Η αυθεντική Κρήτη και η μάχη για τον τουρισμό

Δημοσιεύτηκε από economia 10/07/2020 0 Σχόλια Οικονομική Επιθεώρηση,

Οικονομική Επιθεώρηση, Ιούλιος 2020, τ. 996

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ του Kώστα Δ. Μπλιάτκα

 

 

 

 

 

«Φέτος δεν θα υπάρχει άριστο, θα υπάρξει καλύτερο δυνατό – και η Κρήτη, για μία ακόμα φορά, θα το πετύχει» υποστηρίζει ο Κυριάκος Γ. Κώτσογλου, μέλος της Οικονομικής Επιτροπής της Περιφέρειας Κρήτης

 

 

 

Ποια είναι τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και οι ιδιαιτερότητες του τουρισμού στην Κρήτη;

 

Συλλογιέμαι συχνά: τι είναι η Κρήτη;

 

Συλλογιέμαι πάντοτε αν η Κρήτη είναι ένα τυπικό νησί, από αυτά που έκαναν τον Ελύτη να αναφωνήσει «Θεέ μου, πόσο μπλε ξοδεύεις για να μη σε βλέπουμε…» στη «Μαρία Νεφέλη», ή αν είναι ένα σύμπλεγμα σπουδαίων ορεινών όγκων, που περιβάλλεται από μια ακτογραμμή πάνω από 1.000 χιλιόμετρα, με 500 και βάλε παραλίες, οι 100 plus με μπλε σημαίες, πιστοποιήσεις και διεθνή αναγνώριση, μερικές στις κορυφαίες του κόσμου. Ακόμα κι εγώ την ώρα που γράφω παρασύρομαι από τη θαλασσινή πλευρά, ενός τόπου που «χρωστάει» την ελευθερία και τους αγώνες του, τον λαϊκό πολιτισμό και τις παραδόσεις του στο βουνό, εκεί όπου τα πολλά λόγια γίνονται φτωχά, ο νους υγιής, κι ο καθένας αναμετριέται με τη θωριά του. Μετά διαβάζω Πολέμη και «Τι είναι η πατρίδα μας» και προσπαθώ να βρω μία λέξη που δεν ταιριάζει στην Κρήτη. Μάταια…

 

Τι θα θέλαμε, πέρα απ’ το να αναφερόμαστε ως η «ατμομηχανή του ελληνικού τουρισμού»; Ποιο είναι το όραμά μας; Τι θα θέλαμε από την Κρήτη, εμείς, ως επισκέπτες; Να προσφέρουμε αυθεντική τουριστική εμπειρία πέντε αισθήσεων, 365 μέρες τον χρόνο, από την πιο ψηλή κορυφογραμμή ως την πιο όμορφη ακτή, από την παραλιακή γραμμή ως την ενδοχώρα, από τον βορρά στον νότο και την ανατολή ως τη δύση, με σωστές υποδομές, με ασφάλεια και διαδικασίες με εξωστρέφεια και εντιμότητα, με χαμόγελο και ειλικρίνεια, με εκπαίδευση και επάρκεια, τέτοια που διαχρονικά όλος ο κόσμος θα μιλάει για την κρητική φιλοξενία, τοποθετώντας την Κρήτη στο μυαλό κάθε πολίτη του κόσμου ως έναν «προορισμό που πρέπει να δει κανείς στη ζωή του», μεταφέροντας το όραμα και κίνητρό μας σ’ όλο τον κόσμο ν’ ακούμε Κρήτη, Παντού!

 

 

 

 

Αναλυτικά, πού διαφέρει η Κρήτη;

 

Ρωτώντας επισκέπτες ή και αναλογιζόμενος τις αιτίες για τις οποίες η Κρήτη είναι ένας «προορισμός που πρέπει να δεις», καταλήγεις σε χιλιάδες λόγους, που όμως κατατάσσονται σε τέσσερις πυλώνες, που δεν είναι άλλοι απ’ την απίστευτη φύση, τον πολιτισμό, τη γαστρονομία, μα κυρίως την εγκάρδια και αυθεντική φιλοξενία.

