H συζήτηση περί βιωσιμότητας (εκδοχή 2018)

 

Μέσα στην θυελλώδη ατμόσφαιρα των ημερών – μια το Μακεδονικό, μια οι συντάξεις, μια η ωρίμανση των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων, μια το βαρύ χέρι του «ξένου παράγοντα» στην περιοχή… – νομιμοποιείται κανείς να διερωτηθεί πώς και κατόρθωσε να «επιπλεύσει» μια πρωτοβουλία όπως το Second Sustainability Summit for South East Europe and the Mediterranean. Μια πολύ πιο μακροπρόθεσμη, άνωθεν θάλεγε κανείς, ματιά στα πράγματα…

Όσοι διερωτήθηκαν σε τι ακριβώς είναι η αναφορά σε «Δεύτερη» Συνάντηση Κορυφής για την Βιωσιμότητα, με συμμετοχή και στήριξη από Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Σέφκοβιτς, Επίτροπος για την Ενέργεια) από κύκλωμα των Ηνωμένων Εθνών/SDSN – Δίκτυο Λύσεων για την Βιώσιμη Ανάπτυξη (Jeff Sachs, Φοίβη Κουντούρη), Τράπεζα Ελλάδος με την πείρα της Επιτροπής για Μελέτη των Επιπτώσεων της Κλιματικής Αλλαγής/ΑΜΕΚΑ (Γιάννης Στουρνάρας), αλλά και με το ισχυρό στίγμα της εποχής Παπανδρέου (ΓΑΠ και Αντρίκος Παπανδρέου), Οικονομικού Πατριαρχείου (Αβύδου Κύριλλος) και EPLO (Σπ. Φλογαΐτης), μια ματιά στο παρελθόν δίνει την εξήγηση. Βέβαια, χρειάζεται να κάνει κανείς αρκετά πίσω! Το πρώτο Συνέδριο Βωσιμότητας για την περιοχή μας ήταν επί της πρώτης Κυβέρνησης της εποχής των Μνημονίων, της Κυβέρνησης Παπανδρέου που προσπάθησε, με το Συνέδριο εκείνο (στον Αστέρα, στην Βουλιαγμένη), να ανοίξει κάποιον ευρύτερο ορίζοντα στα μάτια της κοινής γνώμης. Να θυμηθούμε μάλιστα ότι, τότε, η Τουρκία είχε ενεργό συμμετοχή – με πρωτοβουλία μάλιστα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (τότε Πρωθυπουργού, σε εντελώς διαφορετικό μήκος κύματος πολιτικής απ΄ ότι σήμερα…).

Στην σημερινή συγκυρία, στις συζητήσεις για τις προκλήσεις της βιωσιμότητας, ήταν σχεδόν αυτονόητο ότι από τους 17 στόχους του ΟΗΕ/SGTs – Ορίζοντα 2030 όπως έχουν αναθεωρηθεί, η κλιματική αλλαγή να βρίσκεται στην εντελώς πρώτη θέση. Τα φυσικά φαινόμενα που είναι κάθε τόσο σε εξέλιξη, ακόμη και εντελώς δίπλα μας, την επιβάλλουν αυτή την συνειδητοποίηση. Όμως από κοντά βρίσκεται και η προβληματική των μεγάλων μετακινήσεων των πληθυσμών, που την γνωρίσαμε μεν ως Προσφυγικό, όμως έχει πολύ μεγαλύτερο βάθος ως Μεταναστευτικό αλλά και ως μαζική φυγή από την απερήμωση ολόκληρων περιοχών και την ακραία ένδεια.

Τα προβλήματα υγείας δεν βρίσκονται πολύ μακρύτερα στην ιεράρχηση των στόχων, καθώς άλλωστε και τα θέματα ισότητας. Εκείνο όμως που αυτή την φορά ανέβηκε με ένταση στην επιφάνεια – μάλλον επειδή καταλήγει να λειτουργεί ως συγκερασμός των περισσότερων από τους παράγοντες κρίσης – είναι το αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. μιας κάποιας κοινωνικής δικαιοσύνης.

Όταν ο Γιώργος Παπανδρέου πήρε την πρωτοβουλία να επισημάνει την ανάγκη για ένα «παγκόσμιο κοινωνικό συμβόλαιο» ως μόνη διέξοδο προς μια «εξανθρωπισμένη παγκοσμιοποίηση», με την παρατήρηση ότι μια φορολογική επιβάρυνση 1% στους δισεκατομμυριοιύχους και μόνο της εποχής μας, θα αρκούσε για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας φτώχειας, αρκετοί στο ακροατήριο ανακάθισαν. Βέβαια το ίδιο ίσχυσε και όταν ο Γιάννης Στουρνάρας – μένοντας αυστηρότερα στο πεδίο της βιωσιμότητας/της κλιματικής αλλαγής – έδωσε το στοιχείο ότι το συνολικό κόστος από την μη-δράση για την κλιματική αλλαγή μπορεί να φθάσει σε ορίζοντα 2100 για μιαν οικονομία σαν την Ελληνική στο συγκλονιστικό ποσό των 701 δις ευρώ.

Με πιο θετική διάθεση, ο Μ. Σέφκοβιτς επεσήμανε πώς – στην Ελληνική περίπτωση – ο ενεργειακός τομέας μπορεί να λειτουργήσει ως «πυλώνας για μετάβαση της χώρας σε βιώσιμη και εξωστρεφή ανάπτυξη». Δίνοντας  μάλιστα μια προοπτική των Ελληνικών νησιών να γίνουν «πρωτοπόρα στην ενεργειακή μετάβαση» με βάση την ηλιακή/αιολική και θαλάσσια ενέργεια (εδώ, μνήμη του Πρώτου Συνεδρίου όπου και πρωτοακούστηκε η γαλάζια ανάπτυξη ως ανερχόμενη έννοια).

Μπορούμε να επιστρέψουμε στην αναταραχή και την αντάρα των ημερών: όμως αυτή η ματιά «παραπέρα» χρήσιμο είναι να επανέρχεται.