Η Αλβανία και η μείζων σημασία της συμφωνίας για Χάγη

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Κι ενώ όλοι θα παρακολουθούμε τις κινήσεις («περαντζάδες» τις λένε οι ναυταίοι) του Ορούτς Ρέις και των συνοδευτικών του και της αρμάδας Τουρκικών πολεμικών σκαφών σε περιοχή σαφώς μεταξύ 12 και 6 ναυτικών μιλίων δυτικά από το συγκρότημα του Καστελόριζου, κι ενώ θα αξιολογούμε το πώς στήθηκε «τείχος» του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού (και πόσο η κίνηση αυτή επηρέασε τις τουρκικές απόπειρες γκριζαρίσματος ΚΑΙ αυτής της περιοχής), κι ενώ ασφαλώς βρίσκεται σε εξέλιξη μείζων διπλωματική κινητικότητα των Αθηνών προς ΕΕ και Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με αίτημα πιο θεσμικό την αναστολή εφαρμογής της τελωνειακής σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας, με αίτημα πιο αιχμηρό το εμπάργκο όπλων (το πρώτο προς Βρυξέλλες, το δεύτερο προς Γερμανία-Ισπανία-Ιταλία),κι ενώ με ενδιαφέρον παρακολουθείται η νέα Τριμερής Ελλάδας-Κύπρου-Αιγύπτου, κάτι πολύ πιο απτό και «φέρον μέλλον» συντελέστηκε στα πλαίσια της επίσκεψης του Έλληνα ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια στην Αλβανία. Ή, πάντως, δρομολογήθηκε.

Ήδη η (συμφωνημένη εξαρχής) ατζέντα των ΕλληνοΑλβανικών επαφών – ενίσχυση της πορείας των Δυτικών Βαλκανίων προς την ΕΕ και ενταξιακή πορεία της Αλβανίας, ρύθμιση συμβολικών διμερών εκκρεμοτήτων όπως της άρσης του εμπολέμου, θέματα της Ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία και last but not least καθορισμός των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας – έδειχνε πού τραβούσε το πράγμα. Και πώς. Υπό την έννοια ότι τα Τίρανα γνωρίζουν και η (Σοσιαλιστική) Κυβέρνηση Έντι Ράμα συνειδητοποιεί ότι η πορεία της χώρας τους προς την ΕΕ «περνάει» από την Ελλάδα: η δε Αλβανία την θέλει/την χρειάζεται γνησίως την πρόσδεση στην ΕΕ, απτή την βοήθεια των Βρυξελλών. Οπότε… η με θεσμικό τρόπο συζήτηση του θέματος των θαλασσίων ζωνών με την Ελλάδα, θέματος που μην ξεχνούμε ότι είχε φθάσει σε ολοκληρωμένη λύση για ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδα με υπογραφή της σχετικής συμφωνίας αλλά ανετράπη (με απόφαση του εκεί Συνταγματικού Δικαστηρίου) και έμεινε ανοιχτή πληγή.

Βέβαια, για να μην δημιουργούμε λάθος προσδοκίες, η Τουρκική επιρροή που είχε «βοηθήσει» να ανατραπεί η τότε συμφωνία – ο Έντι Ράμα βρισκόταν στην αντιπολίτευση – δεν έχει πάψει να είναι αισθητή στην Αλβανία . (Σε αντίθεση με την γειτονική αμφοτέρων Βόρεια Μακεδονία, μετά την Συμφωνία των Πρεσπών…). Ο δε οδικός χάρτης, που συμφωνήθηκε και καταλήγει στην Χάγη, είναι αυτό ακριβώς : οδικός χάρτης, συμφωνημένος όμως. Θα προηγηθεί διάστημα απευθείας διαπραγμάτευσης για οριοθέτηση, με ρητά καθορισμένη χρονική διάρκεια (ενός ή δυο ετών). σε περίπτωση μη-συμφωνίας, το πιθανότερο, θα ακολουθήσει διαπραγμάτευση για την σύνταξη συνυποσχετικού (ενός έτους;). Όμως ήδη συμφωνημένη είναι η, εν τέλει, προσφυγή στην Χάγη – με την Αλβανία να έχει αναγνωρίσει και το Δίκαιο της Θάλασσας/UNCLOS και την δικαιοδοσία της Χάγης.

Ενώ, λοιπόν, δεν πρέπει να εκφεύγει της προσοχής ότι στα Βαλκάνια ζούμε, οπότε δυο ή τρία χρόνια είναι μακρός χρόνος, η κατ’ αρχήν αυτή συμφωνία – που, σημειωτέον, με τον νέο ρεαλισμό της Ελλάδας του 2020 στην αποδοχή μειωμένης επήρειας νησιών σε ιδιαίτερες συνθήκες (εν προκειμένω των Διαπόντιων Νήσων, όπως έγινε και με την συμφωνία Ελλάδας-Ιταλίας) διευκολύνεται – δείχνει έναν δρόμο και τον δείχνει μπροστά στο διεθνές σύστημα. Θα ήταν απλοϊκό να θεωρήσουμε ότι αυτό θα κάμψει την άρνηση της Τουρκίας στην άλλη άκρια του χάρτη, την ώρα που η ίδια αμφισβητεί de facto, δυναμικά και συστηματικά τα πάντα στις θαλάσσιες ζώνες ανατολικά. Τουλάχιστον όμως, ολοκληρώνει την εικόνα μιας Ελλάδας που κλείνει μέτωπα και που πιστεύει – στην πράξη – τόσο στην διαπραγμάτευση όσο και στους διεθνείς δικαιοδοτικούς θεσμούς. και έλκει γείτονες προς τα εκεί.