 

Κρήτη, μια μικρή ήπειρος! Με αυτό τον τίτλο υποδέχονται συχνά την Κρήτη οι διεθνείς εκθέσεις, όχι άδικα. Πάνω από 1.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και παράλληλα τρεις ορεινοί φυσικοί προορισμοί στην Πολιτιστική Κληρονομιά της Ουνέσκο, το Φαράγγι της Σαμαριάς και τα Γεωπάρκα του Ψηλορείτη και της Σητείας. Πάνω από 550 παραλίες, πανίδα και χλωρίδα Ευρώπης, Ασίας κι Αφρικής δίνουν τη δυνατότητα στον επισκέπτη να κάνει σέρφινγκ ή ορειβατικό σκι με χρονική «απόσταση» μίας ώρας. Με φαράγγια, ορεινές περιηγητικές διαδρομές, μινωικά μονοπάτια και φυσικά το Ε4, δίκαια βλέπει κανείς βιβλία για χάρη της όπως το Η ανεξερεύνητη Κρήτη.

 

Ο πρώτος οργανωμένος ευρωπαϊκός πολιτισμός καταξιώθηκε μέσα στη 2η χιλιετία π.Χ., ενωμένος με την Ασία και την Αφρική και από τον Λίβανο ως τη Φοινίκη, από την Κροατία ως τη Γαλλία, δημιουργώντας μια παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά, τις «Διαδρομές των Μινωιτών». Η παγκόσμια τέχνη συνεχίζει να υποκλίνεται· λέγοντας ο Πικάσο ότι «αν ενώσω όλες τις γραμμές μου, μάλλον θα φτιάξω έναν Μινώταυρο» τα λέει όλα. Ένας πολιτισμός που δεν στηρίχθηκε στον επεκτατισμό και την επικυριαρχία έναντι των άλλων, αλλά στη διάχυση των αισθήσεων, και ειδικά της γεύσης και της όρασης, όπως δείχνουν τα μεγάλα πήλινα δοχεία, τα χρώματα, οι τοιχογραφίες, οι νέοι και οι νέες του Μινωικού Παλατιού, το εμπορικό πνεύμα της Φαιστού και των άλλων λιμανιών της. Ο Μινωικός, ο Κρητικός, Πολιτισμός προκαλεί τον επισκέπτη να «κουμπώσει» δημιουργικά μαζί της· γι’ αυτό όταν έρχεται, δεν διαμένει απλά, ζει και αναπνέει, τρέφεται, περπατάει, αφουγκράζεται τραγουδάει, χορεύει, πάει στα πανηγύρια, μαθαίνει τις συνήθειές του και εν τέλει μένει για πάντα στην Κρήτη.

 

Εν αρχή, η φύση επηρέασε τον πολιτισμό και εν συνεχεία η φύση και ο πολιτισμός τη γαστρονομία της Κρήτης. Με τις μεταφορές να είναι δύσκολες και τους Κρητικούς αναγκασμένους να εκμεταλλευτούν με τον καλύτερο τρόπο τα διατροφικά στοιχεία, η Κρήτη έγινε συνώνυμο της ελιάς, του καλού τυριού, του κρασιού, των καλιτσουνιών, του ξεροτήγανου, της ρακής, αλλά και των εσπεριδοειδών της, μα πάνω απ’ όλα της δημιουργικής κουζίνας της· και κάτι ακόμα παραπάνω, ενός διατροφικού κύκλου που όμοιός του δεν υπάρχει στον κόσμο.

 

Είναι τέλος η αυθεντικότητα και η φιλοξενία.

