Η διαδρομή αγιοποίησης του Ρομπέρ Σουμάν – σοβαρά

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Όσοι έχουν υπηρετήσει στα θεσμικά όργανα της ΕΕ, ή γενικώς έχουν λειτουργήσει στον Ευρω-κόσμο των Βρυξελλών, θυμούνται ασφαλώς ότι η γιορτή της «Ημέρας της Ευρώπης» είναι στις 9 Μαΐου προς τιμήν της Διακήρυξης του Ρομπέρ Σουμάν (9 Μαΐου 1950), πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών της Γαλλίας, που λίγους μήνες αργότερα – Απρίλιο του 1951 – οδήγησε στην ίδρυση της ΕΚΑΧ, της πρώτης από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Και, συνεπώς, στην αρχή του εγχειρήματος της Ευρωπαϊκής Ενοποίησης όπως το ζήσαμε έκτοτε. Η «Ημέρα της Ευρώπης», με σημαιοστολισμούς και συγκρατημένες συνήθως τελετές, είναι για τον μικρόκοσμο των Βρυξελλών ημέρα αργίας και μάλιστα αποκαλείται «La Saint-Schuman», του Αγίου Σουμάν.

Ε, λοιπόν, αυτή η τρυφερή/συμπαθητικά σαρκαστική ονομασία, καθώς φαίνεται πάει να γίνει πραγματικότητα. Ο Πάπας Φραγκίσκος – στον δημόσιο λόγο του οποίου η διάσταση της ειρήνης έπαιξε εξαρχής κεντρικό ρόλο – δρομολόγησε τις διαδικασίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τον Σουμάν και τις «ηρωικές αξίες του» (πέθανε το 1963) στην αγιοποίηση από την Καθολική Εκκλησία. Στον Σουμάν – πιστό Καθολικό σ’ όλη του την ζωή, που το Βατικανό ήρθε να αναγνωρίσει την εσωτερικότητα της πίστης του και την «απόσυρσή του σε προσευχή και ανάγνωση των Γραφών προτού διαμορφώνει τον πολιτικό του λόγο» – αναγνωρίζεται ήδη η ιδιότητα του venerabilis /σεβάσμιου.  Άμα ανευρεθεί και ελεγχθεί ως αναγόμενο στην δράση και την πιστή του Σουμάν ένα θαύμα, τότε το Βατικανό θα τον φέρει στην beatificatio/στην τάξη των μακαρίων. Ένα ακόμη θαύμα χρειάζεται, ώστε να προκύψει sanctificatio  και να ενταχθεί ο Ρομπέρ Σουμάν στην τάξη των αγίων.

Ο Αγγλοσαξωνικός ιδίως Τύπος φιλοξένησε διεξοδικά την είδηση μη παραλείποντας την επισήμανση ότι ο Σουμάν (εκ καταγωγής Λουξεμβουργιανός, έλαβε νωρίς την Γαλλική ιθαγένεια) υπήρξε αρχικά υποστηρικτής του Στρατάρχη Πεταίν ο οποίος συνεργάσθηκε με τους Γερμανούς ως κατοχικός κυβερνήτης της Γαλλίας. Πάντως, κατά την Κατοχή ο Σουμάν συνελήφθη από την Γκεστάπο, όμως διέφυγε μετά από έναν χρόνο και παρέμεινε κρυβόμενος μέχρι το τέλος του Πολέμου. (Κατά ενδιαφέρουσα αναλογία, και ο έτερος των Πατέρων της Ευρώπης, Κόνραντ Αντενάουερ – επίσης πιστός Καθολικός – είχε περιπέτειες με το Ναζιστικό καθεστώς, αν και ως Δήμαρχος Κολωνίας και μέλος του Καθολικού Κόμματος Zentrum συνυπήρξε με το NSDAP: πάντως, όταν χρειάστηκε να κρυφτεί φιλοξενήθηκε σε μονή Φραγκισκανών «για φυσική και πνευματική ανανέωση»).

Το περιβάλλον σκέψης που διεμόρφωσε η Καθολική Εκκλησία την εποχή εκείνη δεν ήταν αμέτοχο στην ιδεολογία και την στάση παρόμοιων προσωπικοτήτων. Οι παπικές εγκύκλιοι De Rerum Novarum, στο τέλος του 19ου αιώνα, και κυρίως De Quadragesimo Anno (1931), πέραν της αναγωγής της ατομικής ιδιοκτησίας σε αρχή του Φυσικού Δικαίου και της καταδίκης των σοσιαλιστικών ιδεών, ανέθεταν στο Κράτος την ευθύνη για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων των εργατών και των φτωχότερων στρωμάτων. Ο κομμουνισμός καταδικαζόταν, ενώ κι αν ο σοσιαλισμός γινόταν δεκτό ότι διέθετε κάποιες αρετές, ωστόσο εθεωρείτο ότι ηθικά υστερούσε επειδή η συλλογικότητα που πρέσβευε είχε στον πυρήνα της υλιστικές και όχι ηθικές επιδιώξεις. Πάντως, μετά τον Πόλεμο η Καθολική Εκκλησία στάθηκε εξαρχής σταθερά υποστηρικτική στην Ευρωπαϊκή ενοποίηση. Τα Χριστιανοδημοκρατικά κόμματα – του Γερμανικού CDU ο Αντενάουερ υπήρξε βασικός συντελεστής στην ίδρυσή του – δεν έπαψαν ποτέ να έχουν Ευρωπαϊστική προσέγγιση.

Για να κλείσουμε, πάντως, σε ελαφρότερο τόνο: αν τελικώς προκύψουν τα κατάλληλα θαύματα στην διαδρομή του ήδη Σεβάσμιου Ρομπέρ Σουμάν και συνεπώς η Ευρωπαϊκή ενοποίηση αποκτήσει τον πρώτο της Άγιο, είναι να ελπίζει κανείς ότι δεν θα μετατραπεί πλήρως σε δόγμα, που αρκεί κανείς να δείχνει προς αυτό πίστη ώστε να κερδίσει την σωτηρία. Το λέμε, επειδή υπήρξαν φορές όπου η Ευρωπαϊκή ορθοδοξία την είχε αυτήν την δογματική ροπή. Όσο κι αν, για παράδειγμα, η μετατόπιση τώρα από τον Ordoliberalismus ενός Σώϋμπλε στο μετα-Κεϋνσιανισμό του Next Generation EU θυμίζει την μεταστροφή του Σαούλ στην οδό προς την Δαμασκό και την μεταβολή του σε Παύλο…