Η περιγραφή ενός ελέφαντα, ή: η επανεκκίνηση της οικονομίας και οι άμεσες προοπτικές

του Αντώνη Δ. Παπαγιαννίδη

Πάντα επίκαιρο, το τι συνέβη όταν ζητήθηκε από μια ομάδα παιδιών – με τα μάτια δεμένα, σε λογική τυφλόμυγας – να περιγράψουν έναν ελέφαντα. Κάποια είπαν ότι ο ελέφαντας είναι πελώριοι ψηλοί κορμοί, που μάλιστα μετακινούνται βαριά. Άλλα μίλησαν για ένα πελώριο φίδι, που ξεφύσαγε. Κάποιο περιέγραψε ένα μαστίγιο, που κινείται πέρα-δώθε. Όλα τα παιδάκια την αλήθεια είπαν, σωστή περιγραφή εκείνου που προσλάμβαναν έδωσαν. Κι όμως: ο ελέφαντας είναι κάτι περισσότερο, κάτι διαφορετικό από πόδια – προβοσκίδα – ουρά.

Έτσι περίπου και με την περιγραφή/προβολή των προοπτικών της Ελληνικής οικονομίας, από Πρωθυπουργό και Υπουργό Οικονομικών, μετά την απόφαση για άνοιγμα/άρση των lock-down και με την ανακοίνωση των – τελευταίας κοπής – μέτρων στήριξης. Νωπή ακόμη η αναβάθμιση από την S&P, νωπή και η αναστροφή δημοσκοπικής τάσης (Pulse), μετά από κάποιους μήνες αργής αλλά αισθητής φθοράς της Κυβέρνησης.

Ενσωματώνοντας τα φορολογικά μέτρα – μείωση των προκαταβολών φόρου, νέα μείωση (από 24% σε 22%) του φορολογικού συντελεστή των εταιρειών, μείωση των (εργοδοτικών) ασφαλιστικών εισφορών κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες, αναστολή (με προσδοκίες μόνιμης κατάργησης) της εισφοράς αλληλεγγύης – στις προηγηθείσες εξαγγελίες για μέτρα στήριξης επιχειρήσεων και εργαζομένων από την κρίση του κορωνοϊού, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το πολιτικό προταγμα που… σχεδόν ακούστηκε προεκλογικά, όσο κι αν και κάλπες δεν διαφαίνονται: «Αποδίδουμε στην μεσαία τάξη ό,τι της στέρησε η προηγούμενη Κυβέρνηση». Καθώς, δε, είχε προηγηθεί η εξαγγελία του «Ελλάδα 2.0»/Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης, με τις υποσχέσεις χρηματοδότησης του Ταμείο Ανάκαμψης, καθώς έρχεται και το εργασιακό νομοσχέδιο με την υπόσχεση/απειλή της (περαιτέρω) απορρύθμισης της αγοράς εργασίας ως στοιχείου ανταγωνιστικότητας, όποιος ακολουθήσει την πρωθυπουργική περιγραφή έχει σίγουρα μιαν εικόνα του ελέφαντα να περιγράψει.

Η «μετάφραση» τώρα αυτών των προθέσεων σε στόχους, από τον ΥΠΟΙΚ Χρήστο Σταϊκούρα, με αναφορά σε ρυθμούς ανάπτυξης «άνω του 3%» για το 2021 και μετά, με μονοψήφια NPLs μέχρι το τέλος του 2022, «ικανοποιητικά πρωτογενή πλεονάσματα» (χωρίς αναφορά αριθμητικών στόχων) από το 2023, με έξοδο της Ελλάδας από την ενισχυμένη εποπτεία και με πιστοληπτική αξιολόγηση σε investment grade τέλη 2022-αρχές 2023 δείχνει ήδη μια πιο προσεκτική προβολή: σαν το μαντήλι αισιοδοξίας που δένει τα μάτια να έχει υποχωρήσει λιγάκι κατά την περιγραφή του ελέφαντα…

Βέβαια, και ο Χρ. Σταϊκούρας δεν έχασε την ευκαιρία να διακηρύξει ότι 24+15=39 (δισεκατομμύρια ευρώ το 2020+το 2021, σε μέτρα στήριξης λόγω πανδημίας) έχουν ήδη δαπανηθεί+κλειδώσει, συγκεντρώνοντας και δείκτες όπως του κόστους δημοσίου δανεισμού, της βελτίωσης του οικονομικού κλίματος, του «τσιμπήματος» της βιομηχανικής παραγωγής – που όλα μαζί επιτρέπουν πρόβλεψη (επίσημη/ελαφρώς αναθεωρημένη) για ρυθμό ανάπτυξης 3,6% το 2021, ενώ για 6,2% το 2022 (μετά το, επίσημο, -8,2% για το 2020). Εδώ, ο παρατηρητής βλέπει ότι η περιγραφή του ελέφαντα μετακινείται κάπως.

Πλην όμως, ο Χρ. Σταϊκούρας – ευρισκόμενος ως ΥΠΟΙΚ πιο κοντά στην ευθύνη της διαχείρισης, όπως άλλωστε και ο αναπληρωτής ΥΠΟΙΚ Θοδωρής Σκυλακάκης που, σε κάθε ευκαιρία, υπενθυμίζει ότι το χρέος που σήμερα συσσωρεύεται για να προχωρούν όλα αυτά, κάποτε θα χρειαστεί να αποπληρωθεί… από εμάς, δεν παρέλειψε να καταγράψει ότι αυτές οι θετικές προβλέψεις και προβολές ενσωματώνουν δυο προϋποθέσεις. Η πρώτη έχει ήδη τρανταχτεί: ότι δηλαδή θα ρεύσουν σχετικά άμεσα και θα απορροφηθούν εντός του 2021, οι πόροι 4-5,5 δις του Ταμείου Ανάκαμψης. Εδώ…. Ευρωκαθυστέρηση αφενός, προοπτική μη-εύκαμπτων κανόνων  απορρόφησης αφετέρου!

Η δεύτερη έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν ακούγεται συχνά: η Ελλάδα χαίρει σήμερα – και θα χαίρει για έναν ακόμη χρόνο – της ευχέρειας πρόσβασης στις διεθνείς αγορές με «ευχάριστους» όρους, λόγω της αποδοχής των NON-investment grade χαρτιών του Ελληνικού χρέους από την ΕΚΤ. Αν προτού «κερδηθεί» το investment grade λήξει η νομισματική στήριξη του έκτακτου προγράμματος της ΕΚΤ που μας έχει χωρέσει στην ζωηρή νομισματική χαλάρωση του PEPP (λόγω κορωνοϊού), τότε η προσγείωση κινδυνεύει να πονέσει. Μόνο διαθέσιμο αλεξίπτωτο, πιστωτική γραμμή από τον ESM – δυσάρεστα πράγματα, αυτά.

Ιδού, λοιπόν, πώς η περιγραφή του ελέφαντα ολοκληρώνεται, ή πάντως παίρνει πιο συγκροτημένη μορφή.