 

Η Κρήτη είναι το νησί που «γέννησε» τον Ξένιο Δία, την Αμάλθεια και την Αιγίδα ως έννοια από την αρχαιότητα. Η φιλοξενία της Κρήτης, ίσως η μεγαλύτερη άυλη κληρονομιά της. Αυτή η αυθεντικότητα δεν αμφισβητείται, δεν αντιγράφεται!

 

 

 

 

Πώς θα έρθει η ανάκαμψη; Τι μέτρα παίρνετε; Τι ζητάτε από την Πολιτεία;

 

Είναι μια χρονιά που θα μείνει αρνητικά στη μνήμη μας, ως ένα «τουριστικό κραχ», απόρροια ενός υγειονομικού που προηγήθηκε –και συνεχίζει να είναι εδώ– κι ενός κοινωνικού, που ξεκίνησε και έπεται… Με τον θεσμικό μας ρόλο, προχωράμε σε ενέργειες, από τοποθετήσεις, συναντήσεις και υπομνήματα, μέχρι και τομές που χαρακτηρίστηκαν ή θα χαρακτηριστούν ως game changers!

 

Παρουσιάσαμε τη νέα μας καμπάνια «Η Αυθεντική Κρήτη», με ορίζοντα το 2023, και στην προσπάθειά μας να παρέχουμε αρωγή στην εθνική προσπάθεια επανεκκίνησης του τουρισμού. Τα δύο πρώτα σποτ μας, “Crete, Sense the Authentic” & “Sense the Authentic Taste” ήδη κατακλύζουν το ίντερνετ. Έπεται συνέχεια!

 

Εκπαιδεύουμε στα υγειονομικά πρωτόκολλα και την αντιμετώπιση της Covid-19, από 9/6 έως και 10/7/2020, όλους τους εργαζομένους (και μη) της Κρήτης σε τουρισμό, μεταφορές, εστίαση, κατασκηνώσεις, SPA. Χθες 17.184 καταρτιζόμενοι, την επόμενη εβδομάδα πάνω από 25.000.

 

Χρηματοδοτούμε επιδημιολογική μελέτη με το Πανεπιστήμιο Κρήτης σε δείγμα άνω των 1.000 ατόμων, που θα μας δείξει την έκθεσή μας στην πανδημία, συν-σκεφτόμαστε καθημερινά με το Think Tank του Τουρισμού της Κρήτης, τις υγειονομικές υπηρεσίες, τους επαγγελματίες, αναζητούμε συλλογικά τις λύσεις.

 

Παράγουμε Μελέτη Αξιοπιστίας του Προορισμού. Σε συνεργασία με μεγάλη διεθνούς κύρους εταιρεία μελετών, παράγουμε μελέτη η οποία αξιολογεί όλους τους δείκτες αξιοπιστίας της Κρήτης, από την Covid-19 ως τις υποδομές υγείας και από τη φέρουσα ικανότητα του νησιού ως την ικανοποίηση των επισκεπτών. Θα ανεβάσει τη διαπραγματευτική ικανότητα των ξενοδόχων, μα κυρίως την παγκόσμια εικόνα της Κρήτης.

 

Οργανώνουμε και φιλοξενούμε press/fam trips – κάθε επισκέπτης είναι για μας πολύτιμος. Προετοιμάζουμε τις εκδηλώσεις-εκθέσεις μας για το 2020 (ξεκινάμε από Tour Nature) και το 2021. Παρουσιάσαμε το www.cretefromhome.gr μετά το Greece From Home, οργανώσαμε τηλεοπτικά οδοιπορικά, συνεχίζουμε…

 

Μελετάμε θέματα για την επόμενη μέρα, όπως την ανάδειξη του προορισμού (Destination Branding), τη σύνδεση των Πυλώνων του Τουρισμού μας, ένα Παρατηρητήριο Τουρισμού με το ΕΛΜΕΠΑ, έναν στρατηγικό σχεδιασμό για τη 10ετία του 2020, με πλήρη επίγνωση των κρίσεων που ως σήμερα γνωρίσαμε.

