Οικονομική Επιθεώρηση, Οκτώβριος 2021, τ.1011

ΕΛΛΆΔΑ 1821–2021 – ΒΑΛΚΑΝΙΑ • της Βίκης Καλιάκου

 

Οι συνολικές άμεσες ελληνικές επενδύσεις στη Σερβία υπολογίζονται σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Ελληνικών Επιχειρήσεων της Σερβίας (ΣΕΕΣ) και οφείλονται εν μέρει στους «παραδοσιακά άριστους οικονομικούς και πολιτιστικούς δεσμούς» μεταξύ των δύο χωρών, που καθιστούν τη σερβική αγορά «ελκυστική για τους Έλληνες επενδυτές».

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Επιχειρήσεων της Σερβίας, Στυλιανός Ζακώφ

«Οι άμεσες και έμμεσες επενδύσεις τα τελευταία 20 χρόνια ξεπερνούν τα 2,5 δισ. ευρώ. Αυτό το στοιχείο αποτελεί ένδειξη ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται μακροπρόθεσμα στη Σερβία. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, υπολογίζεται ότι περίπου 150 εταιρείες ελληνικών συμφερόντων ασκούν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στη σερβική αγορά και απασχολούν περί τους 10.000 εργαζομένους. Οι ελληνικές εταιρείες είναι από τους πρωτοπόρους των ξένων επενδύσεων και βρίσκονται στη Σερβία για πάνω απότρεις δεκαετίες. Δραστηριοποιούνται σχεδόν σε όλους τους τομείς, ιδιαίτερα στον ξενοδοχειακό τομέα, στη βαριά βιομηχανία, στις κατασκευές, στο εμπόριο πετρελαίου, στον τουρισμό, στις τηλεπικοινωνίες, στη λιανική αγορά τροφίμων και ποτών και στον τραπεζικό κλάδο» δηλώνει στην Οικονομική ο πρόεδρος του ΣΕΕΣ Στυλιανός Ζακώφ. Μεταξύ των εταιρειών-μελών του Συνδέσμου είναι οι Alumil, Chipita, EKO, Eurobank, TERNA, TITAN, Veropoulos, AlfaFoods, CityCollegeofThessaloniki, INTRACOM, ISOMAT, LAMDA Development, KLEEMANN, HYATT Regency, Letoshop, MetropolPalace, TGI Group, V+O Communications, ZEUS AUTO κ.ά.

 

Από τις τράπεζες, στον τουρισμό, την ενέργεια και τον κατασκευαστικό τομέα

 

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδος, τα επανεπενδυθέντα κέρδη ελληνικών επιχειρήσεων στη Σερβία το 2001 ήταν 203,4 εκατ. ευρώ, ενώ το 2009 έφτασαν στα 1,8 δισ .ευρώ και το 2010 στα 2,1 δισ.ευρώ (είναι η περίοδος κατά την οποία η Ελλάδα κρατάει τα σκήπτρα των ξένων επενδύσεων στη χώρα και η Σερβία τα πρωτεία μεταξύ των βαλκανικών χωρών στην προσέλκυση ξένων επενδύσεων). Οι ελληνικές επενδύσεις όμως άρχισαν να υποχωρούν σταδιακά το 2018 στα 279,6 εκατ.ευρώ και το 2019 στα 188 εκατ.ευρώ. Η κρίση χρέους στην Ελλάδα επηρέασε για ένα διάστημα όχι μόνο ποσοτικά αλλά και ποιοτικά τις επενδύσεις στη Σερβία. «Η οικονομική ύφεση, που υπήρξε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, αντικατοπτρίστηκε και στις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη σερβική αγορά. Κάποιες από αυτές είτε αποχώρησαν είτε μείωσαν τον κύκλο εργασιών τους. Όμως, με τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης στην Ελλάδα αρχίζουν να δραστηριοποιούνται καινούργιες εταιρείες στη Σερβία, καθώς και να γίνεται επέκταση των ήδη υφιστάμενων. Μέχρι πριν από μερικά χρόνια ο κυρίαρχος τομέας της ελληνικής επενδυτικής παρουσίας στη Σερβία ήταν ο τραπεζικός, σήμερα όμως κυριαρχούν ο ξενοδοχειακός και κατασκευαστικός τομέας, η βαριά βιομηχανία και το λιανικό εμπόριο» σημειώνει ο Στ. Ζακώφ. Όσον αφορά τους τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για μελλοντικές ελληνικές επενδύσεις, ξεχωρίζει τον τουρισμό, την ενέργεια, την ανακύκλωση, την επεξεργασία λυμάτων, τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών, το εμπόριο τροφίμων, φρούτων και ποτών και τον κατασκευαστικό τομέα.

