Συζήτηση για την στρατηγική παρουσία της Κίνας

Δημοσιεύτηκε από Antonis D. Papagiannidis 07/03/2018 0 Σχόλια Economia Blog,

Την περασμένη βδομάδα, το Κέντρο Στρατηγικών και Οικονομικών Μελετών του Νέου Δρόμου του Μεταξιού οργάνωσε κλειστή συζήτηση στην οποία ο Καθηγητής Yan Yuetong, Κοσμήτορας του Ινστιτούτου Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Tsinghua και Γενικός Γραμματέας του World Peace Forum έδωσε μιαν οπτική της Κινεζικής στρατηγικής παρουσίας στην Ευρώπη αλλά και ευρύτερα. Ο Yan Yuetong βρέθηκε εν συνεχεία σε σειρά από πάνελ του Οικονομικού Φόρουμ Δελφών (μαζί με τους Cheng Li του Brookings και Gang He του Κινεζικού Πανεπιστημίου Διεθνών Σχέσεων/CFAU), διευρύνοντας την συζήτηση . Θα σταθούμε όμως στην πιο συνεκτική τοποθέτησή του στην Αθήνα.

 

Εισάγοντας την συζήτηση, ο Πρόεδρος του Κέντρου Γιώργος Οικονόμου συνέδεσε με την αντιθετική εικόνα που πριν λίγες εβδομάδες δόθηκε στο Νταβός. Όπου ο Πρόεδρος Τραμπ «επεχείρησε να καθησυχάσει την παγκόσμια ελίτ που συρρέει στο WEF ότι το συχνά επαναλαμβανόμενο σλόγκαν «America first» δεν σημαίνει και «Αmerica alone»» με τις τοποθετήσεις της Κινεζικής πλευράς «εναντίον του προστατευτισμού και σε λογική αξιοποίησης των ανησυχιών, διεθνώς, για την Κυβέρνηση Τραμπ και τις προειδοποιήσεις ότι θα ασκήσει πιο επιθετική εμπορική πολιτική – πράγμα που είδαμε ήδη να υλοποιείται». Όπως είπε ο ίδιος ο Πρόεδρος Σι Ζινπίνγκ, «Δεν θα ξαναπερπατήσουμε το παλιό εκείνο μονοπάτι παιγνίων» μεταξύ εχθρών. Αντίθετα, θα δημιουργήσουμε ένα νέο μοντέλο συνεργασίας και αμοιβαίου οφέλους».

 

Ο καθηγητής Yan Yuetong ξεκίνησε με την παρατήρηση ότι η πολιτική της Ουάσιγκτων παραδοσιακά κινείται με βραχυπρόθεσμη λογική, ενώ η Κινεζική ηγεσία ανέκαθεν επιλέγει τον μακρύτερο ορίζοντα. Οι διεθνείς σχέσεις, όπως τις συνηθίσαμε στην μεταπολεμική εποχή, στηρίχθηκαν σε τρεις προσεγγίσεις. Ειρήνη/Ισχύς/Αρχές. Η πρώτη συσχετίσθηκε με την Κισσινγκέρεια σταθερότητα της διεθνούς τάξεως, η δεύτερη με την κατανομή/αποδοχή της ισχύος, η τρίτη διάσταση θεωρήθηκε ότι οδηγεί την  εν γένει συμπεριφορά. Σήμερα, βλέπουμε την ειρήνη να διαταράσσεται με πολέμους μέσω τρίτων/proxywars όπως στην Συρία (με παρουσία ΗΠΑ-Ρωσίας αλλά και περιφερειακών δυνάμεων) ή στην Μέση Ανατολή ή τελευταίς στην Υεμένη: μπορεί να διατηρηθεί η ειρήνη; Οσον αφορά την κατανομή της ισχύος, η άνοδος της Κίνας οικονομικά κλείνει ταχύτατα την ψαλίδα που υπήρχε και οδηγεί σε μια κατάσταση «νέου διπολισμού». Εκεί όμως που η μετακίνηση είναι πιο μεγάλη – αν και υποδόρια – είναι η μετεξέλιξη των αρχών στο διεθνές σύστημα. Εκεί, η διεκδίκηση του status κυρίαρχης αξίας/ «γενικής αρχής» από τον Δυτικό φιελελευθερισμό βρίσκεται σε φθίνουσα πορεία. Μολονότι αυτό δεν συμβαίνει «λόγω της Κίνας», παρατηρείται ότι οι Κινεζικές αξίες διεκδικούν πλέον διεθνώς περισσότερο χώρο στην καθοδήγηση της συμπεριφοράς των παικτών.

