Η διαχείριση του πλου του καρυδότσουφλου

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Ενώ στο προσκήνιο της πολιτικής – ή: αυτού που θεωρούμε πολιτική στην Ελλάδα του 2021, με την αντιπαράθεση για το «μετά τις πυρκαγιές», με το άνοιγμα μετώπου εμβολιασμένων-ανεμβολίαστων μπροστά στο τέταρτο κύμα της πανδημίας, με το post-mortem του ανασχηματισμού – ανεβαίνει η ένταση με την οποία στρέφονται οι προβολείς, σ’ έναν άλλο τομέα της δημόσιας ζωής έχουμε το αντίθετο. Μικρές, προσεκτικές κινήσεις σε θέματα που όμως μπορεί αύριο/μεθαύριο να αποδειχθούν εξαιρετικά σημαντικά. Αναφερόμαστε στις συνεχείς προσπάθειες να μείνει η οικονομία σε ισορροπία ακόμη και αν προκύψουν αναταράξεις. Πού, εδώ που τα λέμε, θα ήταν παράδοξο να μην προκύψουν.

Καθώς το καρυδότσουφλο της Ελληνικής οικονομίας ούτως ή άλλως πλέει στα μεγάλα νερά της διεθνούς, πάντως της Ευρωπαϊκής οικονομίας, οι προσεκτικοί/πεισματικοί χειρισμοί των κεντρικών παικτών θεωρείται ότι δίνουν για τους επόμενους μήνες μια βάση ασφαλείας: η Fed έχει μεν ανακοινώσει ότι θα αρχίσει να συμμαζεύει το γιγάντιο πρόγραμμα παροχής ρευστότητας (120 δις δολάρια/μήνα σε αγορές ομολόγων), αλλά χωρίς σήμα ανόδου στα επιτόκια πριν το 2023. η ΕΚΤ προχωρεί με αυτά σε προοπτική συζήτησης για υποχώρηση του δικού της έκτακτου PEPP από το φθινόπωρο με ορίζοντα την άνοιξη του 2022 (το συνολικό PEPP έχει φτάσει τα 1,85 τρις ευρώ) και «προσγείωση» στην διαχείριση της τακτικής ποσοτικής χαλάρωσης/ΑΡΡ (20 δις ευρώ/μήνα), κι εδώ όμως χωρίς προοπτική ανόδου των επιτοκίων. Και από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού, υπήρξε ανησυχία μην ακόμη και τα απλά σημάδια υποχώρησης βυθίσουν τις αγορές: αυτό όχι μόνον δεν συνέβη, αλλά συνεχίστηκε η υψηλή πτήση τους.

Αν αυτό αποτελεί καθησυχαστικό φόντο για την διαχείριση των Ελληνικών πραγμάτων, ακόμη πιο στοχευμένη είναι η απόφαση – πλέον – της ΕΚΤ  να κρατήσει τα Ελληνικά ομόλογα στο περισκόπιο της, δηλαδή να επανεπενδύσει σ’ αυτά και όταν θα έχει λήξει το ΡΕΡΡ: αυτή είναι μια πολύτιμη στήριξη για μια χώρα που μέχρι και τις αρχές-μέσα του 2023 δεν αναμένεται να έχει κατακτήσει την επενδυτική βαθμίδα/investment grade. Τα κάπου 29 δις ευρώ σε ελληνικά ομόλογα που έχει φορτώσει η ΕΚΤ βάσει του ΡΕΡΡ και του ότι η Ελληνική οικονομία βρίσκεται σε πρόγραμμα/ενισχυμένη εποπτεία, είναι κυριολεκτικά σωτήρια.

Αυτή η ρύθμιση καταλήγει να ενδιαφέρει ακόμη περισσότερο κι από την απόφαση της ΕΕ για συνέχιση της αναστολής του Συμφώνου Σταθερότητας και για το 2022 – με θεωρούμενη όμως βέβαιη την επαναφορά των αυστηρών δημοσιονομικών κανόνων το 2023. Το γεγονός ότι η αναθεωρημένη πρόβλεψη του Προϋπολογισμού για πρωτογενές έλλειμμα του 2021 είναι στο 7,2% του ΑΕΠ (έναντι αρχικώς ενός 3,8%) υπογραμμίζει αυτήν την σημασία. Μαζί και η πρόβλεψη για Ελληνικό δημόσιο χρέος του 2021 στο 205% του ΑΕΠ. απ’ δω και πέρα μπαίνουμε στις πιο αισιόδοξες προβλέψεις προσγείωσης – αλλά το σημερινό ύψος είναι αληθινά ζαλιστικό.

Γιατί όλη αυτή η περιήγηση; Επειδή επεξηγεί την ευρύτερη σημασία που είχε η πρωτοβουλία του ΟΔΔΗΧ/του οικονομικού επιτελείου να ξαναβγεί η Ελλάδα στις αγορές, σηκώνοντας ένα οριακό (για την τωρινή φάση) ποσό, 2,5 δις ευρώ με επανέκδοση του 5ετούς και του 30ετούς ομολόγου. Από το πρώτο αντλήθηκε 1,5 δις με επιτόκιο χαμηλότερο από 0,1% (η απόδοση τις τελευταίες ημέρες ήταν ελαφρώς αρνητική, μέχρι και -0,24%), από το δεύτερο 1 δις με επιτόκιο 1,67% (χαμηλότερο από την έκδοση του Μαρτίου, χαμηλότερο κι από του αντίστοιχου Ιταλικού – πρόσφατες αποδόσεις του δικού μας μέχρι και 1,32%). Η εξήγηση που δινόταν για την κίνηση αυτή – η εξομάλυνση της καμπύλης αποδόσεων των Ελληνικών ομολόγων ή πάλι το παράθυρο ευκαιρίας προτού βγουν τα μεγάλα παιδιά στην αγορά (Ευρω. Επιτροπή, Ιταλία) – ας κρατηθεί. Ούτε όμως αυτό, ούτε και η σύγκριση των ποσών αυτών με το συνολικό πρόγραμμα έκδοσης ομολόγων του Δημοσίου όπως εκτελέσθηκε έως τώρα με 11,5 δις ευρώ δεν θάπρεπε να αποπροσανατολίζει τον κοινό θνητό από την βασική επιδίωξη του ΟΔΔΗΧ/του οικονομικού επιτελείου. Να διατηρείται σταθερά ένα μαξιλάρι ασφαλείας, γιατί ούτε τώρα υπάρχει αξιόπιστη πρόβλεψη για το (συνεχιζόμενο) κόστος κάλυψης των δαπανών στήριξης της οικονομίας λόγω της πανδημίας.

Να το πούμε και αλλιώς: παρά την εξαιρετική δημοφιλία των διαφόρων μέτρων στήριξης, παρά το γεγονός ότι, από την Αντιπολίτευση μάλλον διεύρυνση της στήριξης ζητείται, κάποιοι στην Κυβέρνηση ανησυχούν. Και προσπαθούν να έχουν διαθέσιμο δίχτυ ασφαλείας. Ή , αν θέλετε άλλη μεταφορά, να διαχειρίζονται προσεκτικά το πλου του καρυδότσουφλου.