 

«Οι ελληνικές επιχειρήσεις ανταγωνίζονται σε όλους τους τομείς στη χώρα με μερικές από τις καλύτερες σερβικές και ξένες εταιρείες – αυτή η επιτυχία αποδεικνύει ότι η παρουσία των ελληνικών εταιριών στη Σερβία παραμένει σταθερή και ισχυρή και ότι αντιμετωπίζει με επιτυχία όλες τις προκλήσεις για σχεδόν δύο δεκαετίες. Πιστεύω ότι υπάρχουν περιθώρια για τη δημιουργία νέων και αμοιβαία επωφελών εμπορικών εταιρικών σχέσεων, μέσω της δικτύωσης, του ανοιχτού διαλόγου και της κατάλληλης υποστήριξης» καταλήγει. Τα τελευταία χρόνια η Ιταλία και η Γερμανία είναι οι πρώτες χώρες σε αξία και αριθμό επενδύσεων στη Σερβία αντίστοιχα. Είναι αξιοσημείωτο ότι στην τελευταία έκθεση του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων Βελιγραδίου για την οικονομία της Σερβίας και την ανάπτυξη οικονομικών και εμπορικών σχέσεων με την Ελλάδα αναφέρεται η παλαιότερη απογοήτευση του σερβικού λαού για τους Έλληνες («άλλαξαν την αρχική θετική εικόνα των Σέρβων απέναντί μας»), από τη «μη εφαρμογή του Ελληνικού Σχεδίου Οικονομικής Ανασυγκρότησης των Βαλκανίων (ΕΣΟΑΒ) όσον αφορά τα μεγάλα έργα υποδομών» στις αρχές της δεκαετίας του 2000, αλλά και «το κλείσιμο των τραπεζών μας». Μερίδα του ελληνικού Τύπου την εποχή εκείνη ανέφερε ότι πολλές αιτήσεις Ελλήνων επιχειρηματιών για επιδότηση επενδύσεων στη Σερβία έμειναν στα συρτάρια υπουργείων και υπηρεσιών (η Σερβία θα λάμβανε το μεγαλύτερο μέρος της αναπτυξιακής βοήθειας συνολικού ύψους 550 εκατ. δολαρίων).

 

Επενδυτικά κίνητρα και προκλήσεις της σερβικής αγοράς

Η Παγκόσμια Τράπεζα κατέταξε το 2020 τη Σερβία στην 44η θέση μεταξύ 140 χωρών ως προς την ευκολία του επιχειρείν (EaseofDoingBusiness), ενώ η Ελλάδα βρίσκεται στην 79η θέση. «Χάρη στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που έχει εφαρμόσει την προηγούμενη περίοδο, η Σερβία έχει τοποθετηθεί ως ένας από τους σημαντικότερους επενδυτικούς προορισμούς στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Υπάρχουν πολλά και σημαντικά επενδυτικά κίνητρα, μεταξύ των οποίων είναι οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, που επιτρέπουν τις εξαγωγές χωρίς φορολογικούς δασμούς στις αγορές της CEFTA (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μολδαβία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία και UNMIK (εξ ονόματος του Κοσσυφοπεδίου), της EFTA (Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία), της Ρωσίας, της ΕΕ, καθώς και της Τουρκίας. Επιπλέον, θα ήθελα να αναφέρω και το υψηλά εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, το ανταγωνιστικό λειτουργικό κόστος, τις ελεύθερες ζώνες, καθώς και την ευνοϊκή γεωγραφική θέση» τονίζει ο Στ. Ζακώφ. Όσον αφορά το εργατικό δυναμικό, η Σερβία κατατάσσεται στην 27η θέση από τις 157 χώρες του Δείκτη Ανθρώπινου Κεφαλαίου της Παγκόσμιας Τράπεζας, την υψηλότερη στην περιοχή των Βαλκανίων.

Αναφερόμενος στους παράγοντες που αποτελούν αντικίνητρα για νέες ελληνικές επενδύσεις, ο πρόεδρος του ΣΕΕΣ σημειώνει πως «Οι προκλήσεις που ακόμα αντιμετωπίζουμε αφορούν τα προβλήματα που προκύπτουν στην πορεία της ευρω ενσωμάτωσης. Η πολυετής εναρμόνιση με τους κανονισμούς της ΕΕ, η δικαστική μεταρρύθμιση, καθώς και οι πολύπλοκες διαδικασίες για την απόκτηση διαφόρων αδειών λειτουργίας, όπως και οι διαδικασίες εισαγωγής και εξαγωγής αγαθών, σίγουρα αποτελούν τις μεγαλύτερες προκλήσεις, όχι μόνο για τις ελληνικές αλλά και για τις ξένες εταιρείες που θα ήθελαν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους στη σερβική αγορά».

«Τα τελευταία χρόνια η Σερβία έχει κάνει πολλά βήματα προς τη δημιουργία ενός σταθερού περιβάλλοντος για την οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Η άφιξη όλο και περισσότερων διεθνών εταιρειών αποδεικνύει ότι το θετικό οικονομικό κλίμα αναγνωρίστηκε από τους επενδυτές. Η Σερβία έχει το καλύτερο επενδυτικό πλαίσιο στη ΝοτιοανατολικήΕυρώπη, με πληθώρα επιχορηγήσεων για ξένες επενδύσεις.

Όσοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερες πληροφορίες μπορούν να επισκεφθούν την ιστοσελίδα https://ras.gov.rs/en ή να απευθυνθούν στο ΣΕΕΣ» καταλήγει ο Στ. Ζακώφ.