Πού οδηγεί η συζήτηση για τις κοινωνικές συνέπειες της πανδημίας

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 18/06/2020 0 Σχόλια Economia Blog,

Στον πυκνό ιστό των διαδικτυακών συζητήσεων, webinars, Zoom-talks ή όπως τα τιτλοφορεί ο καθένας, όπως προέκυψε από την ανάγκη επικοινωνίας – αλλά και συνέχισης της κάποιας δημόσιας συζήτησης – μετά το lock-down και υπό το συνεχιζόμενο καθεστώς της κοινωνικής αποστασιοποίησης, η χθεσινή συζήτηση που οργάνωσε η διαΝΕΟσις μεταξύ Τάσου Γιαννίτση, Μαριέττας Γιαννάκου και Νίκου Δεμερτζή αληθινά ξεχώρισε.

 

Ήδη, το ότι προσπεράστηκε η υπερσυζητημένη υγειονομική διάσταση αλλά και η πραγμάτωση των οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης (η δεύτερη δεν είναι ότι εξαντλήθηκε, όμως έχει τόσο πολύ φορτισθεί πολιτικά και τόσο φορτωθεί μηντιακά που καλύτερα να αφεθεί να κατακάτσει!), ήταν χρήσιμο. Και η προσέγγιση, ευθέως, από την κοινωνική διάσταση, η μετάβαση από το άθροισμα των ατομικών τραυμάτων στην προσέγγιση του κοινωνικού τραύματος που αποτέλεσε αυτή η παγκόσμια, συνθετική και μεσοποιημένη (μηντιακά καλυμμένη όσο λίγα γεγονότα) εμπειρία – η διατύπωση του Ν. Δεμερτζή –  είχε μείζον ενδιαφέρον. Γιατί το πώς το δράμα χιλιάδων οικογενειών που δεν μπόρεσαν καν να συνοδεύσουν τους ανθρώπους τους στην έξοδο από την ζωή μετατρέπεται σε πολιτισμικό τραύμα αποτελεί μεγάλη πρόκληση. Υπενθύμισε ο Ν. Δεμερτζής ότι «η ανθρώπινη ιστορία, είναι ιστορία των πανδημιών». Όμως, για παράδειγμα, η Ισπανική γρίπη πριν έναν αιώνα «απωθήθηκε» από την συλλογική συνείδηση. Αλλά και η γρίπη του Χονγκ-Κονγκ, που είχε σχεδόν 1 εκατομμύριο νεκρούς μόλις το 1968, ούτε καν καταγράφηκε την στιγμή που Ευρώπη και ΗΠΑ ζήσαν τον Μάη του ‘ 68 «τους». Η τωρινή ισορροπία: άμα τώρα η πανδημία συνοδευθεί από οικονομική κρίση, μπορεί να μείνουν ανεξίτηλα σημάδια στην δημόσια ζωή.

 

Στην τοποθέτηση του Τάσου Γιαννίτση, ο πυρήνας ήταν η επισήμανση ότι ενώ η χρηματοπιστωτική κρίση του 2009-2018 μπορεί/ελπίζεται να έφερε κοινωνικές ωριμάνσεις, η κρίση της πανδημίας πηγαίνει πολύ βαθύτερα σε επίπεδο μεταβολής αντιλήψεων. «Θα κριθεί το μέλλον της χώρας σε άλλα επίπεδα», δηλαδή θα χρειαστεί να προσπεράσει η ίδια η κοινωνία την προβληματικότητά της. Γιατί αλλιώς θα βρεθούμε σε τέλμα ,οπότε – αν έρθει στο μέλλον οποιαδήποτε νέα δυσκολία – θα βρεθούμε χωρίς διέξοδο. «Η αφετηρία των σημερινών προβλημάτων βρίσκεται στο χθες και το προχθές». Παράδειγμα, ο κύκλος των οικονομικών επιπτώσεων της κρίσης φέρνει αναγκαστικά μεγάλες χρηματοδοτήσεις στήριξης στο άμεσο μέλλον, που δημιουργούν μεγαλύτερο χρέος, που ανοίγει νέο κύκλο διακινδύνευσης στην συνέχεια.

 

Αντίστοιχα, τα ζητήματα της Κοινωνικής Ασφάλισης («θα παίρνει πια κανείς σύνταξη;»: οι συνομιλητές του Τάσου Γιαννίτση δεν τον άφησαν ήσυχο, ζητώντας του να τοποθετηθεί στο ζήτημα με το οποίο έχει ταυτισθεί η δημόσια παρουσία του!) οι γνωστές αδυναμίες της έρχονται να συνδεθούν με την πρόσθετη ευθραυτοποίησης ενός πληθυσμού που γηράσκει σ’ όλη την ΕΕ, και τούτο παράλληλα με την συνεχή μείωση των γεννήσεων, σ’ εμάς δε ειδικότερα με το πελώριο ποσοστό του 9,5%-10% που στηρίζονται οι συντάξεις στον προϋπολογισμό και (τώρα, λόγω ύφεσης) με την μείωση του ΑΕΠ που θα επιδεινώνει την εικόνα.

 

Που οδηγούν όλα αυτά; Στο ότι η χώρα, μετά την προηγούμενη κρίση «έχει πέσει στο καναβάτσο και μόλις τώρα ξανασηκωνόταν". Συνεπώς, οι Κυβερνήσεις εφεξής θα χρειαστεί «όχι να περάσουν μιαν ευχάριστη τετραετία, αλλά να εξηγήσουν στην κοινωνία ότι «η εποχή της αθωότητας έχει παρέλθει» - ακόμη κι αν γι αυτό δεν μπορέσουν να επανεκλεγούν».

 

Από την δικιά της σκοπιά, η Μαριέττα Γιαννάκου σημείωσε ότι η πανδημία του κορωνοϊού έδειξε στις κοινωνίες ότι «μπορεί να συμβεί ο,τιδήποτε», πράγμα που φέρνει στο προσκήνιο συλλογική αντιμετώπιση πέρα από την καθημερινότητα. Ταυτόχρονα, η συνειδητοποίηση του μεγάλου επιτεύγματος της εποχής μας – την επιμήκυνση του βίου και την ταυτόχρονη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις μεγάλες ηλικίες – τέθηκε σε αμφισβήτηση από την πανδημία, που κυρίως έπληξε τις ευάλωτες ομάδες: αυτό, έδωσε νέο περιεχόμενο στην έννοια της αλληλεγγύης, αλλά και στην συνειδητοποίηση πως ό,τι γίνεται τώρα επικαθορίζει το τι θα συμβεί σε 10 χρόνια και περισσότερο.

 

Για την Μ. Γιαννάκου, η πανδημία έδειξε ότι τα έθνη-κράτη δεν μπορούν πλέον να κλειστούν στον εαυτό τους. «Το κλείσιμο δεν αποτελεί πλέον επιλογή». Ταυτόχρονα, επεσήμανε ότι ο φόβος, ιδιαίτερα υπό την εκδοχή της «απειλής του απροσδόκητου» με έναν μόνο τρόπο θα καταπολεμηθεί: με την αλήθεια, που πρέπει να λέγεται ευθέως στους ανθρώπους.

 

Αφήστε ένα σχόλιο