 

 

 

 

Πανδημία: κατάρα ή ευκαιρία;

 

Σε μία από τις πρώτες του συνεντεύξεις σε διεθνές μέσο ενημέρωσης, μιλώντας στο CNN, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι η χώρα, ανοίγοντας τον τουρισμό μετά την επιτυχημένη αντιμετώπιση της πανδημίας, θα στραφεί στον «high end» τουρισμό, δηλαδή σε τουρίστες με αυξημένο εισόδημα διαθέσιμο προς δαπάνη.

 

Θα μπορούσαν οι επιταγές των υγειονομικών πρωτοκόλλων να αποτελέσουν αφορμή για ένα ολικό λίφτινγκ των υπηρεσιών που προσφέρονται στα καταλύματα;

 

Ο πρόεδρος της Συνομοσπονδίας Επιχειρηματιών Τουριστικών Καταλυμάτων, Παναγιώτης Τοκούζης, θεωρεί ότι η συγκυρία κάθε άλλο παρά πρόσφορη είναι:

 

«Θα μπορούσε να πει κανείς ότι θα ήταν μια ευκαιρία για αναβάθμιση, αν δεν είχε προηγηθεί μια πανδημία, με ό,τι αυτή επιφέρει οικονομικά σε κάθε μικρό επιχειρηματία. Από τη μέρα που έχουμε κλείσει έχουν χαθεί εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για τις επιχειρήσεις του κλάδου, μετά το υποχρεωτικό lockdown που έχει επιβάλει η κυβέρνηση. Αυτή τη στιγμή το μόνο που έχουμε πάρει από την Πολιτεία είναι 800 ευρώ και τίποτα περισσότερο.

 

Δεν υπάρχει πρόσβαση ούτε στις χρηματοδοτήσεις, που πολυδιαφημίστηκαν μέσα από το ΤΕΠΙΧ Ι και το ΤΕΠΙΧ ΙΙ, ούτε γενικά υπάρχει κάποια άλλη χρηματοδότηση. Εμείς δε ζητάμε επιδοτήσεις. Ποτέ δεν έχουν επιδοτηθεί οι επιχειρήσεις του κλάδου μας σε αντίθεση με άλλους κλάδους. Είμαστε αυτοί που χρηματοδοτήσαμε και στηρίξαμε το κράτος την περίοδο της κρίσης – και μάλιστα με τις περισσότερες αυξήσεις στη φορολογία σε σχέση με άλλους τομείς. Αυτά η Πολιτεία δεν τα έχει λάβει σοβαρά υπόψη.
Τα ξενοδοχεία όλα αυτά τα χρόνια έχουν επιδοτηθεί από πάρα πολλά προγράμματα, σε αντίθεση με τα καταλύματα που μόνο πριν από 20 περίπου χρόνια, στο πρώτο ΠΕΠ που είχε βγει, είχαν ένα πρόγραμμα ΕΣΠΑ, το οποίο ήταν συγκεκριμένο και μόνο για ενοικιαζόμενα δωμάτια.

 

Αυτή τη στιγμή, αυτό που λείπει είναι η ρευστότητα.

 

Για μας, αυτή την περίοδο θα έπρεπε να είναι όλα επιδοτούμενα. Τέρμα. Δεν μπορεί να απαιτεί η κυβέρνηση από μένα να βγάλω τα σεμινάρια, να πάρω όλα αυτά τα μέτρα, μικρά ή μεγάλα, που αυξάνουν το λειτουργικό κόστος, από 500 ευρώ για μια πολύ μικρή επιχείρηση έως 2.000 ευρώ για μια μεγάλη επιχείρηση, όλα τα αναλώσιμα που είμαι υποχρεωμένος να προμηθευτώ (μάσκες προσωπικού, γάντια, προφυλάξεις στο μπουφέ, στη ρεσεψιόν), και να μην παρέχει καμία οικονομική στήριξη.

