Η Κορυφή του ΝΑΤΟ: η επόμενη μέρα

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Η Κορυφή του ΝΑΤΟ της 14ης Ιουνίου άφησε πίσω της περισσότερα – αρκετά περισσότερα – απ’ όσα αφενός η άμεση επικαιρότητα των ΕλληνοΤουρκικών και του μέλλοντός τους, αφετέρου η τάση της εποχής για μεγαλοστομία («η Αμερική επέστρεψε») και για ανακάλυψη ότι η Κίνα είναι «ο στρατηγικός αντίπαλος» και η Ρωσία «απειλή» (το ΝΑΤΟ, ως στρατιωτική/αμυντική συμμαχία έχει την ανάγκη απειλών και αντιπάλων, όσο κι αν π.χ. η Άνγκελα Μέρκελ καλεί «να βρούμε σωστή ισορροπία» ή ο Μακρόν θυμίζει ότι το ΝΑΤΟ είναι ΒορειοΑτλαντική Συμμαχία, αλλ’ «η Κίνα δεν έχει σχέση με τον Βόρειο Ατλαντικό») περιόρισε την ανάλυση σε ατάκες ή/και ευχές.

Ωστόσο, όποιος είχε την υπομονή να διεξέλθει το – φλυαρίας και τεχνικότητας!, περισσότερο κι από τα κείμενα της ΕΕ – Ανακοινωθέν της Κορυφής μπορεί να αλιεύσει περιεχόμενο που υπόσχεται/απειλεί ενδιαφέρον. Έτσι, στην 6η παράγραφο (από τις συνολικά 79…) και μάλιστα στο τέλος του σημείου (α) υπάρχει μια ρήτρα που λέει ότι η Συμμαχία «δεσμεύεται [να διεξαγάγει] ενισχυμένες διαβουλεύσεις όταν απειλείται η ασφάλεια ή η σταθερότητα ενός Συμμάχου» (συνεχίζει δε πιο λυρικά το απόσπασμα «όταν διακυβεύονται οι θεμελιώδεις αξίες και αρχές μας»). Κάποιοι βιάστηκαν να διαβλέψουν/να ελπίσουν ότι πρόκειται εδώ για ενός είδους διεύρυνση των θεμελιωδών άρθρων 4 και 5 της Συνθήκης. Το πρώτο μιλά για διαβούλευση όταν «απειλείται η εδαφική ακεραιότητα, ανεξαρτησία ή ασφάλεια κάποιου των μερών». το δεύτερο για την καθοριστική συλλογική άμυνα όταν υπάρξει «ένοπλη επίθεση εναντίον μέρους». Πρόκειται για το πλέγμα διατάξεων που Δεν βοήθησε κατά το παρελθόν να ασκηθεί έστω πίεση όταν π.χ. η Τουρκία κινήθηκε επιθετικά/στρατιωτικά στην Κύπρο (μη-μέλος του ΝΑΤΟ), ή όταν επέσεισε και συνεχίζει να επισείει casus belli κατά της Ελλάδας (που είναι μέλος, αλλά… είναι και η Τουρκία). Μήπως λοιπόν τώρα οι «ενισχυμένες διαβουλεύσεις» αξιοποιηθούν περισσότερο; Μήπως και οι «θεμελιώδεις αρχές και αξίες» προσλάβουν λειτουργικό χαρακτήρα;

Επίσης, σε περισσότερα σημεία – στο 6 (β), στο 57, κυριότατα στα 64-65 που αναφέρονται σε «στρατηγική σχέση» ΝΑΤΟ-ΕΕ, ή πάλι στο 25 για την κινητικότητα των δυνάμεων επί του εδάφους – ανοίγονται προοπτικές συνεργασίας με την ΕΕ. Δεδομένης της συζήτησης για «Το Μέλλον της Ευρώπης» που (υποτίθεται ότι) τώρα ξεκινάει και της πρόθεσης αρκετών Κρατών-μελών της ΕΕ να προσεγγισθεί στα σοβαρά η διάσταση εξωτερικής πολιτικής και άμυνας (θυμηθείτε την έκκληση του Γερμανού ΥΠΕΞ για εξάλειψη ή πάντως περιορισμό του βέτο…), αυτή η διάσταση θα μπορούσε να έχει ενδιαφέρον για μια χώρα όπως η Ελλάδα. Που θεωρώ ότι ο Ευρωπαϊκός μοχλός είναι καιριας σημασίας για την συνολική πολιτική της.

Σταματούμε εδώ, αν και γενικώς θάταν καλό το Ανακοινωθέν της Κορυφής του ΝΑΤΟ να διαβαζόταν διεξοδικότερα από τους διαμορφωτές πολιτικής και κοινής γνώμης. Αν μη τι άλλο, γιατί η προσπάθεια να καταδειχθεί η αναγκαιότητα ενός νέου τύπου ανάσχεσης /containment της Ρωσικής ισχύος, αλλά και δημιουργίας ζώνης συγκράτησης της Κίνας, δεν είναι καθόλου απίθανο να την βρούμε μπροστά μας (Cosco/Πειραιώς,Belterra/Θεσσαλονίκη). Όχι δε μόνον μέσω καραμπόλας, λόγω ΤουρκοΡωσικής σχέσης όπως βολευόμαστε να πιστεύουμε…

Κατά τα άλλα, επειδή συνεχίζει στην δημόσια συζήτηση να κυριαρχεί η αίσθηση ότι η Άγκυρα βρίσκεται στην γωνία, ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υπήρξε περίπου ο παρίας της Κορυφής του ΝΑΤΟ, παράκληση να σημειωθούν οι επαφές του ίδιου με Μπάϊντεν, με Μακρόν, με Μέρκελ, με Τζόνσον. «Έναντι» της – πολύτιμης, λόγω πιθανοτήτων Χάγης για τον καθορισμό ΑΟΖ με Αλβανία – συνάντησης Μητσοτάκη με Ράμα, συν εκείνης Μητσοτάκη με Τζόνσον (πλην όμως μάλλον μονοθεματικού περιεχομένου: να αρθεί το «πορτοκαλί» στην τουριστική κίνηση) από Μεγ. Βρετανία).

Η επόμενη μέρα της Κορυφής του ΝΑΤΟ δίνει και δυνατότητες, απαιτεί όμως και προσγειωμένη δουλειά εξωτερικής πολιτικής.