 

Εν τω μεταξύ, ο «Τραμπισμός» αποσύρει την προτεραιότητα σε εκείνο που προβαλλόταν ως προστασία της δημοκρατίας (σε μια ομοιόμορφη εκδοχή, δε,ανεξαρτήτως πολιτικού υποβάθρου). Η λογική της παρέμβασης που κάποτε εθεωρείτο «εκτός», έχει εν τω μεταξύ καταστεί με τον καιρό όλο και πιο δημοφιλής στην πράξη – άρχισε με το κάλυμμα της ανθρωπιστικής παρέμβασης. Ενώ ο Ισλαμικός ριζοσπαστισμός, που ξεκίνησε ως «αντι-κατεστημένη» εξέγερση, βαραίνει την παρουσία του.

 

Σε αυτήν την συγκυρία, η Κίνα προσέρχεται χωρίς μια ομοιόμορφη/ομοιογενοποιητική ιδεολογία. Στην πολιτική, ακολουθεί το ρεύμα του Μαρξισμού. Στην οικονομία, κινείται στην φιλελεύθερη λογική. Στην άσκηση εξωτερικής πολιτικής, στηρίζεται σε παραδοσιακές αξίες. Προβαλλόμενη στην διεθνή σκηνή, μια τέτοια λογική επιτρέπει αναγνώριση των διαφορών και ιδιαιτεροτήτων των επιμέρους χωρών. Η αλήθεια είναι ότι η εξέλιξη, μετά από δεκαετίας προώθησης του φιλελευθερισμού στο παγκόσμιο σύστημα, στρέφεται περισσότερο προς τον κρατισμό αλλά και προς την ανάδειξη ηγετών/ηγετικών προσωπικοτήτων, οι οποίες εξασφαλίζουν την λαϊκή συναίνεση – διαφοροποιημένα βέβαια σε κάθε χώρα.

 

[Όπως παρατηρήθηκε στην συζήτηση, ο Τραμπ δεν είναι Σι, ο Μακρόν που αποικοδόμησε όλο το Γαλλικό πολιτικό σύστημα δεν είναι Ερντογάν, (που όμως έκανε το ίδιο…) ούτε βέβαια Πούτιν. Όμως η φιγούρα του ηγέτη διεκδικεί ρόλο, άβολα…]

 

Χωρίς πάντως η Κίνα να προσφέρει μια πρόταση αντικατάστασης των παγκόσμιων αρχών, ακολουθεί έναν δρόμο αναγνώρισης των επιλογών των άλλων. Κλείνοντας από ελληνικής πλευράς την παρουσίαση, υποστηρίχθηκε ότι η φιλοσοφική προσέγγιση των δυο χωρών – φυσικά μη-συγκρίσιμων στο μέγεθος, οικονομικό ή διεθνοπολιτικό. αλλά με επίγνωση και της ρίζας τους στον χρόνο/ancient cultures – «στηρίζεται στην “ήπια ισχύ”/soft power και, συνεργαζόμενες στο οικονομικό ή και το πολιτιστικό πεδίο μπορούν να αναδείξουν ένα σύστημα που θα σέβεται και προωθεί τα αμοιβαία συμφέροντα και θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μοντέλο και για άλλες χώρες».