 

Από την άλλη πλευρά, έρχονται οι τουρ οπερέιτορ και –εκτός του ότι δεν έδωσαν καμία προκαταβολή– ζητούν να αλλάξουν τα συμβόλαια από guarantee σε allotment με την ίδια τιμή. Το τελευταίο παράδειγμα μας ήρθε από τη Σερβία για τις περιοχές της Στερεάς Ελλάδας και των Επτανήσων.»

 

Στον τομέα των ενοικιαζόμενων δωματίων δραστηριοποιούνται πάνω από 39.000 επιχειρήσεις.

 

Η συντριπτική πλειοψηφία είναι στις κατηγορίες κλειδιών από 1 έως 3, μόλις 500 έχουν 4 κλειδιά και ελάχιστες έχουν 5.

 

Ο Π. Τοκούζης δεν αρνείται ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο αναβάθμισης στον τομέα, ωστόσο θεωρεί ότι ακόμα και η διαδικασία επαναξιολόγησης, που ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια και αναμένεται να ολοκληρωθεί την επόμενη χρονιά, είναι μια χαμένη ευκαιρία.

 

«Η προσπάθεια αναβάθμισης που είχε γίνει με τον επαναπροσδιορισμό των κριτηρίων για τη λήψη των κλειδιών έμεινε στη μέση. Μας έκοψαν πολλά κριτήρια, που είχαμε προτείνει εμείς και θα μπορούσαν να μπούνε ως προαιρετικά. Αυτά θα βοηθούσαν σημαντικά στην αναβάθμιση των καταλυμάτων και δεν είχαν κανένα κόστος για την Πολιτεία. Για παράδειγμα, έκοψαν την πριμοδότηση για την ενιαία στολή για το προσωπικό ή για την παγομηχανή στους κοινόχρηστους χώρους. Πράγματα που πολλοί επιχειρηματίες θα τα έκαναν αν ήξεραν ότι θα λάβουν έξτρα μόρια. Επίσης, έκοψαν την πρότασή μας να υπάρχει και ένα κλειδί 5+, για δωμάτια που θα ήταν σαν μπουτίκ.»

 

 

 

 

 

Τουρισμός δύο ταχυτήτων, προβλήματα μίας

 

Ωστόσο, ακόμα και οι προορισμοί που φημίζονται για την ποιότητα των υπηρεσιών τους και προσελκύουν υψηλού εισοδήματος τουρίστες φέτος αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις.

 

Στη Μύκονο, για παράδειγμα, οι κρατήσεις για τον Ιούλιο δεν ξεπερνούν το 30% και οι ξενοδόχοι του νησιού ελπίζουν να ανέβουν σε 40% τον Αύγουστο. Παρ’ όλα αυτά, οι τιμές δεν αναμένεται να διαφοροποιηθούν ιδιαίτερα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

 

Ο δήμαρχος Μυκόνου, Κωνσταντίνος Π. Κουκάς, μας είπε ότι το νησί θα επενδύσει ακριβώς στη φήμη του για υψηλής ποιότητας υπηρεσίες, για να πείσει περισσότερους τουρίστες να το επισκεφτούν.

 

