Ελλάς-ΕΟΚ: Εμπιστευτικό

Η ανεκπλήρωτη προσδοκία της ένταξης και ο τουρκικός παράγοντας μέσα από τα αρχεία του ΥΠΕΞ

Βαγγέλης Γεωργίου

 Εκδόσεις Ποιότητα, Αθήνα 2022, σελίδες: 280, τιμή: 20,00 ευρώ

 

Η συζήτηση για το πώς αποφασίστηκε, πώς επιχειρήθηκε, πώς επετεύχθη η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ/Ευρωπαϊκή Κοινότητα/Ευρωπαϊκή Ένωση δείχνει πλέον βαθύ παρελθόν. Και ποιες προσδοκίες εκείνης της πορείας παρέμειναν ανεκπλήρωτες. Στη σημερινή κοινή γνώμη της χώρας μας όχι απλώς έχει κυριαρχήσει η αποδοχή του ευρωπαϊκού ανήκειν της Ελλάδας, αλλά και η μνήμη έχει απαλλαγεί από το πόσες ψευδαισθήσεις είχαν υπάρξει την εποχή των διαπραγματεύσεων, στο κλείσιμο της δεκαετίας του ‘70.

Οι μέρες είναι τέτοιες που το καραμανλικό «έδωσα μεγαλύτερη σημασία στην πολιτική πλευρά της ένταξης από την οικονομική» και το ακόμη βαρύτερο «[εάν] η Ελλάς αποτελέσει μια Πολιτεία της Ευρωπαϊκής Συμπολιτείας, θα απαλλαγεί οριστικά από το άγχος του τοπικού πολέμου, γιατί εκείνος που θα τολμήσει να την προσβάλει θα γνωρίζει ότι θα προκαλέσει πόλεμο ευρωπαϊκό» είναι ρήσεις/τοποθετήσεις/προσεγγίσεις που κάνουν περίεργη αντήχηση αυτόν τον καιρό.

Ίσως γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, την προσέγγιση του Β. Γεωργίου αξίζει να την παρακολουθήσει ο σημερινός αναγνώστης, καθώς ο συγγραφέας έχει σκύψει πάνω σε πρωτογενές υλικό. Υλικό που «περίμενε» να του δοθεί μια ευκαιρία ώστε να φωτίσει όσα ήταν διάχυτα γνωστά για την πραγματικότητα των τότε διαπραγματεύσεων.

Όμως η πληρότητα της τότε εικόνας έμεινε παραμερισμένη, σχεδόν καταχωνιασμένη σ’ ένα πλούσιο αρχειακό υλικό των διαπραγματεύσεων καθώς και της κυλιόμενης αποτίμησής τους «σε πραγματικό χρόνο». Το υλικό αυτό πήρε λοιπόν τον κόπο να αναζητήσει, να βρει, να αναμετρηθεί μαζί του και να αναδείξει ο Β. Γεωργίου. Με όλο το σασπένς, τις προσδοκίες, τις διαψεύσεις ακόμη και των πιο «επώνυμων» από τους διαπραγματευτές.

Προκύπτει κάτι πολύ πιο χρήσιμο απ’ όσο οι τυποποιημένες/κατά συνθήκην ερμηνείες και ex post προσαρμοσμένες αλήθειες. Παράτολμο αλλά και πολύτιμο το εγχείρημα του Β. Γεωργίου στο Ελλάς-ΕΟΚ: Εμπιστευτικό, ιδιαίτερη συμβολή στα 40 χρόνια από την ένταξη…

Α.Δ.Π.