική σύνοδο που έλαβε χώρα στο Σότσι πριν μερικούς μήνες. Οι σχέσεις της Ρωσίας με άλλες χώρες, που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε στο παρόν άρθρο, ανά την υφήλιο, ως ένα δείγμα της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσικής Ομοσπονδίας είναι οι εξής: με την Ινδία υπάρχει μία ειλικρινής συνεργασία, σε πλήθος τομέων. Με τις ΗΠΑ η Ρωσία θέλει να έχει μία σχέση ίσου προς ίσο. Με την Κούβα από την εποχή ακόμη της Σοβιετικής Ένωσης η Ρωσία έχει άριστες φιλικές σχέσεις. Με την Βενεζουέλα διεξάγει κοινές στρατιωτικές ασκήσεις και επίσης θεωρείται ενεργειακός της εταίρος. Με την Κίνα στην ανατολική Σιβηρία υπάρχει μία τεράστιας κλίμακας ασυμμετρία δημογραφίας, παρά ταύτα η Ρωσία επιχειρεί κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με την Κίνα, μέχρι στιγμής έχει στρατιωτική ανωτερότητα έναντι αυτής.

 

Η Ρωσία αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις στο εσωτερικό της. Τα βιομηχανικά της πάρκα έχουν καταστραφεί. Οι πόλεις της που ζούσαν από την βιομηχανική παραγωγή και τώρα είναι καταστραμμένες, είναι εκατοντάδες. Δημογραφικά η Ρωσία έχει ένα πληθυσμό που γεράζει, όλο και πιο πολύ, και συνεχώς μειώνεται. Ακόμη η Ρωσία καλύπτει τα βασικά καταναλωτικά της προϊόντα, από εισαγωγές. Η τεχνολογία γεωτρήσεων που κατέχει δεν είναι κατάλληλη για τις ανάγκες του σήμερα, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ που είναι η πρώτη χώρα σε παραγωγή ενέργειας, από την άντληση σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Πάρα ταύτα διατηρεί επαρκή τεχνολογία για το διάστημα – την κληρονομιά του Σεργκέι Καράλιοφ – όπως επίσης και για την αεροναυτική και την αμυντική βιομηχανία. Τα όπλα που παράγει είναι ίδιας ισχύος με αυτά των ΗΠΑ.

 

Η Κίνα, ή ακριβέστερα η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η πρώτη σε δημογραφικό όγκο χώρα του κόσμου, στο προσεχές μέλλον θα είναι μαζί με τις ΗΠΑ οι μόνες πλανητικές υπερδυνάμεις. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας έχει χαμηλό βιοτικό επίπεδο σε σύγκριση με το δυσθεώρητο μέγεθος της οικονομία της και την μεγάλη βιομηχανική παραγωγή της, ως επί το πλείστον προορίζεται για εξαγωγές. Επιπρόσθετα η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας παρά τους θετικούς δείκτες στους οικονομικούς αριθμούς επί σειρά ετών, έχει μεγάλες οικονομικές ανισότητες, μεταξύ των επαρχιών της. Μεγάλο πρόβλημα που αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη της είναι η έλλειψη δημοκρατικών θεσμών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επίσης αχίλλειος πτέρνα για την γεωοικονομική και γεωπολιτική ανάπτυξη της, είναι η διττή φύση του πολιτεύματος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, που αποτελεί ένα κράμα κομμουνισμού και καπιταλισμού.

 

Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας προσπαθεί να επιβληθεί και να οικειοποιηθεί το μεγάλο κινεζικό πολιτισμό εις βάρος της Δημοκρατίας της Κίνας (Ταϊβάν). Οι δύο χώρες – η Ταϊβάν τυπικά είναι χώρα – διεξάγουν έναν άτυπο πόλεμο σε όλο τον κόσμο, για το ποια από τις δύο θα αναγνωριστεί ως η μόνη Κίνα. Συντριπτικά η πλάστιγγα γέρνει υπέρ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας. Υπάρχουν όμως και κάποιες χώρες κυρίως τριτοκοσμικές, που φυσικά με πλούσια ανταλλάγματα αναγνωρίζουν την Δημοκρατία της Κίνας ως την μόνη Κίνα. Οι δύο χώρες διεκδικούν η μία το έδαφος της άλλης, αμέσως μετά τον εμφύλιο πόλεμο και την ήττα των εθνικιστών στην ηπειρωτική Κίνα και την μετεγκατάσταση τους στην νησιωτική Κίνα. Με αυτά τα δεδομένα πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν πως ο κινεζικός εμφύλιος δεν έχει λήξει. Επίσης η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ιδρύει τα κέντρα Κομφούκιος, για να προωθήσει την πολιτιστική της επιρροή σε όλο τον κόσμο.

 

Μια από τις επενδύσεις, από τις πολλές που έκανε σε όλο τον κόσμο η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, αφορά και την χώρα μας, είναι η επένδυση από την COSCO στο λιμάνι του Πειραιά, αξίας 3δις €. Αναβαθμίζει την πατρίδα μας γεωπολιτικά και γεωοικονομικά, κάνοντας την Ελλάδα πύλη εισόδου για αγαθά, στα κράτη της ανατολικής και κεντρικής Ευρώπης, προσθέτοντας στην Ελλάδα έναν νέο οικονομικό εταίρο και σύμμαχο, που όπως είδαμε μας βοήθησε έμμεσα στην πρόσφατη οικονομική κρίση.

 

Συμπεριφορά γρίφο για την εξωτερική της όσο και για την εσωτερική της πολιτική αποτελούν οι ΗΠΑ, καθώς υπό την προεδρία του Ντόναλντ Τράμπ η χώρα απομονώθηκε από τους κύριους φυσικούς της συμμάχους – τα κράτη του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, που πλέον δεν τα προστατεύει κάτω από την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας, σε πλήθος τομέων, με κυριότερο τον οικονομικό και στρατιωτικό. Η αντιμετώπιση της υγειονομικής κρίσης, του COVID-19 και κατά επέκταση της οικονομικής κρίσης, απόρροια της υγειονομικής, καταδεικνύει το έλλειμμα εξουσίας στις ΗΠΑ, αυτήν την συγκεκριμένη περίοδο. Παρά ταύτα οι ΗΠΑ εξακολουθούν να είναι μακράν η ισχυρότερη χώρα του πλανήτη, έστω και με λαβωμένη οικονομία.

 

Σημαντική γέφυρα επικοινωνίας, μεταξύ των ΗΠΑ και του ελληνικού έθνους, είναι η πολυπληθής ομογένεια των ελλήνων στις ΗΠΑ, η οποία ανέρχεται σε 3 εκατομμύρια. Η κοινότητα αυτή είναι εύρωστη και με επιρροή στα πολιτικά δρώμενα των ΗΠΑ, σε θέματα που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο. Η ομογένεια των ΗΠΑ αναγνωρίζει ως επικεφαλής της τον νέο και δραστήριο Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ελπιδοφόρο, που ασκεί με την χαρισματική του προσωπικότητα ένα σημαντικό ποιμαντικό έργο. Οι ομογενείς των ΗΠΑ έχουν διττή εθνική ταυτότητα, καθώς αποδέχονται το αμερικανικό όνειρο, αλλά και την ελληνική τους καταγωγή, προσπαθώντας να την κρατήσουν ζωντανή, μέσα από ιδρύματα, θεσμούς και ΜΜΕ με παγκόσμια επιρροή.

Αφήστε ένα σχόλιο