«Όπως γνωρίζετε, η Μύκονος τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει ένας από τους κορυφαίους διεθνείς τουριστικούς προορισμούς, επειδή τα εκατομμύρια των επισκεπτών μας έχουν αναγνωρίσει τις ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου υπηρεσίες που παρέχουμε. Ανεξάρτητα από τη συγκυρία, αυτό που είναι αδιαπραγμάτευτο για όλους στη Μύκονο είναι η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Είτε υπάρξει μεγαλύτερη ή μικρότερη μείωση των επισκεπτών μας, εμείς θα παρέχουμε με την ίδια επιμονή και την ίδια συνέπεια υψηλά ποιοτικές υπηρεσίες προς τους επισκέπτες μας. Η Μύκονος διακρίνεται για τη συνέπεια στην παροχή υπηρεσιών και για τη συνέπεια στην υψηλή ποιότητα. Αυτό, αυτομάτως, αποτελεί ένα συγκριτικό πλεονέκτημα για όσους επισκέπτες θέλουν να έχουν μοναδικές ταξιδιωτικές εμπειρίες και πολλαπλές επιλογές σε όλα τα επίπεδα. Στο πλαίσιο αυτό οι καλύτεροι διαφημιστές του νησιού μας είναι οι ίδιοι οι επισκέπτες μας. Αυτό έχει αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια. Διαφημίζουν ειδικά μέσα από τα social media τις ομορφιές του νησιού μας, αλλά το κυριότερο τις ξεχωριστές και μοναδικές εμπειρίες τους στο νησί. Προς αυτή την κατεύθυνση θα υπάρξουν πρωτοβουλίες του δήμου, σε συνεργασία με φορείς προώθησης του ελληνικού τουρισμού. Θα γίνουν ειδικές καμπάνιες στα social media, digital καμπάνιες, αποκλειστικά για τις αγορές του εξωτερικού, που θα δουν το φως της δημοσιότητας τις επόμενες εβδομάδες, στοχεύοντας στην ανάδειξη των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Μυκόνου.»

 

 

 

 

 

Εικόνες... Απριλίου στην καρδιά του καλοκαιριού!

 

Εικόνες που παραπέμπουν είτε στην τουριστική κίνηση της δεκαετίας του 1960 είτε στην περυσινή μεν αλλά του… μηνός Απριλίου (!) αντίκριζε κανείς όλο τον φετινό Ιούνιο στην Χαλκιδική, η οποία σημείωνε σταθερά τα τελευταία χρόνια αλλεπάλληλα ρεκόρ προσέλευσης τουριστών!

 

Η βελτίωση που προκύπτει από τις κρατήσεις του Ιουλίου και οι ελπίδες πως τον Αύγουστο θα υπάρξει κι άλλη αύξηση αφίξεων δεν μπορούν να αλλάξουν την κεντρική εντύπωση πως η τουριστική σεζόν είναι για φέτος ουσιαστικά χαμένη. Η αποκαρδιωτική εικόνα εμφανίζεται κυρίως τις καθημερινές – καθώς τα σαββατοκύριακα οι Θεσσαλονικείς μεταβαίνουν στις κοντινές παραλίες της Χαλκιδικής– με τα άδεια ή και κλειστά ακόμα καταλύματα και μαγαζιά εστίασης, ψυχαγωγίας και ειδών τουρισμού.

 

«Τα σαββατοκύριακα τον Ιούλιο θα εμφανίσουν μια σχετικά καλύτερη εικόνα λόγω αφίξεων Σέρβων, Βουλγάρων αλλά και περισσότερων Ελλήνων σε σχέση με τον Ιούνιο, με την πληρότητα στα ξενοδοχεία να αυξάνεται ελαφρώς και με μαγαζιά να δουλεύουν κάπως ικανοποιητικά», λένε εκπρόσωποι των ξενοδόχων.

 

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εμφανίζεται στα καταλύματα, πολλά από τα οποία δεν είχαν ανοίξει μέχρι τα τέλη Ιουνίου (αρκετά όμως ήδη ανοίγουν τον Ιούλιο)· η κίνηση αραιώνει όσο κατεβαίνει κανείς στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Κασσάνδρας και της Σιθωνίας, ενώ διασώζεται η κίνηση σε πιο κοντινές προς τη Θεσσαλονίκη περιοχές όπως τα Μουδανιά, η Καλλικράτεια, η Ποτίδαια κ.ά.

 

Τα μέτρα στήριξης της ρευστότητας των επιχειρήσεων που πήρε η κυβέρνηση πάντως δεν μπορούν να αντισταθμίσουν τις ζημιές από τη χαμηλή τουριστική κίνηση.

 

 

Αφήστε ένα σχόλιο